ತತ್ರ ಶೃಣ್ವನ್ ಸುಖಾ ವಾಚಃ ಸೂತಮಾಗಧವನ್ದಿನಾಮ್। ಪೂರ್ವಾಂ ಸಂಧ್ಯಾಮುಪಾಸೀನೋ ಜಜಾಪ ಸುಸಮಾಹಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ, ಸುಖಕರವಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೂತರು, ಮಾಘಧರು, ವಂದಿಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಪೂರ್ವಸಂಧ್ಯೆಗೆ ಕುಳಿತು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ತುಷ್ಟಾವ ಪ್ರಣತಶ್ಚೈವ ಶಿರಸಾ ಮಧುಸೂದನಮ್। ವಿಮಲಕ್ಷೌಮಸಂವೀತೋ ವಾಚಯಾಮಾಸ ಸ ದ್ವಿಜಾನ್
ಅವನು ಶಿರವನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ವೇದಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿಸಿದನು.
ತೇಷಾಂ ಪುಣ್ಯಾಹಘೋಷೋಽಥ ಗಮ್ಭೀರಮಧುರಸ್ತಥಾ। ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಪೂರಯಾಮಾಸ ತೂರ್ಯಘೋಷಾನುನಾದಿತಃ
ಅವರ ಪವಿತ್ರವಾದ ಘೋಷಗಳು, ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೂ ಮಧುರವಾಗಿಯೂ, ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ನಗರವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿತು.
ಕೃತೋಪವಾಸಂ ತು ತದಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸಹ ರಾಘವಮ್। ಅಯೋಧ್ಯಾನಿಲಯಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವಃ ಪ್ರಮುದಿತೋ ಜನಃ
ರಾಮನು ವೈದೇಹಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದನೆಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲರೂ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ತತಃ ಪೌರಜನಃ ಸರ್ವಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನಮ್। ಪ್ರಭಾತಾಂ ರಜನೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಕ್ರೇ ಶೋಭಯಿತುಂ ಪುರೀಮ್
ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೌರಜನರು ನಗರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಸಿತಾಭ್ರಶಿಖರಾಭೇಷು ದೇವತಾಯತನೇಷು ಚ। ಚತುಷ್ಪಥೇಷು ರಥ್ಯಾಸು ಚೈತ್ಯೇಷ್ವಟ್ಟಾಲಕೇಷು ಚ
ಬಿಳಿ ಮೋಡದ ಶಿಖರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಚೈತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ,
ನಾನಾಪಣ್ಯಸಮೃದ್ಧೇಷು ವಣಿಜಾಮಾಪಣೇಷು ಚ। ಕುಟುಮ್ಬಿನಾಂ ಸಮೃದ್ಧೇಷು ಶ್ರೀಮತ್ಸು ಭವನೇಷು ಚ
ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ,
ಸಭಾಸು ಚೈವ ಸರ್ವಾಸು ವೃಕ್ಷೇಷ್ವಾಲಕ್ಷಿತೇಷು ಚ। ಧ್ವಜಾಃ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಾಃ ಸಾಧು ಪತಾಕಾಶ್ಚಾಭವಂಸ್ತಥಾ
ಎಲ್ಲ ಸಭಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಗುರುತು ಇಲ್ಲದ ಮರಗಳ ಮೇಲೆಯೂ, ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
ನಟನರ್ತಕಸಙ್ಘಾನಾಂ ಗಾಯಕಾನಾಂ ಚ ಗಾಯತಾಮ್। ಮನಃಕರ್ಣಸುಖಾ ವಾಚಃ ಶುಶ್ರಾವ ಜನತಾ ತತಃ
ನಟರು, ನೃತ್ಯಕಾರರು, ಗಾಯಕರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂದರವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನರು ಆನಂದದಿಂದ ಕೇಳಿದರು.
