ಇದಂ ತು ಪತಿತಂ ತಸ್ಮಾತ್ತವ ರಾಮ ವಶೇ ಸ್ಥಿತಾಃ । ಕಾಲಸ್ಯ ವಶಮಾಪನ್ನಾಃ ಸ್ವಲ್ಪಂ ಹಿ ನಹಿ ನಃ ಸುಖಮ್ ।। ೭.೭೩.
ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ರಾಮ, ನಾವು ನಿನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ; ಕಾಲದ ವಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ನಾವುಗಳಿಗೆ ಸುಖ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯನಾಥೋ ವಿಷಯ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ರಾಮಂ ನಾಥಮಿಹಾಸಾದ್ಯ ಬಾಲಾನ್ತಕರಣಂ ಧ್ರುವಮ್ ।। ೭.೭೩.
ಈಗ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳ ರಾಜ್ಯವು ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನು ರಾಜನಾದ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳ ನಾಶವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ರಾಜದೋಷೈರ್ವಿಪದ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಜಾ ಹ್ಯವಿಧಿಪಾಲಿತಾಃ । ಅಸದ್ವೃತ್ತೇ ತು ನೃಪತಾವಕಾಲೇ ಮ್ರಿಯತೇ ಜನಃ ।। ೭.೭೩.
ರಾಜನು ಧರ್ಮದಂತೆ ಆಡಲಿಲ್ಲದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ರಾಜನು ದುಷ್ಟವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಯದ್ವಾ ಪುರೇಷ್ವಯುಕ್ತಾನಿ ಜನಾ ಜನಪದೇಷು ಚ । ಕುರ್ವತೇ ನ ಚ ರಕ್ಷಾ ಽಸ್ತಿ ತದಾ ಕಾಲಕೃತಂ ಭಯಮ್ ।। ೭.೭೩.
ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು, ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ಕಾಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ರಾಜದೋಷೋ ಹಿ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಪುರೇ ಜನಪದೇ ಚಾಪಿ ತತೋ ಬಾಲವಧೋ ಹ್ಯಯಮ್ ।। ೭.೭೩.
ರಾಜನ ತಪ್ಪೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ、省ದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಬಾಲಕನ ಹತ್ಯೆ ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.
ಏವಂ ಬಹುವಿಧೈರ್ವಾಕ್ಯೈರುಪರುಧ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ । ರಾಜಾನಂ ದುಃಖಸನ್ತಪ್ತಃ ಸುತಂ ತಮುಪಗೂಹತೇ ।। ೭.೭೩.
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ತಡೆಯುತ್ತಾ, ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದುತ್ತರಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ
ಇಂತಿ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯವರ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣದ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ತಥಾ ತು ಕರುಣಂ ತಸ್ಯ ದ್ವಿಜಸ್ಯ ಪರಿದೇವನಮ್ । ಶುಶ್ರಾವ ರಾಘವಃ ಸರ್ವಂ ದುಃಖಶೋಕಸಮನ್ವಿತಮ್ ।। ೭.೭೪.
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದುಃಖಭರಿತವಾದ ಅಳಲು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋವು ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನ್ನು ರಾಮನು ಕೇಳಿದನು.
ಸ ದುಃಖೇನ ಚ ಸನ್ತಪ್ತೋ ಮನ್ತ್ರಿಣಸ್ತಾನುಪಾಹ್ವಯತ್ । ವಸಿಷ್ಠಂ ವಾಮದೇವಂ ಚ ಭ್ರಾತರೌ ಸಹ ನೈಗಮಾನ್ ।। ೭.೭೪.
ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದ ರಾಮನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು, ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು, ವಾಮದೇವನನ್ನು, ತಮ್ಮರನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರಸ್ಥರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದನು.
ತತೋ ದ್ವಿಜಾ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಸಾರ್ಧಮಷ್ಟೌ ಪ್ರವೇಶಿತಾಃ । ರಾಜಾನಂ ದೇವಸಙ್ಕಾಶಂ ವರ್ಧಸ್ವೇತಿ ತತೋ ಽಬ್ರುವನ್ ।। ೭.೭೪.
