ಭರತಸ್ಯ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಶತ್ರುಘ್ನಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ। ವರಯೇ ತೇ ಸುತೇ ರಾಜಂಸ್ತಯೋರರ್ಥೇ ಮಹಾತ್ಮನೋಃ
ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರಾದ ಭರತ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಶತ್ರುಘ್ನರಿಗೆ, ಮಹಾತ್ಮರಿಗಾಗಿ, ಈ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ರಾಜನೇ.
ಪುತ್ರಾ ದಶರಥಸ್ಯೇಮೇ ರೂಪಯೌವನಶಾಲಿನಃ। ಲೋಕಪಾಲಸಮಾಃ ಸರ್ವೇ ದೇವತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಃ
ಇವರೆಲ್ಲರೂ ದಶರಥನ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುತ್ರರು. ಇವರು ಲೋಕಪಾಲರಂತೆ, ದೇವತೆಗಳ ಸಮಾನ ಶೌರ್ಯವುಳ್ಳವರು.
ಉಭಯೋರಪಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸಮ್ಬನ್ಧೇನಾನುಬಧ್ಯತಾಮ್। ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲಮವ್ಯಗ್ರಂ ಭವತಃ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಃ
ಧರ್ಮಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ವಂಶ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶವು ಈ ಬಂಧದಿಂದ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಒಂದಾಗಲಿ.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮತೇ ತದಾ। ಜನಕಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಮುವಾಚ ಮುನಿಪುಂಗವೌ
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಾತು ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜನಕನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಕುಲಂ ಧನ್ಯಮಿದಂ ಮನ್ಯೇ ಯೇಷಾಂ ತೌ ಮುನಿಪುಂಗವೌ। ಸದೃಶಂ ಕುಲಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಯದಾಜ್ಞಾಪಯತಃ ಸ್ವಯಮ್
ನೀವು ಇಬ್ಬರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಇಂತಹ ಸರಿಯಾದ ಬಂಧವನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಈ ವಂಶ ಧನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಏವಂ ಭವತು ಭದ್ರಂ ವಃ ಕುಶಧ್ವಜಸುತೇ ಇಮೇ। ಪತ್ನ್ಯೌ ಭಜೇತಾಂ ಸಹಿತೌ ಶತ್ರುಘ್ನಭರತಾವುಭೌ
ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ—ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ! ಕುಶಧ್ವಜನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಭರತರ ಪತ್ನಿಯರಾಗಲಿ.
ಏಕಾಹ್ನಾ ರಾಜಪುತ್ರೀಣಾಂ ಚತಸೄಣಾಂ ಮಹಾಮುನೇ। ಪಾಣೀನ್ ಗೃಹ್ಣನ್ತು ಚತ್ವಾರೋ ರಾಜಪುತ್ರಾ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಒಂದೇ ದಿನ ನಾಲ್ವರು ರಾಜಕುಮಾರರು ನಾಲ್ಕು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರ ಕೈ ಹಿಡಿಯಲಿ.
ಉತ್ತರೇ ದಿವಸೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಫಲ್ಗುನೀಭ್ಯಾಂ ಮನೀಷಿಣಃ। ವೈವಾಹಿಕಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ಭಗೋ ಯತ್ರ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಮುಂದಿನ ದಿನ ಪಲ್ಗುಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುವ ವಿವಾಹವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಚಃ ಸೌಮ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾಯ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ। ಉಭೌ ಮುನಿವರೌ ರಾಜಾ ಜನಕೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಈ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಜನಕನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಎದ್ದು, ಇಬ್ಬರು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪರೋ ಧರ್ಮಃ ಕೃತೋ ಮಹ್ಯಂ ಶಿಷ್ಯೋಽಸ್ಮಿ ಭವತೋಸ್ತಥಾ। ಇಮಾನ್ಯಾಸನಮುಖ್ಯಾನಿ ಆಸ್ಯತಾಂ ಮುನಿಪುಂಗವೌ
ನಾನು ಮಹಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಸನಗಳಿವೆ—ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ.
ಯಥಾ ದಶರಥಸ್ಯೇಯಂ ತಥಾಯೋಧ್ಯಾ ಪುರೀ ಮಮ। ಪ್ರಭುತ್ವೇ ನಾಸ್ತಿ ಸಂದೇಹೋ ಯಥಾರ್ಹಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಥ
ದಶರಥನಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಹೇಗೋ, ನನಗೆ ಈ ನಗರವೂ ಹಾಗೇ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ—ನೀವು ಬೇಕಾದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
ತಥಾ ಬ್ರುವತಿ ವೈದೇಹೇ ಜನಕೇ ರಘುನನ್ದನಃ। ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ಹೃಷ್ಟಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹೀಪತಿಮ್
ವಿದೇಹದ ಜನಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಘುವಂಶದ ದಶರಥನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಭೂಮಿಪತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಯುವಾಮಸಂಖ್ಯೇಯಗುಣೌ ಭ್ರಾತರೌ ಮಿಥಿಲೇಶ್ವರೌ। ಋಷಯೋ ರಾಜಸಙ್ಘಾಶ್ಚ ಭವದ್ಭ್ಯಾಮಭಿಪೂಜಿತಾಃ
ನೀವು ಇಬ್ಬರು ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜರು, ಯುವಕರೂ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರೂ ಹೌದು. ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಗೌರವಿಸಿದ್ದೀರಿ.
ಸ್ವಸ್ತಿ ಪ್ರಾಪ್ನುಹಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಃ ಸ್ವಮಾಲಯಮ್। ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಾಣಿ ವಿಧಿವದ್ವಿಧಾಸ್ಯ ಇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್
ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ, ಸುಖವಾಗಲಿ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಮಾಪೃಷ್ಟ್ವಾ ನರಪತಿಂ ರಾಜಾ ದಶರಥಸ್ತದಾ। ಮುನೀನ್ದ್ರೌ ತೌ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಜಗಾಮಾಶು ಮಹಾಯಶಾಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ದಶರಥನು ಆ ರಾಜನನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು, ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು.