ರಾಮಾಭಿಷೇಕಯುಕ್ತಾಶ್ಚ ಕಥಾಶ್ಚಕ್ರುರ್ಮಿಥೋ ಜನಾಃ। ರಾಮಾಭಿಷೇಕೇ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಚತ್ವರೇಷು ಗೃಹೇಷು ಚ
ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಮಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜನರು ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಕುರಿತು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬಾಲಾ ಅಪಿ ಕ್ರೀಡಮಾನಾ ಗೃಹದ್ವಾರೇಷು ಸಙ್ಘಶಃ। ರಾಮಾಭಿಷವಸಂಯುಕ್ತಾಶ್ಚಕ್ರುರೇವ ಕಥಾ ಮಿಥಃ
ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಮಾತನ್ನೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕೃತಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಶ್ಚ ಧೂಪಗನ್ಧಾಧಿವಾಸಿತಃ। ರಾಜಮಾರ್ಗಃ ಕೃತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪೌರೈ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನೇ
ಪೌರರು ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ, ಧೂಪದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಸೊಗಸಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.
ಪ್ರಕಾಶಕರಣಾರ್ಥಂ ಚ ನಿಶಾಗಮನಶಙ್ಕಯಾ। ದೀಪವೃಕ್ಷಾಂಸ್ತಥಾ ಚಕ್ರುರನುರಥ್ಯಾಸು ಸರ್ವಶಃ
ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲು ಆಗಬಾರದೆಂದು, ಎಲ್ಲ ಬದಿಗದಿಗಳಲ್ಲೂ ದೀಪವನ್ನಿಟ್ಟ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟರು.
ಅಲಂಕಾರಂ ಪುರಸ್ಯೈವಂ ಕೃತ್ವಾ ತತ್ ಪುರವಾಸಿನಃ। ಆಕಾಂಕ್ಷಮಾಣಾ ರಾಮಸ್ಯ ಯೌವರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಚನಮ್
ಹೀಗೆ ನಗರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ರಾಮನ ರಾಜಾಭಿಷೇಕದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಮೇತ್ಯ ಸಙ್ಘಶಃ ಸರ್ವೇ ಚತ್ವರೇಷು ಸಭಾಸು ಚ। ಕಥಯನ್ತೋ ಮಿಥಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಶಶಂಸುರ್ಜನಾಧಿಪಮ್
ಎಲ್ಲರೂ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಜನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅಹೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ರಾಜಾಯಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ। ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವೃದ್ಧಂ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಂ ರಾಮಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷೇಕ್ಷ್ಯತಿ
ಅಯ್ಯೋ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನು, ತಾನು ವಯಸ್ಸಾದವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ರಾಮನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವೇ ಹ್ಯನುಗೃಹೀತಾಃ ಸ್ಮ ಯನ್ನೋ ರಾಮೋ ಮಹೀಪತಿಃ। ಚಿರಾಯ ಭವಿತಾ ಗೋಪ್ತಾ ದೃಷ್ಟಲೋಕಪರಾವರಃ
ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಧನ್ಯರು, ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲವು ನೋಡಿದ ರಾಮನು ನಮ್ಮ ರಾಜನಾಗಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಯುವವನು.
ಅನುದ್ಧತಮನಾ ವಿದ್ವಾನ್ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲಃ। ಯಥಾ ಚ ಭ್ರಾತೃಷು ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ತಥಾಸ್ಮಾಸ್ವಪಿ ರಾಘವಃ
ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು, ವಿದ್ಯಾವಂತ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ತಮ್ಮಂದಿರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ರಾಮನು, ನಮಗೂ ಅವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಚಿರಂ ಜೀವತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ದಶರಥೋಽನಘಃ। ಯತ್ಪ್ರಸಾದೇನಾಭಿಷಿಕ್ತಂ ರಾಮಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಹೇ ವಯಮ್
ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ದೋಷರಹಿತ ರಾಜ ದಶರಥನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಲಿ; ಅವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾವು ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
ಏವಂವಿಧಂ ಕಥಯತಾಂ ಪೌರಾಣಾಂ ಶುಶ್ರುವುಃ ಪರೇ। ದಿಗ್ಭ್ಯೋ ವಿಶ್ರುತವೃತ್ತಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಜಾನಪದಾ ಜನಾಃ
ಹೀಗೆ ಪೌರರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿದರು.
