ಸಮಯಂ ಚ ಮಮಾರ್ಯೇಮಂ ಯದಿ ತ್ವಂ ನ ಕರಿಷ್ಯಸಿ। ಅಗ್ರತಸ್ತೇ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾ ಪರಿತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜೀವಿತಮ್
ನೀನು ನನ್ನ ಈ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇನೆ.
ಏವಂ ಪ್ರಚೋದಿತೋ ರಾಜಾ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ನಿರ್ವಿಶಙ್ಕಯಾ। ನಾಶಕತ್ ಪಾಶಮುನ್ಮೋಕ್ತುಂ ಬಲಿರಿನ್ದ್ರಕೃತಂ ಯಥಾ
ಹೀಗಾಗಿ ಕೈಕೇಯಿಯು ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದಾಗ, ರಾಜನು ಅವಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಹಾಕಿದ ಬಲೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದಂತೆ.
ಉದ್ಭ್ರಾನ್ತಹೃದಯಶ್ಚಾಪಿ ವಿವರ್ಣವದನೋಽಭವತ್। ಸ ಧುರ್ಯೋ ವೈ ಪರಿಸ್ಪನ್ದನ್ ಯುಗಚಕ್ರಾನ್ತರಂ ಯಥಾ
ಅವನ ಮನಸ್ಸು ತಲ್ಲಣಗೊಂಡಿತು, ಮುಖ ಬಣಗಿತು, ರಥದ ಚಕ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಕುದುರೆಯಂತೆ ಅವನು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ವಿಕಲಾಭ್ಯಾಂ ಚ ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಮಪಶ್ಯನ್ನಿವ ಭೂಮಿಪಃ। ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ ಧೈರ್ಯೇಣ ಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಕೈಕೇಯೀಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿ, ಏನನ್ನೂ ಕಾಣದಂತೆ, ರಾಜನು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದನು.
ಪ್ರಯಾತಾ ರಜನೀ ದೇವಿ ಸೂರ್ಯಸ್ಯೋದಯನಂ ಪ್ರತಿ। ಅಭಿಷೇಕಾಯ ಹಿ ಜನಸ್ತ್ವರಯಿಷ್ಯತಿ ಮಾಂ ಧ್ರುವಮ್
ದೇವಿ, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಿದೆ, ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಲಿದೆ. ಜನರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ತ್ವರಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ರಾಮಾಭಿಷೇಕಸಮ್ಭಾರೈಸ್ತದರ್ಥಮುಪಕಲ್ಪಿತೈಃ। ರಾಮಃ ಕಾರಯಿತವ್ಯೋ ಮೇ ಮೃತಸ್ಯ ಸಲಿಲಕ್ರಿಯಾಮ್
ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಾಮನು ನನ್ನ ಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ನನಗೆ ನೀರುತರ್ಪಣ ಮಾಡಲಿ.
ಸಪುತ್ರಯಾ ತ್ವಯಾ ನೈವ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಸಲಿಲಕ್ರಿಯಾ। ವ್ಯಾಹನ್ತಾಸ್ಯಶುಭಾಚಾರೇ ಯದಿ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನಮ್
ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನಿಗೆ ನೀರುತರ್ಪಣ ಮಾಡಬಾರದು. ನೀನು ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿದರೆ, ದುಷ್ಚರಿತ್ರೆಯಾದವಳೆ.
ನ ಶಕ್ತೋಽದ್ಯಾಸ್ಮ್ಯಹಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪೂರ್ವಂ ತಥಾಮುಖಮ್। ಹತಹರ್ಷಂ ತಥಾನನ್ದಂ ಪುನರ್ಜನಮವಾಙ್ಮುಖಮ್
ನಾನು ಈಗ ಜನರನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಿಂದೆ ಅವರ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಅವರ ಸಂತೋಷ ಹಾಳಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ತಾಂ ತಥಾ ಬ್ರುವತಸ್ತಸ್ಯ ಭೂಮಿಪಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರಭಾತಾ ಶರ್ವರೀ ಪುಣ್ಯಾ ಚನ್ದ್ರನಕ್ಷತ್ರಮಾಲಿನೀ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಚಂದ್ರನೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಬಂತು.
ತತಃ ಪಾಪಸಮಾಚಾರಾ ಕೈಕೇಯೀ ಪಾರ್ಥಿವಂ ಪುನಃ। ಉವಾಚ ಪರುಷಂ ವಾಕ್ಯಂ ವಾಕ್ಯಜ್ಞಾ ರೋಷಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ
ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೈಕೇಯಿ, ಮತ್ತೆ ರಾಜನಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ಕಿಮಿದಂ ಭಾಷಸೇ ರಾಜನ್ ವಾಕ್ಯಂ ಗರರುಜೋಪಮಮ್। ಆನಾಯಯಿತುಮಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಪುತ್ರಂ ರಾಮಮಿಹಾರ್ಹಸಿ
ರಾಜನೇ, ನೀನು ಈ ರೀತಿ ವಿಷಬಾಣಗಳಂತೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆಸಬೇಕು.
