ತಯೋಸ್ತದ್ವಾಕ್ಯಮಾಧುರ್ಯಂ ನಿಶಮ್ಯ ಪರಿಪೃಚ್ಛತೋಃ । ರಾಮಃ ಪುನರುವಾಚೇಮಾಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತೇ ಕಥಾಮ್ ।। ೭.೯೦.
ಅವರ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಪುರುಷತ್ವಂ ಗತೇ ಶೂರೇ ಬುಧಃ ಪರಮಬುದ್ಧಿಮಾನ್ । ಸಂವರ್ತಂ ಪರಮೋದಾರಮಾಜುಹಾವ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೭.೯೦.
ಆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯು ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಬುಧನು ಮಹೋದಾರನಾದ ಸಂವರ್ತನನ್ನು ಕರೆಯಲು ಮುಂದಾದನು.
ಚ್ಯವನಂ ಭೃಗುಪುತ್ರಂ ಚ ಮುನಿಂ ಚಾರಿಷ್ಟನೇಮಿನಮ್ । ಪ್ರಮೋದನಂ ಮೋದಕರಂ ತತೋ ದುರ್ವಾಸಸಂ ಮುನಿಮ್ ।। ೭.೯೦.
ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ಭೃಗುಪುತ್ರ ಚ್ಯವನ, ಋಷಿ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಪ್ರಮೋದನ, ಮೋದಕರ ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯನ್ನೂ ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಏತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸಮಾನೀಯ ವಾಕ್ಯಜ್ಞಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶನಃ । ಉವಾಚ ಸರ್ವಾನ್ಸುಹೃದೋ ಧೈರ್ಯೇಣ ಸುಸಮಾಹಿತಾನ್ ।। ೭.೯೦.
ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿಸಿ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡವರಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಅಯಂ ರಾಜಾ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಕರ್ದಮಸ್ಯ ಇಲಃ ಸುತಃ । ಜಾನೀತೈನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಶ್ರೇಯೋ ಹ್ಯತ್ರ ವಿಧೀಯತಾಮ್ ।। ೭.೯೦.
ಈ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಜನು ಕರ್ಧಮನ ಮಗನಾದ ಇಲಾ. ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು, ಅವನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡೋಣ.
ತೇಷಾಂ ಸಂವದತಾಮೇವ ತಮಾಶ್ರಮಮುಪಾಗಮತ್ । ಕರ್ದಮಸ್ತು ಮಹಾತೇಜಾ ದ್ವಿಜೈಃ ಸಹ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ ।। ೭.೯೦.
ಅವರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಕರ್ಧಮನು ಮಹಾತ್ಮರು ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ಚ ಕ್ರತುಶ್ಚೈವ ವಷಟ್ಕಾರಸ್ತಥೈವ ಚ । ಓಙ್ಕಾರಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಮಾಶ್ರಮಮುಪಾಗಮತ್ ।। ೭.೯೦.
ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಕ್ರತು, ವಷಟ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಓಂಕಾರರೂ ಕೂಡ ಆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
ತೇ ಸರ್ವೇ ಹೃಷ್ಟಮನಸಃ ಪರಸ್ಪರಸಮಾಗಮೇ । ಹಿತೈಷಿಣೋ ಬಾಲ್ಹಿಪತೇಃ ಪೃಥಗ್ವಾಕ್ಯಾನ್ಯಥಾಬ್ರುವನ್ ।। ೭.೯೦.
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ，各ರು ಬಾಹ್ಲಿಕನ ರಾಜನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಕರ್ದಮಸ್ತ್ವಬ್ರವೀದ್ವಾಕ್ಯಂ ಸುತಾರ್ಥಂ ಪರಮಂ ಹಿತಮ್ । ದ್ವಿಜಾಃ ಶೃಣುತ ಮದ್ವಾಕ್ಯಂ ಯಚ್ಛ್ರೇಯಃ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಹಿ ।। ೭.೯೦.
ಆಮೇಲೆ ಕರ್ಧಮನು ತನ್ನ ಮಗನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, 'ಓ ದ್ವಿಜರೆ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿರಿ; ಇದು ರಾಜನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದು,' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ನಾನ್ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಭೈಷಜ್ಯಮನ್ತರಾ ವೃಷಭಧ್ವಜಮ್ । ನಾಶ್ವಮೇಧಾತ್ಪರೋ ಯಜ್ಞಃ ಪ್ರಿಯಶ್ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ತಸ್ಮಾದ್ಯಜಾಮಹೇ ಸರ್ವೇ ಪಾರ್ಥಿವಾರ್ಥೇ ದುರಾಸದಮ್ ।। ೭.೯೦.