ಸ ಗತ್ವಾ ನಿಲಯಂ ರಾಜಾ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಧಾನತಃ। ಪ್ರಭಾತೇ ಕಾಲ್ಯಮುತ್ಥಾಯ ಚಕ್ರೇ ಗೋದಾನಮುತ್ತಮಮ್
ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಗೋದಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ಗವಾಂ ಶತಸಹಸ್ರಂ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ನರಾಧಿಪಃ। ಏಕೈಕಶೋ ದದೌ ರಾಜಾ ಪುತ್ರಾನುದ್ದಿಶ್ಯ ಧರ್ಮತಃ
ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಲಕ್ಷಗೋವುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಸುವರ್ಣಶೃಙ್ಗ್ಯಃ ಸಮ್ಪನ್ನಾಃ ಸವತ್ಸಾಃ ಕಾಂಸ್ಯದೋಹನಾಃ। ಗವಾಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ
ಅವನು ಚತುಷ್ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಕೊಂಬುಗಳುಳ್ಳ, ಕರುವಿನೊಡನೆ, ಪಿತ್ತಲದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಹೀರುವಂತಹ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ವಿತ್ತಮನ್ಯಚ್ಚ ಸುಬಹು ದ್ವಿಜೇಭ್ಯೋ ರಘುನನ್ದನಃ। ದದೌ ಗೋದಾನಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಪುತ್ರವತ್ಸಲಃ
ಪುತ್ರರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ರಘುನಂದನನು, ಗೋದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಧನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
ಸ ಸುತೈಃ ಕೃತಗೋದಾನೈರ್ವೃತಃ ಸನ್ನೃಪತಿಸ್ತದಾ। ಲೋಕಪಾಲೈರಿವಾಭಾತಿ ವೃತಃ ಸೌಮ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರರು ಗೋದಾನ ಮಾಡಿದವರಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿದ ರಾಜನು, ಲೋಕಪಾಲರು ಸುತ್ತಿದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.
thumb|ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೧-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳುಮೂರನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತು ದಿವಸೇ ರಾಜಾ ಚಕ್ರೇ ಗೋದಾನಮುತ್ತಮಮ್। ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ದಿವಸೇ ವೀರೋ ಯುಧಾಜಿತ್ ಸಮುಪೇಯಿವಾನ್
ಯಾವ ದಿನ ರಾಜನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೋದಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದನೋ, ಆ ದಿನವೇ ಶೂರನಾದ ಯುಧಾಜಿತ್ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
ಪುತ್ರಃ ಕೇಕಯರಾಜಸ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭರತಮಾತುಲಃ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಕುಶಲಂ ರಾಜಾನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಅವನು ಕೇಕಯ ರಾಜನ ಮಗನು, ನೇರವಾಗಿ ಭರತನಿಗೆ ಮಾವನು; ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಕುಶಲವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಕೇಕಯಾಧಿಪತೀ ರಾಜಾ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಕುಶಲಮಬ್ರವೀತ್। ಯೇಷಾಂ ಕುಶಲಕಾಮೋಽಸಿ ತೇಷಾಂ ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯನಾಮಯಮ್
ಕೇಕಯ ದೇಶದ ರಾಜನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಾನೆ; ನೀನು ಯಾರು ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸುಖವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ವಸ್ರೀಯಂ ಮಮ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮೋ ಮಹೀಪತಿಃ। ತದರ್ಥಮುಪಯಾತೋಽಹಮಯೋಧ್ಯಾಂ ರಘುನನ್ದನ
ರಾಜೇಂದ್ರ, ನನ್ನ ಮಾವನು, ಭೂಮಿಪಾಲಕನು, ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ರಘುನಂದನ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ತ್ವಹಮಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ವಿವಾಹಾರ್ಥಂ ತವಾತ್ಮಜಾನ್। ಮಿಥಿಲಾಮುಪಯಾತಾಂಸ್ತು ತ್ವಯಾ ಸಹ ಮಹೀಪತೇ
ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿ, ನೀನು ಅವರೊಡನೆ ಇದ್ದೀಯೆಂದು ತಿಳಿದು, ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಮಹಾರಾಜ.
ತ್ವರಯಾಭ್ಯುಪಯಾತೋಽಹಂ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಃ ಸ್ವಸುಃ ಸುತಮ್। ಅಥ ರಾಜಾ ದಶರಥಃ ಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಮುಪಸ್ಥಿತಮ್
ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ; ಆಗ ರಾಜ ದಶರಥನು ಆತ್ಮೀಯ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮಸತ್ಕಾರೈಃ ಪೂಜನಾರ್ಹಮಪೂಜಯತ್। ತತಸ್ತಾಮುಷಿತೋ ರಾತ್ರಿಂ ಸಹ ಪುತ್ರೈರ್ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆದರದಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದನು.
ಪ್ರಭಾತೇ ಪುನರುತ್ಥಾಯ ಕೃತ್ವಾ ಕರ್ಮಾಣಿ ತತ್ತ್ವವಿತ್ । ಋಷೀಂಸ್ತದಾ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಯಜ್ಞವಾಟಮುಪಾಗಮತ್
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು, ವಿಧಿಯಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಆ ರಾಜನು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಯುಕ್ತೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ವಿಜಯೇ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತೈಃ। ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹಿತೋ ರಾಮಃ ಕೃತಕೌತುಕಮಂಗಲಃ
ವಿಜಯದ ಶುಭಮಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ರಾಮನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಹಬ್ಬದ ಹಾಗೂ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.