ಸ್ಥಾಪ್ಯ ರಾಜ್ಯೇ ಮಮ ಸುತಂ ಕೃತ್ವಾ ರಾಮಂ ವನೇಚರಮ್। ನಿಃಸಪತ್ನಾಂ ಚ ಮಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಕೃತಕೃತ್ಯೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ
ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ, ರಾಮನನ್ನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ನನಗೆ ಎದುರಾಳಿಯರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನಾಗುತ್ತೀಯೆ.
ಸ ತುನ್ನ ಇವ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಪ್ರತೋದೇನ ಹಯೋತ್ತಮಃ। ರಾಜಾ ಪ್ರಚೋದಿತೋಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ರಾಜನು, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಹಾಗೆ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಧರ್ಮಬನ್ಧೇನ ಬದ್ಧೋಽಸ್ಮಿ ನಷ್ಟಾ ಚ ಮಮ ಚೇತನಾ। ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರಿಯಂ ರಾಮಂ ದ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಧಾರ್ಮಿಕಮ್
ಧರ್ಮದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವನನ್ನು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತತಃ ಪ್ರಭಾತಾಂ ರಜನೀಮುದಿತೇ ಚ ದಿವಾಕರೇ। ಪುಣ್ಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಯೋಗೇ ಚ ಮುಹೂರ್ತೇ ಚ ಸಮಾಗತೇ
ಆ ಪವಿತ್ರ ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದು, ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿ, ಶುಭಕರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಗವೂ, ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯವೂ ಬಂದಾಗ—
ವಸಿಷ್ಠೋ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಃ ಶಿಷ್ಯೈಃ ಪರಿವೃತಸ್ತಥಾ। ಉಪಗೃಹ್ಯಾಶು ಸಮ್ಭಾರಾನ್ ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರೋತ್ತಮಮ್
ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಸಿಷ್ಠರು, ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಮಹಾನಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಸಿಕ್ತಸಮ್ಮಾರ್ಜಿತಪಥಾಂ ಪತಾಕೋತ್ತಮಭೂಷಿತಾಮ್। ಸಂಹೃಷ್ಟಮನುಜೋಪೇತಾಂ ಸಮೃದ್ಧವಿಪಣಾಪಣಾಮ್
ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಗರ, ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಪಲಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೀದಿಗಳಿಂದ, ಸುಂದರ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಸಂತೋಷಭರಿತ ಸೇವಕರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ವ್ಯಾಪಾರಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.
ಮಹೋತ್ಸವಸಮಾಯುಕ್ತಾಂ ರಾಘವಾರ್ಥೇ ಸಮುತ್ಸುಕಾಮ್। ಚನ್ದನಾಗುರುಧೂಪೈಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ಪರಿಧೂಮಿತಾಮ್
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ರಾಘವನಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆತುರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಂದನ, ಅಗರು ಮತ್ತು ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ತುಂಬಿತ್ತು.
ತಾಂ ಪುರೀಂ ಸಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಪುರಂದರಪುರೋಪಮಾಮ್। ದದರ್ಶಾನ್ತಃಪುರಂ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನಾನಾಧ್ವಜಗಣಾಯುತಮ್
ಇಂದ್ರನ ಪುರಿಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನಗರವನ್ನು ದಾಟಿ, ವಸಿಷ್ಠರು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಂತಃಪುರವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಪೌರಜಾನಪದಾಕೀರ್ಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರುಪಶೋಭಿತಮ್। ಯಷ್ಟಿಮದ್ಭಿಃ ಸುಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಸದಶ್ವೈಃ ಪರಮಾರ್ಚಿತೈಃ
ಆ ಆಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ನಗರದವರೂ ಗ್ರಾಮದವರೂ ತುಂಬಿದ್ದರು; ಯಜ್ಞದಂಡ ಹಿಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತದನ್ತಃಪುರಮಾಸಾದ್ಯ ವ್ಯತಿಚಕ್ರಾಮ ತಂ ಜನಮ್। ವಸಿಷ್ಠಃ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಪರಮರ್ಷಿಭಿರಾವೃತಃ
ಆ ಆಂತಃಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ವಸಿಷ್ಠರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ದಾಟಿದರು.
