ಚಮ್ಪಕಾಶೋಕಪುನ್ನಾಗಮನ್ದಾರತರುಭಿಸ್ತಥಾ । ಚೂತಪಾಟಲಲೋಧ್ರೈಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವರ್ಜುನಕೇತಕೈಃ । ತಗರೈರ್ನಾರಿಕೈಲೈಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಾಲಪನಸೈಸ್ತಥಾ ।। ೭.೨೬.
ಅಲ್ಲದೆ, ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ, ಮಂದಾರ ಮರಗಳು, ಮಾವು, ಪಾಟಲ, ಲೋಧ್ರ, ಪ್ರಿಯಂಗು, ಅರ್ಜುನ, ಕೇತಕಿ, ತಗರ, ತೆಂಗು, ಪ್ರಿಯಾಳ ಮತ್ತು ಹಲಸಿನ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಆರಗ್ವಧೈಸ್ತಮಾಲೈಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಾಲವಕುಲೈರಪಿ । ಏತೈರನ್ಯೈಶ್ಚ ತರುಭಿರುದ್ಭಾಸಿತವನಾನ್ತರೇ । ಕಿನ್ನರಾ ಮದನೇನಾರ್ತಾ ರಕ್ತಾ ಮಧುರಕಣ್ಠಿನಃ ।। ೭.೨೬.
ಅರಗ್ವಧ, ತಮಾಲ, ಪ್ರಿಯಾಳ, ವಕುಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಮರಗಳು ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಕಿನ್ನರರು ಪ್ರೇಮದ ತಪದಿಂದ ಕಾಡಾಗಿ, ರಕ್ತಮಯವಾದ ಮಧುರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಮಂ ಸಮ್ಪ್ರಜಗುರ್ಯತ್ರ ಮನಸ್ತುಷ್ಟಿವಿವರ್ಧನಮ್ ।। ೭.೨೬.
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಡಿದರು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.
ಭಿರುದ್ಭಾಸಿತವನಾನ್ತರೇ । ವಿದ್ಯಾಧರಾ ಮದಕ್ಷೀಬಾ ಮದರಕ್ತಾನ್ತಲೋಚನಾಃ । ಯೋಷಿದ್ಭಿಃ ಸಹ ಸಙ್ಕ್ರಾನ್ತಾಶ್ಚಿಕ್ರೀಡುರ್ಜಹೃಷುಶ್ಚ ವೈ ।। ೭.೨೬.
ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಮದದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಆಡುವುದಕ್ಕೂ ಆನಂದಿಸುವುದಕ್ಕೂ ತೊಡಗಿದರು.
ಘಣ್ಟಾನಾಮಿವ ಸನ್ನಾದಃ ಶುಶ್ರುವೇ ಮಧುರಸ್ವರಃ । ಅಪ್ಸರೋಗಣಸಙ್ಘಾನಾಂ ಗಾಯತಾಂ ಧನದಾಲಯೇ ।। ೭.೨೬.
ಧನದನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗಂಟೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮಧುರವಾದ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.
ಪುಷ್ಪವರ್ಷಾಣಿ ಮುಞ್ಚನ್ತೋ ನಗಾಃ ಪವನತಾಡಿತಾಃ । ಶೈಲಂ ತಂ ವಾಸಯನ್ತೀವ ಮಧುಮಾಧವಗನ್ಧಿನಃ ।। ೭.೨೬.
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಡಿಕೊಟ್ಟ ಮರಗಳು ಹೂವಿನ ಮಳೆಯನ್ನೆರೆದು, ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮಾಧುಮಾಸದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದವು.
ಮಧುಪುಷ್ಪರಜಃಪೃಕ್ತಂ ಗನ್ಧಮಾದಾಯ ಪುಷ್ಕಲಮ್ । ಪ್ರವವೌ ವರ್ಧಯನ್ಕಾಮಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಸುಖೋ ಽನಿಲಃ ।। ೭.೨೬.
ಮಧು, ಹೂವು ಮತ್ತು ರೇಣುಗಳ ಮಿಶ್ರಿತ ಘನ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ, ರಾವಣನ ಆಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಸುಖವಾಗಿ ಬೀಸಿತು.
