ರುದನ್ತಂ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾಙ್ಕ್ಷನ್ತಂ ಮೃತ್ಯುಮಾತ್ಮನಃ । ಮೈಥಿಲೀ ಭೃಶಸಂವಿಗ್ನಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೭.೪೭.
ಅವನು ಅಳುತ್ತಾ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಸಾವು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೈಥಿಲಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಕಿಮಿದಂ ನಾವಗಚ್ಛಾಮಿ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ತ್ವೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣ । ಪಶ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ನ ಚ ಸ್ವಸ್ಥಮಪಿ ಕ್ಷೇಮಂ ಮಹೀಪತೇಃ ।। ೭.೪೭.
"ಇದು ಏನು ಎಂದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ! ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ನೀನು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ರಾಜನಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಶಾಪಿತೋ ಽಸಿ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ಯತ್ತ್ವಂ ಸನ್ತಾಪಮಾಗತಃ । ತದ್ಬ್ರೂಯಾಃ ಸನ್ನಿಧೌ ಮಹ್ಯಮಹಮಾಜ್ಞಾಪಯಾಮಿ ತೇ ।। ೭.೪೭.
"ನೀನು ರಾಜನಿಂದ ಶಾಪಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆಂದು ದುಃಖಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ? ಅದನ್ನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳು, ನಾನು ನಿನಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ವೈದೇಹ್ಯಾ ಚೋದ್ಯಮಾನಸ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ದೀನಚೇತನಃ । ಅವಾಙ್ಮುಖೋ ಬಾಷ್ಪಕಲಂ ವಾಕ್ಯಮೇತದುವಾಚ ಹ ।। ೭.೪೭.
ವೈದೇಹಿಯು ಹೀಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ, ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಶ್ರುತ್ವಾ ಪರಿಷದೋ ಮಧ್ಯೇ ಹ್ಯಪವಾದಂ ಸುದಾರುಣಮ್ । ಪುರೇ ಜನಪದೇ ಚೈವ ತ್ವತ್ಕೃತೇ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ । ರಾಮಃ ಸನ್ತಪ್ತಹೃದಯೋ ಮಾ ನಿವೇದ್ಯ ಗೃಹಂ ಗತಃ ।। ೭.೪೭.
"ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ, ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಅಪವಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜನಕನಂದಿನಿ, ರಾಮನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವಿನಿಂದ ನಿನಗೆ ಹೇಳದೆ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ನ ತಾನಿ ವಚನೀಯಾನಿ ಮಯಾ ದೇವಿ ತವಾಗ್ರತಃ । ಯಾನಿ ರಾಜ್ಞಾ ಹೃದಿ ನ್ಯಸ್ತಾನ್ಯಮರ್ಷಾತ್ಪೃಷ್ಠತಃ ಕೃತಃ ।। ೭.೪೭.
"ದೇವಿಯೇ, ರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನನಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಸಾ ತ್ವಂ ತ್ಯಕ್ತಾ ನೃಪತಿನಾ ನಿರ್ದೋಷಾ ಮಮ ಸನ್ನಿಧೌ । ಪೌರಾಪವಾದಭೀತೇನ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ದೇವಿ ನ ತೇ ಽನ್ಯಥಾ ।। ೭.೪೭.
ನೀನು ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಜನರ ಅಪವಾದದ ಭಯದಿಂದ ರಾಜನು ನನ್ನ ಎದುರಲ್ಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ದೇವಿಯೆ, ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು, ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ.
ಆಶ್ರಮಾನ್ತೇಷು ಚ ಮಯಾ ತ್ಯಕ್ತವ್ಯಾ ತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯಸಿ । ರಾಜ್ಞಃ ಶಾಸನಮಾಜ್ಞಾಯ ತವೇದಂ ಕಿಲ ದೌರ್ಹೃದಮ್ ।। ೭.೪೭.
ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಮದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯೆ, ಇದು ನಿನಗೆ ಬಂದ ದುರ್ಬಾಗ್ಯ.
ತದೇತಜ್ಜಾಹ್ನವೀತೀರೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೀಣಾಂ ತಪೋವನಮ್ । ಪುಣ್ಯಂ ಚ ರಮಣೀಯಂ ಚ ಮಾ ವಿಷಾದಂ ಕೃಥಾಃ ಶುಭೇ ।। ೭.೪೭.
ಇಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನವಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮವಿದೆ, ಪವಿತ್ರವೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿದೆ. ಶುಭೆಯೆ, ದುಃಖಪಡಬೇಡ.
ರಾಜ್ಞೋ ದಶರಥಸ್ಯೇಷ್ಟಃ ಪಿತುರ್ಮೇ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ । ಸಖಾ ಪರಮಕೋ ವಿಪ್ರೋ ವಾಲ್ಮೀಕಿಃ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೭.೪೭.