ನಾನು ವೃಷಭಧ್ವಜನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಔಷಧಿಯನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಶ್ವಮೇಧಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಯಜ್ಞವಿಲ್ಲ; ಅದು ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಜನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದುರ್ಸಾಧ್ಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡೋಣ.
ಕರ್ದಮೇನೈವಮುಕ್ತಾಸ್ತು ಸರ್ವ ಏವ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ । ರೋಚಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ತಂ ಯಜ್ಞಂ ರುದ್ರಸ್ಯಾರಾಧನಂ ಪ್ರತಿ ।। ೭.೯೦.
ಕರ್ಧಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ರುದ್ರನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
ಸಂವರ್ತಸ್ಯ ತು ರಾಜರ್ಷೇಃ ಶಿಷ್ಯಃ ಪುರಪುರಞ್ಜಯಃ । ಮರುತ್ತ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಸ್ತಂ ಯಜ್ಞಂ ಸಮುಪಾಹರತ್ ।। ೭.೯೦.
ಸಂವರ್ತನ ಶಿಷ್ಯನಾದ, ಪುರಪುರಂಜಯ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮರುತ್ತನು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದನು.
ತತೋ ಯಜ್ಞೋ ಮಹಾನಾಸೀದ್ಬುಧಾಶ್ರಮಸಮೀಪತಃ । ರುದ್ರಶ್ಚ ಪರಮಂ ತೋಷಮಾಜಗಾಮ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೭.೯೦.
ಆಮೇಲೆ ಬುಧನ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯಿತು; ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ರುದ್ರನು ತುಂಬ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
ಅಥ ಯಜ್ಞೇ ಸಮಾಪ್ತೇ ತು ಪ್ರೀತಃ ಪರಮಯಾ ಮುದಾ । ಉಮಾಪತಿರ್ದ್ವಿಜಾನ್ಸರ್ವಾನುವಾಚ ಇಲಸನ್ನಿಧೌ ।। ೭.೯೦.
ಯಜ್ಞ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಮಾಪತಿ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಡನೆ ಇಲಾ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಪ್ರೀತೋ ಽಸ್ಮಿ ಹಯಮೇಧೇನ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ । ಅಸ್ಯ ಬಾಹ್ಲಿಪತೇಶ್ಚೈವ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಪ್ರಿಯಂ ಶುಭಮ್ ।। ೭.೯೦.
ನಾನು ಅಶ್ವಮೇಧದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ. ಈ ಬಾಹ್ಲಿಕನ ರಾಜನಿಗೆ ಯಾವ ಶುಭ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಿ?
ತಥಾ ವದತಿ ದೇವೇಶೇ ದ್ವಿಜಾಸ್ತೇ ಸುಸಮಾಹಿತಾಃ । ಪ್ರಸಾದಯನ್ತಿ ದೇವೇಶಂ ಯಥಾ ಸ್ಯಾತ್ಪುರುಷಸ್ತ್ವಿಲಾ ।। ೭.೯೦.
ದೇವೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಇಲಾ ಪುನಃ ಪುರುಷನಾಗಲೆಂದು ದೇವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.
ತತಃ ಪ್ರೀತೋ ಮಹಾದೇವಃ ಪುರುಷತ್ವಂ ದದೌ ಪುನಃ । ಇಲಾಯೈ ಸುಮಹಾತೇಜಾ ದತ್ತ್ವಾ ಚಾನ್ತರಧೀಯತ ।। ೭.೯೦.
ಆಗ ಮಹಾದೇವನು ತುಂಬ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಳೆಗೆ ಪುನಃ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದೇವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗದೆ ಅಂತರಧಾನವಾದನು.
ನಿವೃತ್ತೇ ಹಯಮೇಧೇ ಚ ಗತಶ್ಚಾದರ್ಶನಂ ಹರಃ । ಯಥಾಗತಂ ದ್ವಿಜಾಃ ಸರ್ವೇ ಹ್ಯಗಚ್ಛನ್ದೀರ್ಘದರ್ಶಿನಃ ।। ೭.೯೦.
ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಮುಗಿದಾಗ ಹರನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗದೆ ಹೋದನು. ಆಗ ಎಲ್ಲ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೋ ಹಾಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
ರಾಜಾ ತು ಬಾಹ್ಲಿಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಮಧ್ಯದೇಶೇ ಹ್ಯನುತ್ತಮಮ್ । ನಿವೇಶಯಾಮಾಸ ಪುರಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಂ ಯಶಸ್ಕರಮ್ ।। ೭.೯೦.
ಅನಂತರ ರಾಜನು ಬಾಹ್ಲಿಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಎಂಬ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಶಶಬಿನ್ದುಶ್ಚ ರಾಜರ್ಷಿರ್ಬಾಹ್ಲಿಂ ಪುರಪುರಞ್ಜಯಃ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೇ ಇಲೋ ರಾಜಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತೋ ಬಲೀ ।। ೭.೯೦.
ಶಶಬಿಂದು ಎಂಬ ರಾಜರ್ಷಿ ಬಾಹ್ಲಿಕವನ್ನು ಆಳಿದನು. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಗನಾದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಇಲನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು.
ಸ ಕಾಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಁಲ್ಲೋಕಮಿಲೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಮನುತ್ತಮಮ್ । ಐಲಃ ಪುರೂರವಾ ರಾಜಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಮವಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೭.೯೦.
ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಲನು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಇಲನ ಮಗನಾದ ಪುರೂರವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಈದೃಶೋ ಹ್ಯಶ್ವಮೇಧಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಃ ಪುರುಷರ್ಷಭೌ । ಸ್ತ್ರೀಭೂತಃ ಪೌರುಷಂ ಲೇಭೇ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ದುರ್ಲಭಮ್ ।। ೭.೯೦.
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದ ಮಹಿಮೆ ಇಷ್ಟೊಂದು: ಹೆಂಗಸಾದವನು ಪುನಃ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪವಾದ ವರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆದನು.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದುತ್ತರಕಾಣ್ಡೇ ನವತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ
ಇಂತಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣದ ಪವಿತ್ರ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಸರ್ಗ ಮುಗಿಯಿತು.
ಏತದಾಖ್ಯಾಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೋ ಭ್ರಾತೃಭ್ಯಾಮಮಿತಪ್ರಭಃ । ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಪುನರೇವಾಹ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಮಿದಂ ವಚಃ ।। ೭.೯೧.
ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ ಕಾಕುತ್ಥಸಂತಾನದ ರಾಮನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರ ಮುಂದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು.
ವಸಿಷ್ಠಂ ವಾಮದೇವಂ ಚ ಜಾಬಾಲಿಮಥ ಕಶ್ಯಪಮ್ । ದ್ವಿಜಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಪ್ರವರಾನಶ್ವಮೇಧಪುರಸ್ಕೃತಾನ್ ।। ೭.೯೧.
ವಸಿಷ್ಠ, ವಾಮದೇವ, ಜಾಬಾಲಿ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕೂಡ ಕರೆದು—
ಏತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸಮಾನೀಯ ಮನ್ತ್ರಯಿತ್ವಾ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣ । ಹಯಂ ಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮಾಧಿನಾ ।। ೭.೯೧.
ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವರೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನಾನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ.
ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ರಾಘವೇಣೋಕ್ತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತ್ವರಿತವಿಕ್ರಮಃ । ದ್ವಿಜಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸಮಾಹೂಯ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ರಾಘವಮ್ ।। ೭.೯೧.
ರಾಮನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ರಾಮನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದನು.
ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಸಙ್ಕಾಶಂ ಕೃತಪಾದಾಭಿವನ್ದನಮ್ । ರಾಘವಂ ಸುದುರಾಧರ್ಷಮಾಶೀರ್ಭಿಃ ಸಮಪೂಜಯನ್ ।। ೭.೯೧.
ಅವರು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದರು.
ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಸ ತದಾ ಭೂತ್ವಾ ರಾಘವೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾನ್ । ಆಚಚಕ್ಷೇ ಽಶ್ವಮೇಧಸ್ಯ ಹ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಂ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೭.೯೧.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಮುಖರಿಗೆ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
ತೇ ತು ರಾಮಸ್ಯ ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ನಮಸ್ಕೃತ್ವಾ ವೃಷಧ್ವಜಮ್ । ಅಶ್ವಮೇಧಂ ದ್ವಿಜಾಃ ಸರ್ವೇ ಪೂಜಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ಸರ್ವಶಃ ।। ೭.೯೧.
ರಾಮನಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ ವೃಷಧ್ವಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗವನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.