ಗೇಯಾತ್ಪುಷ್ಪಸಮೃದ್ಧ್ಯಾ ಚ ಶೈತ್ಯಾದ್ವಾಯೋರ್ಗಿರೇರ್ಗುಣಾತ್ । ಪ್ರವೃತ್ತಾಯಾಂ ರಜನ್ಯಾಂ ಚ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯೋದಯನೇನ ಚ ।। ೭.೨೬.
ಹಾಡು, ಹೂವಿನ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಗಾಳಿಯ ತಂಪು, ಬೆಟ್ಟದ ಗುಣ, ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಾರಂಭ, ಚಂದ್ರೋದಯ — ಇವೆಲ್ಲದರ ಕಾರಣದಿಂದ,
ರಾವಣಸ್ತು ಮಹಾವೀರ್ಯಃ ಕಾಮಸ್ಯ ವಶಮಾಗತಃ । ವಿನಿಃಶ್ವಸ್ಯ ವಿನಿಃಶ್ವಸ್ಯ ಶಶಿನಂ ಸಮವೈಕ್ಷತ ।। ೭.೨೬.
ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾವಣನು ಕಾಮಾಸಕ್ತನಾಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದನು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ತತ್ರ ದಿವ್ಯಾಭರಣಭೂಷಿತಾ । ಸರ್ವಾಪ್ಸರೋವರಾ ರಮ್ಭಾ ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪವಿಭೂಷಿತಾ ।। ೭.೨೬.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅಪ್ಸರೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ರಂಭಾ, ದಿವ್ಯ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.
ದಿವ್ಯಚನ್ದನಲಿಪ್ತಾಙ್ಗೀ ಮನ್ದಾರಕೃತಮೂರ್ಧಜಾ । ದಿವ್ಯೋತ್ಸವಕೃತಾರಮ್ಭಾ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರನಿಭಾನನಾ ।। ೭.೨೬.
ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ದಿವ್ಯ ಚಂದನದಿಂದ ಲಿಪ್ತವಾಗಿದ್ದವು, ತಲೆಗೆ ಮಂದಾರ ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ, ದಿವ್ಯ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗಿ, ಮುಖವು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಚಕ್ಷುರ್ಮನೋಹರಂ ಪೀನಂ ಮೇಖಲಾದಾಮಭೂಷಿತಮ್ । ಸಮುದ್ವಹನ್ತೀ ಜಘನಂ ರತಿಪ್ರಾಭೃತಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೭.೨೬.
ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಿದ್ದವು, ಭುಜಗಳು ಮೆಖಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಅವಳು ಪ್ರೇಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಳು.
ಕೃತೈರ್ವಿಶೇಷಕೈರಾರ್ದ್ರೈಃ ಷಡರ್ತುಕುಸುಮೋದ್ಭವೈಃ ।। ೭.೨೬.
ಆಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಿಂದ ತಯಾರಾದ ತಾಜಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
ಬಭಾವನ್ಯತಮೇವ ಶ್ರೀಕಾನ್ತಿದ್ಯುತಿಮತಿಹ್ರಿಯಾಮ್ । ನೀಲಂ ಸತೋಯಮೇಘಾಭಂ ವಸ್ತ್ರಂ ಸಮವಕುಣ್ಠಿತಾ ।। ೭.೨೬.
ಅವಳು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶ್ರೀದೇವಿಯಂತೆ, ಕಾಂತಿಯುತಳಾಗಿ, ಲಜ್ಜಾಶೀಲಳಾಗಿ, ಮಳೆಯುಳ್ಳ ಮೇಘದಂತೆ ನೀಲವರ್ಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
ಯಸ್ಯಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಶಶಿನಿಭಂ ಭ್ರುವೌ ಚಾಪನಿಭೇ ಶುಭೇ । ಊರೂ ಕರಿಕರಾಕಾರೌ ಕರೌ ಪಲ್ಲವಕೋಮಲೌ । ಸೈನ್ಯಮಧ್ಯೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ರಾವಣೇನೋಪವೀಕ್ಷಿತಾ ।। ೭.೨೬.