ನನ್ನ ತಂದೆ ದಶರಥನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನೂ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಯವರು.
ಪಾದಚ್ಛಾಯಾಮುಪಾಗಮ್ಯ ಸುಖಮಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಉಪವಾಸಪರೈಕಾಗ್ರಾ ವಸ ತ್ವಂ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ।। ೭.೪೭.
ಜನಕನಂದಿನಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪಾದಸಂರಕ್ಷೆಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಉಪವಾಸ ಹಾಗೂ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸು.
ಪತಿವ್ರತಾತ್ವಮಾಸ್ಥಾಯ ರಾಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಸದಾ ಹೃದಿ । ಶ್ರೇಯಸ್ತೇ ಪರಮಂ ದೇವಿ ತಥಾ ಕೃತ್ವಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೭.೪೭.
ಪತಿವ್ರತೆ ಎಂಬ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ರಾಮನನ್ನು ಸದಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಾಳು. ದೇವಿಯೆ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಿನಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಶ್ರೀಮದುತ್ತರಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ
ಇಂತಾಗಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಮಹಾ ರಾಮಾಯಣದ ಪವಿತ್ರ ಉತ್ತರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೇಳನೆಯ ಸರ್ಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ದಾರುಣಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ । ಪರಂ ವಿಷಾದಮಾಗಮ್ಯ ವೈದೇಹೀ ನಿಪಪಾತ ಹ ।। ೭.೪೮.
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜನಕನಂದಿನಿ ವೈದೇಹಿ ಅಪಾರ ದುಃಖದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು.
ಸಾ ಮುಹೂರ್ತಮಿವಾಸಞ್ಜ್ಞಾ ಬಾಷ್ಪಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾ । ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ದೀನಯಾ ವಾಚಾ ಉವಾಚ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।। ೭.೪೮.
ಅವಳು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ದುಃಖಭರಿತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
ಮಾಮಿಕೇಯಂ ತನುರ್ನೂನಂ ಸೃಷ್ಟಾ ದುಃಖಾಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ । ಧಾತ್ರಾ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಮೇ ಽದ್ಯ ದುಃಖಮೂರ್ತಿಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ।। ೭.೪೮.
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನನ್ನ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ದುಃಖಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದನು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಾನು ದುಃಖದ ರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಕಿಂ ನು ಪಾಪಂ ಕೃತಂ ಪೂರ್ವಂ ಕೋ ವಾ ದಾರೈರ್ವಿಯೋಜಿತಃ । ಯಾ ಽಹಂ ಶುದ್ಧಸಮಾಚಾರಾ ತ್ಯಕ್ತಾ ನೃಪತಿನಾ ಸತೀ ।। ೭.೪೮.
ನಾನು ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ? ಅಥವಾ ಯಾರಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ವಿಯೋಗವಾಯಿತು? ನಾನು ಶುದ್ಧವಾದ ವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸತಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಪುರಾ ಽಹಮಾಶ್ರಮೇ ವಾಸಂ ರಾಮಪಾದಾನುವರ್ತಿನೀ । ಅನುರುಧ್ಯಾಪಿ ಸೌಮಿತ್ರೇ ದುಃಖೇ ಚ ಪರಿವರ್ತಿನೀ ।। ೭.೪೮.
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಉಳಿದಿದ್ದೆ.
ಸಾ ಕಥಂ ಹ್ಯಾಶ್ರಮೇ ಸೌಮ್ಯ ವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ವಿಜನೀಕೃತಾ । ಆಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಚ ಕಸ್ಯಾಹಂ ದುಃಖಂ ದುಃಖಪರಾಯಣಾ ।। ೭.೪೮.
ಸೌಮ್ಯ, ಈಗ ನಾನು ಹೇಗೆ ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ವಾಸಿಸಲಿ? ದುಃಖಪಡುವ ನನಗೆ ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಲಿ?
ಕಿಂ ನು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮುನಿಷು ಕರ್ಮ ವಾ ಸತ್ಕೃತಂ ಚ ಕಿಮ್ । ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ ಕಾರಣೇ ತ್ಯಕ್ತಾ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೭.೪೮.
ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವಾಗ, ನಾನು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಅಥವಾ ಯಾವ ಸತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಿ?
ನ ಖಲ್ವದ್ಯೈವ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಜೀವಿತಂ ಜಾಹ್ನವೀಜಲೇ । ತ್ಯಜೇಯಂ ರಾಜವಂಶಸ್ತು ಭರ್ತುರ್ಮೇ ಪರಿಹಾಸ್ಯತೇ ।। ೭.೪೮.
