ತತೋ ದ್ವಾದಶಮೇ ವರ್ಷೇ ಶತ್ರಘ್ನೋ ರಾಮಪಾಲಿತಾಮ್ । ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಚಕಮೇ ಗನ್ತುಮಲ್ಪಭೃತ್ಯಬಲಾನುಗಃ ।। ೭.೭೧.
ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ರಾಮನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.
ತತೋ ಮನ್ತ್ರಿಪುರೋಗಾಂಶ್ಚ ಬಲಮುಖ್ಯಾನ್ನಿವರ್ತ್ಯ ಚ । ಜಗಾಮ ಹಯಮುಖ್ಯೈಶ್ಚ ರಥಾನಾಂ ಚ ಶತೇನ ಸಃ ।। ೭.೭೧.
ಆಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ನೂರು ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಹೊರಟನು.
ಸ ಗತ್ವಾ ಗಣಿತಾನ್ವಾಸಾನ್ಸಪ್ತಾಷ್ಟೌ ರಘುನನ್ದನಃ । ವಾಲ್ಮೀಕ್ಯಾಶ್ರಮಮಾಗತ್ಯ ವಾಸಂ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೭.೭೧.
ಏಳು ಅಥವಾ ಎಂಟು ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಘುವಂಶಜನು ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವನು ಮಾಡಿದರು.
ಸೋ ಽಭಿವಾದ್ಯ ತತಃ ಪಾದೌ ವಾಲ್ಮೀಕೇಃ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ । ಪಾದ್ಯಮರ್ಧ್ಯಂ ತಥಾತಿಥ್ಯಂ ಜಗ್ರಾಹ ಮುನಿಹಸ್ತತಃ ।। ೭.೭೧.
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಪಾದಯೋಜನ ನೀರು ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಬಹುರೂಪಾಃ ಸುಮಧುರಾಃ ಕಥಾಸ್ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ । ಕಥಯಾಮಾಸ ಸ ಮುನಿಃ ಶತ್ರುಘ್ನಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ ।। ೭.೭೧.
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿಯು ಮಹಾತ್ಮ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವಿಧವಾದ, ತುಂಬಾ ಸಿಹಿಯಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಉವಾಚ ಚ ಮುನಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಲವಣಸ್ಯ ವಧಾಶ್ರಿತಮ್ । ಸುದುಷ್ಕರಂ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಲವಣಂ ನಿಘ್ನತಾ ತ್ವಯಾ ।। ೭.೭೧.
ಮುನಿಯು ಲವಣನ ವಧೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಲವಣನನ್ನು ಕೊಂದ ಕಾರ್ಯ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು' ಎಂದು.
ಬಹವಃ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಸೌಮ್ಯ ಹತಾಃ ಸಬಲವಾಹನಾಃ । ಲವಣೇನ ಮಹಾಬಾಹೋ ಯುಧ್ಯಮಾನಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೭.೭೧.
ಸೌಮ್ಯ, ಅನೇಕ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲವಣನಿಂದ ಹತರಾದರು, ಅವರು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಸ ತ್ವಯಾ ನಿಹತಃ ಪಾಪೋ ಲೀಲಯಾ ಪುರುಷರ್ಷಭ । ಜಗತಶ್ಚ ಭಯಂ ತತ್ರ ಪ್ರಶಾನ್ತಂ ತವ ತೇಜಸಾ ।। ೭.೭೧.
ಆ ದುಷ್ಟನು ನಿನ್ನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹತರಾದನು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕದ ಭಯವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
ರಾವಣಸ್ಯ ವಧೋ ಘೋರೋ ಯತ್ನೇನ ಮಹತಾ ಕೃತಃ । ಇದಂ ತು ಸುಮಹತ್ಕರ್ಮ ತ್ವಯಾ ಕೃತಮಯತ್ನತಃ ।। ೭.೭೧.
ರಾವಣನ ವಧೆ ಭಯಾನಕವಾದದ್ದು, ಅದನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದರು; ಆದರೆ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದೀಯ.
ಪ್ರೀತಿಶ್ಚಾಸ್ಮಿನ್ಪರಾ ಜಾತಾ ದೇವಾನಾಂ ಲವಣೇ ಹತೇ । ಭೂತಾನಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಜಗತಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಂ ಕೃತಮ್ ।। ೭.೭೧.
ಲವಣನು ಹತರಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ, ಜಗತ್ತಿಗೂ ನೀನು ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ.