ಅವಳ ಮುಖವು ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಭ್ರೂಗಳು ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ, ತೊಡೆಯು ಗಜದ ಕಂಬದಂತೆ, ಕೈಗಳು ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ কোমಲವಾಗಿದ್ದವು. ಆಕೆ ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರಾವಣನು ಅವಳನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಾಂ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೀಂ ಕಾಮಬಾಣವಶಂ ಗತಃ । ಕರೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಲಜ್ಜನ್ತೀಂ ಸ್ಮಯಮಾನೋ ಽಭ್ಯಭಾಷತ ।। ೭.೨೬.
ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ರಾವಣನು ಎದ್ದು, ನಾಚಿಕೆಯಿಂದಿರುವ ಅವಳ ಕೈ ಹಿಡಿದು, ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಕ್ವ ಗಚ್ಛಸಿ ವರಾರೋಹೇ ಕಾಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ಭಜಸೇ ಸ್ವಯಮ್ । ಕಸ್ಯಾಭ್ಯುದಯಕಾಲೋ ಽಯಂ ಯಸ್ತ್ವಾಂ ಸಮುಪಭೋಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೭.೨೬.
"ಓ ಸುಂದರ ನಡಿಗೆ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಯಾವ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಈ ಶುಭ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಅನುಭವಿಸಲಿದ್ದಾರೆ?"
ತ್ವದಾನನರಸಸ್ಯಾದ್ಯ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಸುಗನ್ಧಿನಃ । ಸುಧಾಮೃತರಸಸ್ಯೇವ ಕೋ ಽದ್ಯ ತೃಪ್ತಿಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।। ೭.೨೬.
"ನಿನ್ನ ಮುಖವು ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀರಳೆ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇವತ್ತಿನಂದು ಆ ಅಮೃತದಂತೆ ರಸವನ್ನು ಯಾರು ಆನಂದಿಸಲಿದ್ದಾರೆ?"
ಸ್ವರ್ಣಕುಮ್ಭನಿಭೌ ಪೀನೌ ಶುಭೌ ಭೀರು ನಿರನ್ತರೌ । ಕಸ್ಯೋರಸ್ಥಲಸಂಸ್ಪರ್ಶಂ ದಾಸ್ಯತಸ್ತೇ ಕುಚಾವಿಮೌ ।। ೭.೨೬.
"ಓ ಭಯಭೀತಳೇ, ಈ ಎರಡು ಪೂರ್ತಿ, ಶುಭಕರವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಕುಂಭದಂತೆ ಇರುವ ನಿನ್ನ ಕುಚಗಳು ಯಾರು ಧೈರ್ಯವಂತನ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿವೆ?"
ಸುವರ್ಣಚಕ್ರಪ್ರತಿಮಂ ಸ್ವರ್ಣದಾಮಚಿತಂ ಪೃಥು । ಅಧ್ಯಾರೋಹತಿ ಕಸ್ತೇ ಽದ್ಯ ಜಘನಂ ಸ್ವರ್ಗರೂಪಿಣಮ್ ।। ೭.೨೬.
"ಚಿನ್ನದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಚಿನ್ನದ ಚಕ್ರದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ, ಸ್ವರ್ಗದಂತೆ ಕಾಣುವ ನಿನ್ನ ಕಟಿಭಾಗವನ್ನು ಇವತ್ತು ಯಾರು ಆನಂದಿಸಲಿದ್ದಾರೆ?"
ಮದ್ವಿಶಿಷ್ಟಃ ಪುಮಾನ್ಕೋ ಽದ್ಯ ಶಕ್ರೋ ವಿಷ್ಣುರಥಾಶ್ವಿನೌ । ಮಾಮತೀತ್ಯ ಹಿ ಯಂ ಚ ತ್ವಂ ಯಾಸಿ ಭೀರು ನ ಶೋಭನಮ್ ।। ೭.೨೬.
ಇಂದು ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಯಾರು ಇದ್ದಾರೆ? ಇಂದ್ರನೋ, ವಿಷ್ಣುವೋ, ಅಥವಾ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳೋ? ಭಯಪಡುವೆ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದು ನಿನ್ನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ವಿಶ್ರಮ ತ್ವಂ ಪೃಥುಶ್ರೋಣಿ ಶಿಲಾತಲಮಿದಂ ಶುಭಮ್ ।। ೭.೨೬.
ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಹಿಂಡುಗಳೆ 가진ವಳೇ, ಈ ಸುಂದರ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡು.