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ನಾನು ಇಂದು ಜಾಹ್ನವಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾದರೆ ನನ್ನ ಭರ್ತೆಯ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಯಥಾಜ್ಞಂ ಕುರು ಸೋಮಿತ್ರೇ ತ್ಯಜ ಮಾಂ ದುಃಖಭಾಗಿನೀಮ್ । ನಿದೇಶೇ ಸ್ಥೀಯತಾಂ ರಾಜ್ಞಃ ಶೃಣು ಚೇದಂ ವಚೋ ಮಮ ।। ೭.೪೮.
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನೀನು ನಡೆ. ದುಃಖಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗು. ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ಇರು, ಈಗ ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು.
ಶ್ವಶ್ರೂಣಾಮವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಪ್ರಗ್ರಹೇಣ ಚ । ಶಿರಸಾ ಽ ಽವನ್ದ್ಯ ಚರಣೌ ಕುಶಲಂ ಬ್ರೂಹಿ ಪಾರ್ಥಿವಮ್ ।। ೭.೪೮.
ಎಲ್ಲಾ ಅತ್ತೆಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ರಾಜನಿಗೆ ನನ್ನ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೇಳು.
ಶಿರಸಾ ಽಭಿನತೋ ಬ್ರೂಯಾಃ ಸರ್ವಾಸಾಮೇವ ಲಕ್ಷ್ಮಣ । ವಕ್ತವ್ಯಶ್ಚಾಪಿ ನೃಪತಿರ್ಧರ್ಮೇಷು ಸುಸಮಾಹಿತಃ ।। ೭.೪೮.
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ನನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳು. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವ ರಾಜನಿಗೂ ಹೇಳಬೇಕು.
ಜಾನಾಸಿ ಚ ಯಥಾ ಶುದ್ಧಾ ಸೀತಾ ತತ್ತ್ವೇನ ರಾಘವ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಪರಯಾ ಯುಕ್ತಾ ಹಿತಾ ಚ ತವ ನಿತ್ಯಶಃ ।। ೭.೪೮.
ರಾಮಚಂದ್ರ, ನೀನು ಸೀತೆಯ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಹಾ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೀಯೆ. ಅವಳು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಹಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಅಹಂ ತ್ಯಕ್ತಾ ತ್ವಯಾ ವೀರ ಅಯಶೋಭೀರುಣಾ ಜನೇ । ಯಚ್ಚ ತೇ ವಚನೀಯಂ ಸ್ಯಾದಪವಾದಸಮುತ್ಥಿತಮ್ । ಮಯಾ ಚ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಂ ತ್ವಂ ಹಿ ಮೇ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ।। ೭.೪೮.
ವೀರನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದದ್ದರಿಂದ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ನನಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಜನರು ಏನೇನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು, ಅದನ್ನು ನಾನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ನೀನೇ ನನಗೆ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.
ವಕ್ತವ್ಯಶ್ಚೇತಿ ನೃಪತಿರ್ಧಮೇಣ ಸುಸಮಾಹಿತಃ । ಯಥಾ ಭ್ರಾತೃಷು ವರ್ತೇಥಾಸ್ತಥಾ ಪೌರೇಷು ನಿತ್ಯದಾ ।। ೭.೪೮.
ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಅವನು ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರಿಗೂ, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ಎಂದು.
ಪರಮೋ ಹ್ಯೇಷ ಧರ್ಮಸ್ತೇ ತಸ್ಮಾತ್ಕೀರ್ತಿರನುತ್ತಮಾ ।। ೭.೪೮.
ಇದು ನಿನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧರ್ಮ, ಅದರಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಅಪೂರ್ವ ಕೀರ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ಯತ್ತು ಪೌರಜನೋ ರಾಜನ್ಧರ್ಮೇಣ ಸಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅಹಂ ತು ನಾನುಶೋಚಾಮಿ ಸ್ವಶರೀರಂ ನರರ್ಷಭ ।। ೭.೪೮.
ರಾಜನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮದಿಂದ ಏನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ ಅದು ಸರಿ. ಆದರೆ ನಾನು ನನ್ನದೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮಾನ್ಯನೇ.
ಯಥಾಪವಾದಂ ಪೌರಾಣಾಂ ತಥೈವ ರಘುನನ್ದನ । ಪತಿರ್ಹಿ ದೇವತಾ ನಾರ್ಯಾಃ ಪತಿರ್ಬನ್ಧುಃ ಪತಿರ್ಗುರುಃ ।। ೭.೪೮.
ರಘುವಂಶದ ಆನಂದ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಪವಾದವನ್ನೇ ನಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನು ದೇವತೆ, ಬಂಧು ಮತ್ತು ಗುರು ಕೂಡ ಹೌದು.