ಆಮೇಲೆ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಸಿಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೆ ಬಂದರು; ಅವರು ದೇವತೆಗೂ ಸಮಾನವಾದ ರಾಜನಿಗೆ 'ನೀನು ಸದಾ ಸುಖವಾಗಿರು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಽಥ ಮೌದ್ಗಲ್ಯೋ ವಾಮದೇವಶ್ಚ ಕಾಶ್ಯಪಃ । ಕಾತ್ಯಾಯನೋ ಽಥ ಜಾಬಾಲಿರ್ಗೌತಮೋ ನಾರದಸ್ತಥಾ । ಏತೇ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ ಸರ್ವೇ ಆಸನೇಷೂಪವೇಶಿತಾಃ ।। ೭.೭೪.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಮೌದ್ಗಲ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಕಾಶ್ಯಪ, ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಜಾಬಾಲಿ, ಗೌತಮ ಮತ್ತು ನಾರದ—ಈ ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು.
ಮಹರ್ಷೀನ್ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾನಭಿವಾದ್ಯ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ । ಮನ್ತ್ರಿಣೋ ನೈಗಮಾಂಶ್ಚೈವ ಯಥಾರ್ಹಮನುಕೂಲತಃ ।। ೭.೭೪.
ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ರಾಮನು ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಸ್ಥರನ್ನು ಕೂಡ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
ತೇಷಾಂ ಸಮುಪವಿಷ್ಟಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದೀಪ್ತತೇಜಸಾಮ್ । ರಾಘವಃ ಸರ್ವಮಾಚಷ್ಟೇ ದ್ವಿಜೋ ಽಯಮುಪರೋಧತೇ ।। ೭.೭೪.
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ರಾಮನು 'ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ಅಳಲನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜ್ಞೋ ದೀನಸ್ಯ ನಾರದಃ । ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಶುಭಂ ವಾಕ್ಯಮೃಷೀಣಾಂ ಸನ್ನಿಧೌ ನೃಪಮ್ ।। ೭.೭೪.
ರಾಜನ ದುಃಖಭರಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾರದನು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಶೃಣು ರಾಜನ್ಯಥಾಕಾಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಬಾಲಸ್ಯ ಸಙ್ಕ್ಷಯಃ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಕರ್ತವ್ಯತಾಂ ರಾಜನ್ಕುರುಷ್ವರಘುನನ್ದನ ।। ೭.೭೪.
ರಾಜನೇ, ಈ ಬಾಲಕನ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ನೀನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು, ರಘುವಂಶದವನೇ.
ಪುರಾ ಕೃತಯುಗೇ ರಾಜನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೈ ತಪಸ್ವಿನಃ । ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತದಾ ರಾಜನ್ನ ತಪಸ್ವೀ ಕಥಞ್ಚನ ।। ೭.೭೪.
ಹಳೆಯ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲದವರು ಯಾರೂ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಿನ್ಯುಗೇ ಪ್ರಜ್ವಲಿತೇ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೇ ತ್ವನಾವೃತೇ । ಅಮೃತ್ಯವಸ್ತದಾ ಸರ್ವೇ ಜಜ್ಞಿರೇ ದೀರ್ಘದರ್ಶಿನಃ ।। ೭.೭೪.
ಆ blazing ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಅಮರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು.
ತತಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗಂ ನಾಮ ಮಾನವಾನಾಂ ವಪುಷ್ಮತಾಮ್ । ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಸ್ತತ್ರ ಜಾಯನ್ತೇ ಪೂರ್ಣೇನ ತಪಸಾ ಽನ್ವಿತಾಃ ।। ೭.೭೪.
ಆಮೇಲೆ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ರೂಪವುಳ್ಳ ತ್ರೇತಾ ಯುಗ ಬಂತು; ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ವೀರ್ಯೇಣ ತಪಸಾ ಚೈವ ತೇ ಽಧಿಕಾಃ ಪೂರ್ವಜನ್ಮನಿ । ಮಾನವಾ ಯೇ ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತ್ವತ್ರ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಯುಗೇ ।। ೭.೭೪.
ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಈ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.
ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಂ ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಯತ್ಪೂರ್ವಮಪರಂ ಚ ಯತ್ । ಯುಗಯೋರುಭಯೋರಾಸೀತ್ಸಮವೀರ್ಯಸಮನ್ವಿತಮ್ ।। ೭.೭೪.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಣಗಳು, ಹಿಂದಿನವರೂ ನಂತರದವರೂ, ಎರಡೂ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಅಪಶ್ಯಂಸ್ತು ನ ತೇ ಸರ್ವೇ ವಿಶೇಷಮಧಿಕಂ ತತಃ । ಸ್ಥಾಪನಂ ಚಕ್ರಿರೇ ತತ್ರ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯಸ್ಯ ಸಮ್ಮತಮ್ ।। ೭.೭೪.
ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಭೇದವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡು, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ತಸ್ಮಿನ್ಯುಗೇ ಪ್ರಜ್ವಲಿತೇ ಧರ್ಮಭೂತೇ ಹ್ಯನಾವೃತೇ । ಅಧರ್ಮಃ ಪಾದಮೇಕಂ ತು ಪಾತಯತ್ಪೃಥಿವೀತಲೇ ।। ೭.೭೪.
ಆ blazing ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಧರ್ಮವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲನ್ನು ಇಳಿಸಿತು.
ಅಧರ್ಮೇಣ ಹಿ ಸಂಯುಕ್ತಸ್ತೇಜೋ ಮನ್ದಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೭.೭೪.
ಅಧರ್ಮದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರ ತೇಜಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಮಿಷಂ ಯಚ್ಚ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ರಾಜಸಂ ಚ ಮಲಂ ಭೃಶಮ್ । ಅನೃತಂ ನಾಮ ತದ್ಭೂತಂ ಪಾದೇನ ಪೃಥಿವೀತಲೇ ।। ೭.೭೪.
ಹಿಂದಿನ ಜನರ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದ ಭಾರಿ ಅಶುದ್ಧತೆ, ಇದನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು.
ಅನೃತಂ ಪಾತಯಿತ್ವಾ ತು ಪಾದಮೇಕಮಧರ್ಮತಃ । ತತಃ ಪ್ರಾದುಷ್ಕೃತಂ ಪೂರ್ವಮಾಯುಷಃ ಪರಿನಿಷ್ಠಿತಮ್ ।। ೭.೭೪.
ಅಧರ್ಮದ ಒಂದು ಕಾಲನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.
ಪತಿತೇ ತ್ವನೃತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನಧರ್ಮೇ ಚ ಮಹೀತಲೇ । ಶುಭಾನ್ಯೇವಾಚರಁಲ್ಲೋಕಃ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಯಣಃ ।। ೭.೭೪.
ಆ ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಜನರು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶುಭಕರವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಚ ವರ್ತನ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಯೇ । ತಪೋ ಽತಪ್ಯನ್ತ ತೇ ಸರ್ವೇ ಶುಶ್ರೂಷಾಮಪರೇ ಜನಾಃ ।। ೭.೭೪.
ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇತರ ಜನರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.
ಸ ಧರ್ಮಃ ಪರಮಸ್ತೇಷಾಂ ವೈಶ್ಯಶೂದ್ರಂ ಸಮಾಗಮತ್ । ಪೂಜಾಂ ಚ ಸರ್ವವರ್ಣಾನಾಂ ಶೂದ್ರಾಶ್ಚಕ್ರುರ್ವಿಶೇಷತಃ ।। ೭.೭೪.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮ ಧರ್ಮ ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರಿಗೂ ತಲುಪಿತು; ಶೂದ್ರರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ತೇಷಾಮಧರ್ಮೇ ಚಾನೃತೇ ಚ ಹ । ತತಃ ಪೂರ್ವೇ ಭೃಶಂ ಹ್ರಾಸಮಗಮನ್ನೃಪಸತ್ತಮ ।। ೭.೭೪.
ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಜನರು, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬಹಳ ಕುಸಿದರು.
ತತಃ ಪಾದಮಧರ್ಮಸ್ಸ ದ್ವಿತೀಯಮವತಾರಯತ್ । ತತೋ ದ್ವಾಪರಸಞ್ಜ್ಞಾ ಽಸ್ಯ ಯುಗಸ್ಯ ಸಮಜಾಯತ ।। ೭.೭೪.
ಆಮೇಲೆ ಅಧರ್ಮ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಕಾಲನ್ನು ಇಳಿಸಿತು; ಆಗ ಈ ಯುಗವನ್ನು ದ್ವಾಪರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.