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಯಃ ಪ್ರಭುಶ್ಚೈವ ಮದನ್ಯೋ ನೈವ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೭.೨೬.
ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಧಿಪತಿ ಇಲ್ಲ.
ತದೇವಂ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಪ್ರಹ್ವೋ ಯಾಚತೇ ತ್ವಾಂ ದಶಾನನಃ । ಭರ್ತುರ್ಭರ್ತಾ ವಿಧಾತಾ ಚ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯ ಭಜಸ್ವ ಮಾಮ್ ।। ೭.೨೬.
ಹೀಗೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ದಶಮುಖನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೂ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನೂ ಆಗಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಪತಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೋ.
ಏವಮುಕ್ತಾ ಽಬ್ರವೀದ್ರಮ್ಭಾ ವೇಪಮಾನಾ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ । ಪ್ರಸೀದ ನಾರ್ಹಸೇ ವಕ್ತುಮೀದೃಶಂ ತ್ವಂ ಹಿ ಮೇ ಗುರುಃ ।। ೭.೨೬.
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ರಂಭಾ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ನಡುಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು: ಕ್ಷಮಿಸು, ನೀನು ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲು, ಹೀಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಮಾತು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ಅನ್ಯೇಭ್ಯೋ ಹಿ ತ್ವಯಾ ರಕ್ಷ್ಯಾ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾಂ ಧರ್ಷಣಂ ಯದಿ । ತದ್ಧರ್ಮತಃ ಸ್ನುಷಾ ತೇ ಽಹಂ ತತ್ತ್ವಮೇವ ಬ್ರವೀಮಿ ತೇ ।। ೭.೨೬.
ನಾನು ಯಾರಾದರೂ ಅವಮಾನ ಅನುಭವಿಸಿದರೆ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ನಾನು ನಿನ್ನ ಅಳಿಯಳ ಪತ್ನಿ, ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಅಥಾಬ್ರವೀದ್ದಶಗ್ರೀವಶ್ಚರಣಾಧೋಮುಖೀಂ ಸ್ಥಿತಾಮ್ । ರೋಮಹರ್ಷಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾಂ ದೃಷ್ಟಮಾತ್ರೇಣ ತಾಂ ತದಾ ।। ೭.೨೬.
ಆಗ ದಶಮುಖನು, ಅವಳು ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಅವನ ಪಾದಗಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳ ದೇಹದ ರೋಮಗಳು ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಸುತಸ್ಯ ಯದಿ ಮೇ ಭಾರ್ಯಾ ತತಸ್ತ್ವಂ ಹಿ ಸ್ನುಷಾ ಭವೇಃ । ಬಾಢಮಿತ್ಯೇವ ಸಾ ರಮ್ಭಾ ಪ್ರಾಹ ರಾವಣಮುತ್ತರಮ್ ।। ೭.೨೬.
"ನೀನು ನನ್ನ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಅಳಿಯಳಾಗುತ್ತೀಯೆ." ಇದಕ್ಕೆ ರಂಭಾ ರಾವಣನಿಗೆ "ಹೌದು" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಧರ್ಮತಸ್ತೇ ಸುತಸ್ಯಾಹಂ ಭಾರ್ಯಾ ರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವ । ಪುತ್ರಃ ಪ್ರಿಯತರಃ ಪ್ರಾಣೈರ್ಭ್ರಾತುರ್ವೈಶ್ರವಣಸ್ಯ ತೇ । ವಿಖ್ಯಾತಸ್ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ನಲಕೂಬರ ಇತ್ಯಯಮ್ ।। ೭.೨೬.
ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಗನ ಪತ್ನಿ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ. ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ವೈಶ್ರವಣನ ಮಗ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯನಾದವನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಲಕುಬರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಧರ್ಮತೋ ಯೋ ಭವೇದ್ವಿಪ್ರಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ವೀರ್ಯತೋ ಭವೇತ್ । ಕ್ರೋಧಾದ್ಯಶ್ಚ ಭವೇದಗ್ನಿಃ ಕ್ಷಾನ್ತ್ಯಾ ಚ ವಸುಧಾಸಮಃ ।। ೭.೨೬.
ಧರ್ಮದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಕೋಪದಿಂದ ಅಗ್ನಿ, ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಸಮಾನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.