ತಚ್ಚ ಯುದ್ಧಂ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ಯಥಾವತ್ಪುರುಷರ್ಷಭ । ಸಭಾಯಾಂ ವಾಸವಸ್ಯಾಥ ಉಪವಿಷ್ಟೇನ ರಾಘವ ।। ೭.೭೧.
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಾನು ಇಂದ್ರನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತೋ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದ್ದೆನು, ರಾಘವ.
ಮಮಾಪಿ ಪರಮಾ ಪ್ರೀತಿರ್ಹೃದಿ ಶತ್ರುಘ್ನ ವರ್ತತೇ । ಉಪಾಘ್ರಾಸ್ಯಾಮಿ ತೇ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ್ನೇಹಸ್ಯೈಷಾ ಪರಾ ಗತಿಃ ।। ೭.೭೧.
ಶತ್ರುಘ್ನ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗಾಗಿ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ; ನಿನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುವಾಸನೆ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ—ಇದು ಪ್ರೀತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶತ್ರುಘ್ನಮುಪಾಘ್ರಾಯ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಆತಿಥ್ಯಮಕರೋತ್ತಸ್ಯ ಯೇ ಚ ತಸ್ಯ ಪದಾನುಗಾಃ ।। ೭.೭೧.
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಹಾಮುನಿ ಶತ್ರುಘ್ನನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುವಾಸನೆ ಪಡೆದು, ಅವನಿಗೂ ಅವನ ಜೊತೆ ಬಂದವರಿಗೂ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದನು.
ಸ ಭುಕ್ತವಾನ್ನರಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಗೀತಮಾಧುರ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ । ಶುಶ್ರಾವ ರಾಮಚರಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಯಥಾಕೃಮಮ್ ।। ೭.೭೧.
ಆ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಊಟಮಾಡಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮಚರಿತೆಯ ಸಿಹಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಕೇಳಿದನು.
ತನ್ತ್ರೀಲಯಸಮಾಯುಕ್ತಂ ತ್ರಿಸ್ಥಾನಕರಣಾನ್ವಿತಮ್ । ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಲಕ್ಷಣೋಪೇತಂ ಸಮತಾಲಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಶುಶ್ರಾವ ರಾಮಚರಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಪುರಾ ಕೃತಮ್ ।। ೭.೭೧.
ತಂತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೂರು ವಿಧದ ಕರಣಗಳಿಂದ, ಸೊಗಸಾಗಿ, ಸರಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಮತಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರಾತನ ರಾಮಚರಿತೆಯನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದನು.
ತಾನ್ಯಕ್ಷರಾಣಿ ಸತ್ಯಾನಿ ಯಥಾವೃತ್ತಾನಿ ಪೂರ್ವಶಃ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲೋ ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ಬಾಷ್ಪಲೋಚನಃ ।। ೭.೭೧.
ಆ ನಿಜವಾದ, ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲನು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.
ಸ ಮುಹೂರ್ತಮಿವಾಸಞ್ಜ್ಞೋ ವಿನಿಃಶ್ವಸ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ । ತಸ್ಮಿನ್ ಗೀತೇ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ವರ್ತಮಾನಮಿವಾಶೃಣೋತ್ ।। ೭.೭೧.
ಅವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅಚೇತನನಾಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿಟ್ಟುಸಿರೆಳೆದನು; ಆ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅವನು ಕೇಳಿದನು.
ಪದಾನುಗಾಶ್ಚ ಯೇ ರಾಜ್ಞಸ್ತಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗೀತಿಸಮ್ಪದಮ್ । ಅವಾಙ್ಮುಖಾಶ್ಚ ದೀನಾಶ್ಚ ಹ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಮಿತಿ ಚಾಬ್ರುವನ್ ।। ೭.೭೧.
ರಾಜನ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದವರು ಆ ಹಾಡಿನ ಸೊಗಸನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುಖಬಾಗ ಇಳಿದು, ದುಃಖಿತರಾಗಿ, 'ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯ!' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಪರಸ್ಪರಂ ಚ ಯೇ ತತ್ರ ಸೈನಿಕಾಃ ಸಮ್ಬಭಾಷಿರೇ । ಕಿಮಿದಂ ಕ್ವ ಚ ವರ್ತಾಮಃ ಕಿಮೇತತ್ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಮ್ ।। ೭.೭೧.
ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು: 'ಇದು ಏನು? ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ? ಇದು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯವೇ?'
ಅರ್ಥೋ ಯೋ ನಃ ಪುರಾ ದೃಷ್ಟಸ್ತಮಾಶ್ರಮಪದೇ ಪುನಃ । ಶೃಣುಮಃ ಕಿಮಿದಂ ಸ್ವಪ್ನೋ ಗೀತಬನ್ಧಂ ಶ್ರಿಯೋ ಭವೇತ್ ।। ೭.೭೧.
'ನಾವು ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದ್ದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈಗ ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ಇದು ಕನಸೇ? ಹಾಡಿನ ಬಂಧನದಿಂದ ನಮಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?'
ವಿಸ್ಮಯಂ ತೇ ಪರಂ ಗತ್ವಾ ಶತ್ರುಘ್ನಮಿದಮಬ್ರುವನ್ । ಸಾಧು ಪೃಚ್ಛ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಲ್ಮೀಕಿಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಮ್ ।। ೭.೭೧.
ಅವರು ಭಾರೀ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.'
ಶತ್ರುಘ್ನಸ್ತ್ವಬ್ರವೀತ್ಸರ್ವಾನ್ಕೌತೂಹಲಸಮನ್ವಿತಾನ್ । ಸೈನಿಕಾ ನ ಕ್ಷಮೋ ಽಸ್ಮಾಕಂ ಪರಿಪ್ರಷ್ಟುಮಿಹೇದೃಶಃ ।। ೭.೭೧.
ಆಗ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಸೈನಿಕರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.'
ಆಶ್ಚರ್ಯಾಣಿ ಬಹೂನೀಹ ಭವನ್ತ್ಯಸ್ಯಾಶ್ರಮೇ ಮುನೇಃ । ನ ತು ಕೌತೂಹಲಾದ್ಯುಕ್ತಮನ್ವೇಷ್ಟುಂ ತಂ ಮಹಾಮುನಿಮ್ ।। ೭.೭೧.
ಈ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಏವಂ ತದ್ವಾಕ್ಯಮುಕ್ತ್ವಾ ಚ ಸೈನಿಕಾನ್ರಘುನನ್ದನಃ । ಅಭಿವಾದ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಂ ತಂ ಸ್ವಂ ನಿವೇಶಂ ಯಯೌ ತದಾ ।। ೭.೭೧.
ಹೀಗೆ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಹೇಳಿ, ರಘುವಂಶದವನು ಮಹರ್ಷಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದುತ್ತರಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಸಪ್ತತಿಮಃ ಸರ್ಗಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಏಳುವತ್ತನೆಯ ಸರ್ಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ತಂ ಶಯಾನಂ ನರವ್ಯಾಘ್ರಂ ನಿದ್ರಾ ನಾಭ್ಯಾಗಮತ್ತದಾ । ಚಿನ್ತಯನ್ತಮನೇಕಾರ್ಥಂ ರಾಮಗೀತಮನುತ್ತಮಮ್ ।। ೭.೭೨.
ಆ ಮಾನವಸಿಂಹನು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರೂ, ರಾಮಗೀತೆಯ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಅವನಿಗೆ ಬಾರದಂತಾಯಿತು.
ತಸ್ಯ ಶಬ್ದಂ ಸುಮಧುರಂ ತನ್ತ್ರೀಲಯಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾತ್ರಿರ್ಜಗಾಮಾಶು ಶತ್ರುಘ್ನಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೭.೭೨.
ಆ ತಂತಿಯ ಲಯದೊಂದಿಗೆ ತುಂಬ ಸಿಹಿಯಾದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ, ಮಹಾತ್ಮ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕಳೆಯಿತು.
ತಸ್ಯಾಂ ನಿಶಾಯಾಂ ವ್ಯುಷ್ಟಾಯಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೌರ್ವಾಹ್ಣಿಕಂ ಕ್ರಮಮ್ । ಉವಾಚ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಮ್ ।। ೭.೭೨.
ಆ ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಪೂರ್ವಾಹ್ನದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನು ಕೈಮುಗಿದು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಭಗವನ್ದ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ರಾಘವಂ ರಘುನನ್ದನಮ್ । ತ್ವಯಾ ಽನುಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಸಹೈಭಿಃ ಸಂಶಿತವ್ರತೈಃ ।। ೭.೭೨.
ಭಗವಂತನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆ ಇದೆ; ರಘುವಂಶದ ಆನಂದವಾದ ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ಇತ್ಯೇವಂವಾದಿನಂ ತಂ ತು ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಶತ್ರುತಾಪನಮ್ । ವಾಲ್ಮೀಕಿಃ ಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ವಿಸಸರ್ಜ ಚ ರಾಘವಮ್ ।। ೭.೭೨.
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯವಾದವನನ್ನು, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದು ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದು, ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.