ತೇ ತು ದಿಗ್ಭ್ಯಃ ಪುರೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನಮ್। ರಾಮಸ್ಯ ಪೂರಯಾಮಾಸುಃ ಪುರೀಂ ಜಾನಪದಾ ಜನಾಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೋಡಲು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಆ ಊರನ್ನು ಜನರೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿಸಿದರು.
ಜನೌಘೈಸ್ತೈರ್ವಿಸರ್ಪದ್ಭಿಃ ಶುಶ್ರುವೇ ತತ್ರ ನಿಃಸ್ವನಃ। ಪರ್ವಸೂದೀರ್ಣವೇಗಸ್ಯ ಸಾಗರಸ್ಯೇವ ನಿಃಸ್ವನಃ
ಆ ಜನಸಂದೋಹ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬಂತು.
ತತಸ್ತದಿನ್ದ್ರಕ್ಷಯಸಂನಿಭಂ ಪುರಂ ದಿದೃಕ್ಷುಭಿರ್ಜಾನಪದೈರುಪಾಹಿತೈಃ। ಸಮನ್ತತಃ ಸಸ್ವನಮಾಕುಲಂ ಬಭೌ ಸಮುದ್ರಯಾದೋಭಿರಿವಾರ್ಣವೋದಕಮ್
ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ ಆ ನಗರವು, ಇಂದ್ರನ ನಿವಾಸದಂತೆ, ಸಮುದ್ರವು ತನ್ನ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
thumb|ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೨-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಏಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಜ್ಞಾತಿದಾಸೀ ಯತೋ ಜಾತಾ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ತು ಸಹೋಷಿತಾ। ಪ್ರಾಸಾದಂ ಚನ್ದ್ರಸಂಕಾಶಮಾರುರೋಹ ಯದೃಚ್ಛಯಾ
ಬಂಧುಗಳ ಮನೆಗೆ ಸೇರಿದ ದಾಸಿಯೊಬ್ಬಳು, ಕೈಕೇಯಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದವಳು, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅರಮನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರಿದರು.
ಸಿಕ್ತರಾಜಪಥಾಂ ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ಣಕಮಲೋತ್ಪಲಾಮ್। ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಮನ್ಥರಾ ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾಸಾದಾದನ್ವವೈಕ್ಷತ
ಆ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಮಂಥರೆಯು, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ, ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಿಂಪಡಿಸಿದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಪತಾಕಾಭಿರ್ವರಾರ್ಹಾಭಿರ್ಧ್ವಜೈಶ್ಚ ಸಮಲಂಕೃತಾಮ್। ಸಿಕ್ತಾಂ ಚನ್ದನತೋಯೈಶ್ಚ ಶಿರಃಸ್ನಾತಜನೈರ್ಯುತಾಮ್
ಆಕೆ, ಸುಂದರವಾದ ಧ್ವಜಗಳು ಹಾಗೂ ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ, ಚಂದನದ ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾದ, ತಲೆಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಮಾಲ್ಯಮೋದಕಹಸ್ತೈಶ್ಚ ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರೈರಭಿನಾದಿತಾಮ್। ಶುಕ್ಲದೇವಗೃಹದ್ವಾರಾಂ ಸರ್ವವಾದಿತ್ರನಾದಿತಾಮ್
ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಮಿಠಾಯಿ ಹಿಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ಬಿಳಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಂದ, ಎಲ್ಲ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದಿಂದ ಆ ಊರು ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟಜನಾಕೀರ್ಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷನಿನಾದಿತಾಮ್। ಪ್ರಹೃಷ್ಟವರಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಣರ್ದಿತಗೋವೃಷಾಮ್
ಹರ್ಷಭರಿತ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೇದಘೋಷದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮೆರೆಯುವ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು, ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಕೂಗುವ ಎತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಿರುವ ಆ ಅಯೋಧ್ಯೆ ತುಂಬಾ ಆನಂದದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಹೃಷ್ಟಪ್ರಮುದಿತೈಃ ಪೌರೈರುಚ್ಛ್ರಿತಧ್ವಜಮಾಲಿನೀಮ್। ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಮನ್ಥರಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಂ ವಿಸ್ಮಯಮಾಗತಾ
ಹರ್ಷದಿಂದ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾಗರಿಕರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಮಂಥರೆ ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತಳಾದಳು.