ಕಾಞ್ಚನಪ್ರತಿಮೈಕಾಗ್ರಂ ಮಣಿವಿದ್ರುಮತೋರಣಮ್। ಶಾರದಾಭ್ರಘನಪ್ರಖ್ಯಂ ದೀಪ್ತಂ ಮೇರುಗುಹಾಸಮಮ್
ಆ ಮನೆ ಚಿನ್ನದ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಂದ, ರತ್ನ ಮತ್ತು ಪಾಗಡದ ತೋರಣಗಳಿಂದ, ಶರದೃತುವಿನ ಮೋಡಗಳಂತೆ, ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಣಿಭಿರ್ವರಮಾಲ್ಯಾನಾಂ ಸುಮಹದ್ಭಿರಲಂಕೃತಮ್। ಮುಕ್ತಾಮಣಿಭಿರಾಕೀರ್ಣಂ ಚನ್ದನಾಗುರುಭೂಷಿತಮ್
ಅದು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಚಂದನ ಮತ್ತು ಅಗರು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಭರಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಗನ್ಧಾನ್ ಮನೋಜ್ಞಾನ್ ವಿಸೃಜದ್ ದಾರ್ದುರಂ ಶಿಖರಂ ಯಥಾ। ಸಾರಸೈಶ್ಚ ಮಯೂರೈಶ್ಚ ವಿನದದ್ಭಿರ್ವಿರಾಜಿತಮ್
ಅದು ಮಳೆಯ ಕಾಲದ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಮನಮೋಹಕವಾದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು; ಸಾರುಸುಗಳು ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಸುಕೃತೇಹಾಮೃಗಾಕೀರ್ಣಮುತ್ಕೀರ್ಣಂ ಭಕ್ತಿಭಿಸ್ತಥಾ। ಮನಶ್ಚಕ್ಷುಶ್ಚ ಭೂತಾನಾಮಾದದತ್ ತಿಗ್ಮತೇಜಸಾ
ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಜಿಂಕೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಅದರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಚನ್ದ್ರಭಾಸ್ಕರಸಂಕಾಶಂ ಕುಬೇರಭವನೋಪಮಮ್। ಮಹೇನ್ದ್ರಧಾಮಪ್ರತಿಮಂ ನಾನಾಪಕ್ಷಿಸಮಾಕುಲಮ್
ಅದು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಕುಬೇರನ ಮನೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು, ಇಂದ್ರನ ಧಾಮದಂತೆ, ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಮೇರುಶೃಙ್ಗಸಮಂ ಸೂತೋ ರಾಮವೇಶ್ಮ ದದರ್ಶ ಹ। ಉಪಸ್ಥಿತೈಃ ಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ಜನೈರಞ್ಜಲಿಕಾರಿಭಿಃ
ಸಾರಥಿಯು ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ ರಾಮನ ಮನೆ ನೋಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರು ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಉಪಾದಾಯ ಸಮಾಕ್ರಾನ್ತೈಸ್ತದಾ ಜಾನಪದೈರ್ಜನೈಃ। ರಾಮಾಭಿಷೇಕಸುಮುಖೈರುನ್ಮುಖೈಃ ಸಮಲಂಕೃತಮ್
ಆ ಮನೆಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರು ತುಂಬಿದ್ದರು; ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅವರ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ಹೊಳಪು ತುಂಬಿತ್ತು.
ಮಹಾಮೇಘಸಮಪ್ರಖ್ಯಮುದಗ್ರಂ ಸುವಿರಾಜಿತಮ್। ನಾನಾರತ್ನಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ಕುಬ್ಜಕೈರಪಿ ಚಾವೃತಮ್
ಅದು ಮಹಾ ಮೋಡದಂತೆ ಭವ್ಯವಾಗಿ, ಎತ್ತರವಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕುಬ್ಜರು ಕೂಡ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು.
ಸ ವಾಜಿಯುಕ್ತೇನ ರಥೇನ ಸಾರಥಿಃ ಸಮಾಕುಲಂ ರಾಜಕುಲಂ ವಿರಾಜಯನ್। ವರೂಥಿನಾ ರಾಜಗೃಹಾಭಿಪಾತಿನಾ ಪುರಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಮನಾಂಸಿ ಹರ್ಷಯನ್
ಆ ಸಾರಥಿಯು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ರಥದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆಗೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, ಅದನ್ನು ಚುರುಕಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ, ತನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದ ಭದ್ರಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಮನೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದನು.
ತತಃ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಮಹಾಧನಂ ಮಹತ್ ಪ್ರಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ಸ ಬಭೂವ ಸಾರಥಿಃ। ಮೃಗೈರ್ಮಯೂರೈಶ್ಚ ಸಮಾಕುಲೋಲ್ಬಣಂ ಗೃಹಂ ವರಾರ್ಹಸ್ಯ ಶಚೀಪತೇರಿವ
ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಭವನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಆ ಸಾರಥಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆ ಮನೆ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಲುವಂತಹ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು.
ಸ ತತ್ರ ಕೈಲಾಸನಿಭಾಃ ಸ್ವಲಂಕೃತಾಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಕಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತ್ರಿದಶಾಲಯೋಪಮಾಃ। ಪ್ರಿಯಾನ್ ವರಾನ್ ರಾಮಮತೇ ಸ್ಥಿತಾನ್ ಬಹೂನ್ ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ಶುದ್ಧಾನ್ತಮುಪಸ್ಥಿತೌ ರಥೀ
ಅಲ್ಲಿ, ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋಲುವ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೇವಕರನ್ನು ದಾಟಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಒಳಮನೆಗೆ ಆ ಸಾರಥಿಯು ಹೋದನು.
ಸ ತತ್ರ ಶುಶ್ರಾವ ಚ ಹರ್ಷಯುಕ್ತಾ ರಾಮಾಭಿಷೇಕಾರ್ಥಕೃತಾಂ ಜನಾನಾಮ್। ನರೇನ್ದ್ರಸೂನೋರಭಿಮಙ್ಗಲಾರ್ಥಾಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಗಿರಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು, ರಾಜಕುಮಾರನಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹರ್ಷ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದನು.
ಮಹೇನ್ದ್ರಸದ್ಮಪ್ರತಿಮಂ ಚ ವೇಶ್ಮ ರಾಮಸ್ಯ ರಮ್ಯಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಜುಷ್ಟಮ್। ದದರ್ಶ ಮೇರೋರಿವ ಶೃಙ್ಗಮುಚ್ಚಂ ವಿಭ್ರಾಜಮಾನಂ ಪ್ರಭಯಾ ಸುಮನ್ತ್ರಃ
ಸುಮಂತ್ರನು ರಾಮನ ಅದ್ಭುತವಾದ ಭವನವನ್ನು, ಇಂದ್ರನ ಮಂದಿರದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದಂತೆ, ಮೇರುಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಉಪಸ್ಥಿತೈರಞ್ಜಲಿಕಾರಿಭಿಶ್ಚ ಸೋಪಾಯನೈರ್ಜಾನಪದೈರ್ಜನೈಶ್ಚ। ಕೋಟ್ಯಾ ಪರಾರ್ಧೈಶ್ಚ ವಿಮುಕ್ತಯಾನೈಃ ಸಮಾಕುಲಂ ದ್ವಾರಪದಂ ದದರ್ಶ
ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಾಹನಗಳು ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ, ಆ ದ್ವಾರಸ್ಥಾನವು ತುಂಬಾ ಜನಸಂಚಾರದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು ಎಂದು ಅವನು ನೋಡಿದನು.
ತತೋ ಮಹಾಮೇಘಮಹೀಧರಾಭಂ ಪ್ರಭಿನ್ನಮತ್ಯಙ್ಕುಶಮತ್ಯಸಹ್ಯಮ್। ರಾಮೋಪವಾಹ್ಯಂ ರುಚಿರಂ ದದರ್ಶ ಶತ್ರುಞ್ಜಯಂ ನಾಗಮುದಗ್ರಕಾಯಮ್
ಆಮೇಲೆ, ಮಹಾ ಮೇಘದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಪರ್ವತದಂತೆ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಹಿಸದ, ಅಂಕುಶದಿಂದಲೂ ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ, ರಾಮನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ, ಶತ್ರುಂಜಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೊಡ್ಡ ಆನೆ ಕಂಡನು.
ಸ್ವಲಂಕೃತಾನ್ ಸಾಶ್ವರಥಾನ್ ಸಕುಞ್ಜರಾ- ನಮಾತ್ಯಮುಖ್ಯಾಂಶ್ಚ ದದರ್ಶ ವಲ್ಲಭಾನ್। ವ್ಯಪೋಹ್ಯ ಸೂತಃ ಸಹಿತಾನ್ ಸಮನ್ತತಃ ಸಮೃದ್ಧಮನ್ತಃಪುರಮಾವಿವೇಶ ಹ
ಅಲ್ಲಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿ, ಆ ಸಾರಥಿಯು ಅವರನ್ನು ದಾಟಿ, ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಒಳಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ತತೋಽದ್ರಿಕೂಟಾಚಲಮೇಘಸಂನಿಭಂ ಮಹಾವಿಮಾನೋಪಮವೇಶ್ಮಸಂಯುತಮ್। ಅವಾರ್ಯಮಾಣಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ಸಾರಥಿಃ ಪ್ರಭೂತರತ್ನಂ ಮಕರೋ ಯಥಾರ್ಣವಮ್
ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದಂತೆ, ಆ ಸಾರಥಿಯು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ, ಮಹಾ ಮಂದಿರದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಅಪಾರ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಭವನಕ್ಕೆ, ಮಕರವು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
thumb|ಷೋಡಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಷೋಡಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಸ ತದನ್ತಃಪುರದ್ವಾರಂ ಸಮತೀತ್ಯ ಜನಾಕುಲಮ್। ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಾಂ ತತಃ ಕಕ್ಷ್ಯಾಮಾಸಸಾದ ಪುರಾಣವಿತ್
ಅವನು ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಒಳಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ದಾಟಿ, ನಂತರ ಒಂಟಿಯಾದ ಕೋಣೆಗೆ, ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ ಹೋದನು.
ಪ್ರಾಸಕಾರ್ಮುಕಬಿಭ್ರದ್ಭಿರ್ಯುವಭಿರ್ಮೃಷ್ಟಕುಣ್ಡಲೈಃ। ಅಪ್ರಮಾದಿಭಿರೇಕಾಗ್ರೈಃ ಸ್ವಾನುರಕ್ತೈರಧಿಷ್ಠಿತಾಮ್
ಅಲ್ಲಿ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದ, ಹೊಳಪಿನ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾಗಿರುವ ಯುವಕರು ಕಾವಲು ನಿಂತಿದ್ದರು.
ತತ್ರ ಕಾಷಾಯಿಣೋ ವೃದ್ಧಾನ್ ವೇತ್ರಪಾಣೀನ್ ಸ್ವಲಂಕೃತಾನ್। ದದರ್ಶ ವಿಷ್ಠಿತಾನ್ ದ್ವಾರಿ ಸ್ತ್ರ್ಯಧ್ಯಕ್ಷಾನ್ ಸಮಾಹಿತಾನ್
ಅಲ್ಲಿ, ಕಾಶಾಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ವೃದ್ಧರು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದು, ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಕೂಡ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಗಮನದಿಂದ ಇದ್ದರು.
ತೇ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾಯಾನ್ತಂ ರಾಮಪ್ರಿಯಚಿಕೀರ್ಷವಃ। ಸಹಸೋತ್ಪತಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಹ್ಯಾಸನೇಭ್ಯಃ ಸಸಮ್ಭ್ರಮಾಃ
ಅವನನ್ನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲರೂ, ಆತುರದಿಂದ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಿಂದ ಏಳಿದರು.
ತಾನುವಾಚ ವಿನೀತಾತ್ಮಾ ಸೂತಪುತ್ರಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಃ। ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಖ್ಯಾತ ರಾಮಾಯ ಸುಮನ್ತ್ರೋ ದ್ವಾರಿ ತಿಷ್ಠತಿ
ವಿನಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಸುತ್ತಲು ಮಾಡಿದ ಸಾರಥಿಯ ಮಗನು, 'ತಕ್ಷಣ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಸುಮಂತ್ರನು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತೇ ರಾಮಮುಪಸಙ್ಗಮ್ಯ ಭರ್ತುಃ ಪ್ರಿಯಚಿಕೀರ್ಷವಃ। ಸಹಭಾರ್ಯಾಯ ರಾಮಾಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವಾಚಚಕ್ಷಿರೇ
ಅವರು ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ, ರಾಮನಿಗೂ ಅವನ ಪತ್ನಿಗೆ ಕೂಡ ಕೂಡಲೇ ಸುಮಂತ್ರನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಪ್ರತಿವೇದಿತಮಾಜ್ಞಾಯ ಸೂತಮಭ್ಯನ್ತರಂ ಪಿತುಃ। ತತ್ರೈವಾನಾಯಯಾಮಾಸ ರಾಘವಃ ಪ್ರಿಯಕಾಮ್ಯಯಾ
ಅವರ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಘವನು, ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಒಳಮನೆಗೆ ಆ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದನು.
ತಂ ವೈಶ್ರವಣಸಂಕಾಶಮುಪವಿಷ್ಟಂ ಸ್ವಲಂಕೃತಮ್। ದದರ್ಶ ಸೂತಃ ಪರ್ಯಙ್ಕೇ ಸೌವರ್ಣೇ ಸೋತ್ತರಚ್ಛದೇ
ಆ ಸಾರಥಿಯು, ವೈಶ್ರವಣನಂತೆ ಕಾಣುವ, ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರಾಮನು ಬಂಗಾರದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ವರಾಹರುಧಿರಾಭೇಣ ಶುಚಿನಾ ಚ ಸುಗನ್ಧಿನಾ। ಅನುಲಿಪ್ತಂ ಪರಾರ್ಘ್ಯೇನ ಚನ್ದನೇನ ಪರಂತಪಮ್
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ರಾಮನು, ಶುದ್ಧವಾದ ಸುಗಂಧದ ಚಂದನವನ್ನು, ಕಾಡುಹಂದಿಯ ರಕ್ತದ ಬಣ್ಣದಂತೆ, ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.
ಸ್ಥಿತಯಾ ಪಾರ್ಶ್ವತಶ್ಚಾಪಿ ವಾಲವ್ಯಜನಹಸ್ತಯಾ। ಉಪೇತಂ ಸೀತಯಾ ಭೂಯಶ್ಚಿತ್ರಯಾ ಶಶಿನಂ ಯಥಾ
ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯು, ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯು ಚಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.
ತಂ ತಪನ್ತಮಿವಾದಿತ್ಯಮುಪಪನ್ನಂ ಸ್ವತೇಜಸಾ। ವವನ್ದೇ ವರದಂ ವನ್ದೀ ವಿನಯಜ್ಞೋ ವಿನೀತವತ್
ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕಿರಣಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ವರವನ್ನು ನೀಡುವ ರಾಮನಿಗೆ, ವಿನಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ಗಾನಕನು ಕೈಮುಗಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಸುಮುಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಹಾರಶಯನಾಸನೇ। ರಾಜಪುತ್ರಮುವಾಚೇದಂ ಸುಮನ್ತ್ರೋ ರಾಜಸತ್ಕೃತಃ
ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಸುಮಂತ್ರನು, ಕೈಮುಗಿದು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಂಚದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖವಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.