ಸ ತ್ವಪಶ್ಯದ್ ವಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಂ ಸುಮನ್ತ್ರಂ ನಾಮ ಸಾರಥಿಮ್। ದ್ವಾರೇ ಮನುಜಸಿಂಹಸ್ಯ ಸಚಿವಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದವನ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾರಥಿ ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು, ಸುಂದರವಾದ ಆಮಂತ್ರಣದ ಮುಖವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ತಮುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸೂತಪುತ್ರಂ ವಿಶಾರದಮ್। ವಸಿಷ್ಠಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಚಕ್ಷ್ವ ನೃಪತೇರ್ಮಾಮಿಹಾಗತಮ್
ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ವಸಿಷ್ಠರು, ನಿಪುಣನಾದ ಆ ಸಾರಥಿಯ ಮಗನಾದ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜನಿಗೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆಂದು ತಿಳಿಸು.'
ಇಮೇ ಗಙ್ಗೋದಕಘಟಾಃ ಸಾಗರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಕಾಞ್ಚನಾಃ। ಔದುಮ್ಬರಂ ಭದ್ರಪೀಠಮಭಿಷೇಕಾರ್ಥಮಾಹೃತಮ್
'ಇವು ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನ ಕುಂಭಗಳು, ಸಾಗರಗಳಿಂದ ತಂದ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಉದುಂಬರ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶುಭಾಸನ—allವನ್ನೂ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ತಂದಿದ್ದೇವೆ.'
ಸರ್ವಬೀಜಾನಿ ಗನ್ಧಾಶ್ಚ ರತ್ನಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ। ಕ್ಷೌದ್ರಂ ದಧಿ ಘೃತಂ ಲಾಜಾ ದರ್ಭಾಃ ಸುಮನಸಃ ಪಯಃ
'ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಬೀಜಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ವಿವಿಧ ಮೌಲ್ಯಮಯ ರತ್ನಗಳು, ಜೇನು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ಲಾಜು, ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಇಲ್ಲಿವೆ.'
ಅಷ್ಟೌ ಚ ಕನ್ಯಾ ರುಚಿರಾ ಮತ್ತಶ್ಚ ವರವಾರಣಃ। ಚತುರಶ್ವೋ ರಥಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶೋ ಧನುರುತ್ತಮಮ್
'ಇಲ್ಲಿಗೆ ಎಂಟು ಸುಂದರ ಯುವತಿಯರು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಆನೆ, ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳಿರುವ ಭವ್ಯ ರಥ, ಒಬ್ಬ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಧನುಷ್ಯವೂ ಇದ್ದವೆ.'
ವಾಹನಂ ನರಸಂಯುಕ್ತಂ ಛತ್ರಂ ಚ ಶಶಿಸಂನಿಭಮ್। ಶ್ವೇತೇ ಚ ವಾಲವ್ಯಜನೇ ಭೃಙ್ಗಾರಂ ಚ ಹಿರಣ್ಮಯಮ್
ಮನುಷ್ಯರು ಸವಾರರಾಗಿರುವ ವಾಹನ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಛತ್ರ, ಬಿಳಿ ಚಾಮರಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕುಡಿಕೆ—allವು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಹೇಮದಾಮಪಿನದ್ಧಶ್ಚ ಕಕುದ್ಮಾನ್ ಪಾಣ್ಡುರೋ ವೃಷಃ। ಕೇಸರೀ ಚ ಚತುರ್ದಂಷ್ಟ್ರೋ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಹಾಬಲಃ
ಹೆಮ್ಮೆಯುಳ್ಳ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಎಮ್ಮೆ, ಚಿನ್ನದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ನಾಲ್ಕು ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಬಲಿಯೂ ಇದ್ದರು.
ಸಿಂಹಾಸನಂ ವ್ಯಾಘ್ರತನುಃ ಸಮಿಧಶ್ಚ ಹುತಾಶನಃ। ಸರ್ವೇ ವಾದಿತ್ರಸಙ್ಘಾಶ್ಚ ವೇಶ್ಯಾಶ್ಚಾಲಂಕೃತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ
ಸಿಂಹಾಸನ, ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮ, ಹೋಮದ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ; ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ವಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ಆಚಾರ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗಾವಃ ಪುಣ್ಯಾಶ್ಚ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ। ಪೌರಜಾನಪದಶ್ರೇಷ್ಠಾ ನೈಗಮಾಶ್ಚ ಗಣೈಃ ಸಹ
ಗುರುಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪವಿತ್ರ ಗಾವುಗಳು, ಶುಭಕರವಾದ ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು; ಊರಿನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು.