ಅಥಾಯೋಧ್ಯಾಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ।। ೭.೧೯.
ಆಮೇಲೆ ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದನು.
ಸುಗುಪ್ತಾಮನರಣ್ಯೇನ ಶಕ್ರೇಣೇವಾಮರಾವತೀಮ್ । ಸ ತಂ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲಂ ಪುರನ್ದರಸಮಂ ಬಲೇ ।। ೭.೧೯.
ಅಯೋಧ್ಯೆ ನಗರವನ್ನು ಅನರಣ್ಯನು ಇಂದ್ರನು ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲ, ಪುರಂದರನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ಪ್ರಾಹ ರಾಜಾನಮಾಸಾದ್ಯ ಯುದ್ಧಂ ದೇಹೀತಿ ರಾವಣಃ । ನಿರ್ಜಿತೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ವಾ ಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಮೇವಂ ಮಮ ಶಾಸನಮ್ ।। ೭.೧೯.
ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ರಾವಣನು, 'ನನಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊಡು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನೀನು ಸೋತಿದ್ದೀಯೆಂದು ಘೋಷಿಸು—ಇದು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಅಯೋಧ್ಯಾಧಿಪತಿಸ್ತಸ್ಯ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪಾಪಾತ್ಮನೋ ವಚಃ । ಅನರಣ್ಯಸ್ತು ಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೭.೧೯.
ಅಯೋಧ್ಯಾಧಿಪತಿ ಅನರಣ್ಯನು ಆ ಪಾಪಮನೆಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ದೀಯತೇ ದ್ವನ್ದ್ವಯುದ್ಧಂ ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇ ಮಯಾ । ಸನ್ತಿಷ್ಠ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಯತ್ತೋ ಭವ ಚೈವಂ ಭವಾಮ್ಯಹಮ್ ।। ೭.೧೯.
'ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತೇ, ನಿನಗೆ ನಾನು ಏಕಲ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ತಕ್ಷಣ ಸಿದ್ಧನಾಗು; ನೀನು ಹೇಗಿರುವೆಯೋ, ನಾನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಅಥ ಪೂರ್ವಂ ಶ್ರುತಾರ್ಥೇನ ನಿರ್ಜಿತಂ ಸುಮಹದ್ಬಲಮ್ । ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತ್ತನ್ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಬಲಂ ರಕ್ಷೋವಧೋದ್ಯತಮ್ ।। ೭.೧೯.
ಆಗ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಕೇಳಿದ್ದಂತೆ, ಆ ರಾಜನ ಭಾರಿ ಸೇನೆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಹೊರಟಿತು.
ನಾಗಾನಾಂ ದಶಸಾಹಸ್ರಂ ವಾಜಿನಾಂ ನಿಯುತಂ ತಥಾ । ರಥಾನಾಂ ಬಹುಸಾಹಸ್ರಂ ಪತ್ತೀನಾಂ ಚ ನರೋತ್ತಮ ।। ೭.೧೯.
ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು, ಲಕ್ಷ ಕುದುರೆಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪಾದಾತಿ ಯೋಧರು ಹೊರಬಂದರು, ಮಾನ್ಯರೆ.
ಮಹೀಂ ಸಞ್ಛಾದ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಂ ಸಪದಾತಿರಥಂ ರಣೇ । ತತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಸುಮಹದ್ಯುದ್ಧಂ ಯುದ್ಧವಿಶಾರದ ।। ೭.೧೯.
ಆ ಸೇನೆ ಪಾದಾತಿ ಮತ್ತು ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ನಂತರ ಭಾರೀ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನೇ.
ಅನರಣ್ಯಸ್ಯ ನೃಪತೇ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಚಾದ್ಭುತಮ್ । ತದ್ರಾವಣಬಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ಮಹೀಪತೇಃ ।। ೭.೧೯.
ಅನರಣ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ನಡುವೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು; ರಾವಣನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಸೇನೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದವು.
ಪ್ರಾಣಶ್ಯತ ತದಾ ಸರ್ವಂ ಹವ್ಯಂ ಹುತಮಿವಾನಲೇ । ಯುದ್ಧ್ವಾ ಚ ಸುಚಿರಂ ಕಾಲಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಕ್ರಮಮುತ್ತಮಮ್ ।। ೭.೧೯.
ಆಗ ಆ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು, ಹೋಮದ ಹವನ ಹಗುರಾಗಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗುವಂತೆ; ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ.
ಪ್ರಜ್ವಲನ್ತಂ ತಮಾಸಾದ್ಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವಾವಶೇಷಿತಮ್ । ಪ್ರಾವಿಶತ್ಸಙ್ಕುಲಂ ತತ್ರ ಶಲಭಾ ಇವ ಪಾವಕಮ್ । ನಶ್ಯತಿ ಸ್ಮ ಬಲಂ ತತ್ರ ಹವ್ಯಂ ಹುತಮಿವಾನಲೇ ।। ೭.೧೯.
ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ಹೊತ್ತಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಆ ಉರಿಯುವ ಸೇನೆಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದು ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶವಾಯಿತು; ಆ ಸೇನೆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರುವ ಪಟಂಗಗಳಂತೆ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನಾಶವಾಯಿತು, ಹೋಮದ ಹವನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗುವಂತೆ.
ಸೋ ಽಪಶ್ಯತ್ತನ್ನರೇನ್ದ್ರಸ್ತು ನಶ್ಯಮಾನಂ ಮಹಾಬಲಮ್ । ಮಹಾರ್ಣವಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ವನಾಪಗಶತಂ ಯಥಾ ।। ೭.೧೯.
ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಭಾರಿ ಸೇನೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅದು ಅರಣ್ಯದ ನೂರಾರು ಹರಿವುಗಳು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತೆ ಹೋದವು.
ತತಃ ಶಕ್ರಧನುಃಪ್ರಖ್ಯಂ ಧನುರ್ವಿಸ್ಫಾರಯನ್ಸ್ವಯಮ್ । ಆಸಸಾದ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ತಂ ರಾವಣಂ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ ।। ೭.೧೯.
ನಂತರ, ಇಂದ್ರನ ಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ತೋರಿದ ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು, ಆ ರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ರಾವಣನ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತನು.
ಅನರಣ್ಯೇನ ತೇ ಽಮಾತ್ಯಾ ಮಾರೀಚಶುಕಸಾರಣಾಃ । ಪ್ರಹಸ್ತಸಹಿತಾ ಭಗ್ನಾ ವ್ಯದ್ರವನ್ತ ಮೃಗಾ ಇವ ।। ೭.೧೯.
ಅನರಣ್ಯನಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಮಾತ್ಯರಾದ ಮಾರೀಚ, ಶುಕ, ಸಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಹಸ್ತರು ಸೋತು, ಜಿಂಕೆಗಳು ಓಡುವಂತೆ ಓಡಿಹೋದರು.
ತತೋ ಬಾಣಶತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಪಾತಯಾಮಾಸ ಮೂರ್ಧನಿ । ತಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ ।। ೭.೧೯.
ಅನಂತರ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆನಂದಕರನು ಆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎಂಟು ನೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯ ಬಾಣಾಃ ಪತನ್ತಸ್ತೇ ಚಕ್ರಿರೇ ನ ಕ್ಷತಂ ಕ್ವಚಿತ್ । ವಾರಿಧಾರಾ ಇವಾಭ್ರೇಭ್ಯಃ ಪತನ್ತ್ಯೋ ಗಿರಿಮೂರ್ಧನಿ ।। ೭.೧೯.
ಆ ಬಾಣಗಳು ಬಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಮೋಡಗಳಿಂದ ಬರುವ ಮಳೆಯ ಹನಿಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರವನ್ನು ಹಾನಿಪಡಿಸದಂತೆ.
ತತೋ ರಾಕ್ಷಸರಾಜೇನ ಕ್ರುದ್ಧೇನ ನೃಪತಿಸ್ತದಾ । ತಲೇನಾಭಿಹತೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ ರಥಾನ್ನಿಪಪಾತ ಹ ।। ೭.೧೯.
ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಆ ರಾಜನ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದು, ಅವನು ರಥದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದನು.
ಸ ರಾಜಾ ಪತಿತೋ ಭೂಮೌ ವಿಹ್ವಲಾಙ್ಗಃ ಪ್ರವೇಪಿತಃ । ವಜ್ರದಗ್ಧ ಇವಾರಣ್ಯೇ ಸಾಲೋ ನಿಪತಿತೋ ಯಥಾ ।। ೭.೧೯.
ಆ ರಾಜನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ನಡುಗಿ, ಅವನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಜ್ರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಸಾಲ ಮರದಂತೆ ಬಿದ್ದನು.
ತಂ ಪ್ರಹಸ್ಯಾಬ್ರವೀದ್ದ್ರಕ್ಷ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಂ ಪೃಥಿವೀಪತಿಮ್ । ಕಿಮಿದಾನೀಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ತ್ವಯಾ ಮಾಂ ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧ್ಯತಾ ।। ೭.೧೯.
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನಗುತ್ತಾ ಭೂಮಿಪಾಲಕನಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದೆಯೆ?'
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ನಾಸ್ತಿ ಯೋ ದ್ವನ್ದ್ವಂ ಮಮ ದದ್ಯಾನ್ನರಾಧಿಪ । ಶಙ್ಕೇ ಪ್ರಸಕ್ತೋ ಭೋಗೇಷು ನ ಶೃಣೋಷಿ ಬಲಂ ಮಮ ।। ೭.೧೯.
'ಮನುಷ್ಯರ ರಾಜಾ, ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇದ್ದೀಯೆಂದು ನನಗೆ ಅನುಮಾನ.'
ತಸ್ಯೈವಂ ಬ್ರುವತೋ ರಾಜಾ ಮನ್ದಾಸುರ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ । ಕಿಂ ಶಕ್ಯಮಿಹ ಕರ್ತುಂ ವೈ ಕಾಲೋ ಹಿ ದುರತಿಕ್ರಮಃ ।। ೭.೧೯.
ಹೀಗೆ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಮನಸ್ಸು ಮಂದವಾಗಿದ್ದವನಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ಕಾಲವನ್ನು ಯಾರೂ ಜಯಿಸಲಾರರು.'
ನಹ್ಯಹಂ ನಿರ್ಜಿತೋ ರಕ್ಷಸ್ತ್ವಯಾ ಚಾತ್ಮಪ್ರಶಂಸಿನಾ । ಕಾಲೇನೈವ ವಿಪನ್ನೋ ಽಹಂ ಹೇತುಭೂತಸ್ತು ಮೇ ಭವಾನ್ ।। ೭.೧೯.
'ನಾನು ನಿನ್ನಂತಹ ಆತ್ಮಪ್ರಶಂಸಕ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಸೋಲಿಲ್ಲ; ಕಾಲದಿಂದಲೇ ನಾನು ಬಿದ್ದೆನು, ನೀನು ಕೇವಲ ಕಾರಣ ಮಾತ್ರ.'
ಕಿಂ ತ್ವಿದಾನೀಂ ಮಯಾ ಶಕ್ಯಂ ಕರ್ತುಂ ಪ್ರಾಣಪರಿಕ್ಷಯೇ । ನಹ್ಯಹಂ ವಿಮುಖೀ ರಕ್ಷೋ ಯುಧ್ಯಮಾನಸ್ತ್ವಯಾ ಹತಃ ।। ೭.೧೯.
'ಈಗ ಪ್ರಾಣಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ ಓಡಿದವನು ಅಲ್ಲ, ನೀನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಕೊಂದವನು ಅಲ್ಲ.'
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಪರಿಭಾವಿತ್ವಾದ್ವಚೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ರಾಕ್ಷಸ । ಯದಿ ದತ್ತಂ ಯದಿ ಹುತಂ ಯದಿ ಮೇ ಸುಕೃತಂ ತಪಃ ೭.೧೯.
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಗೌರವದಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ರಾಕ್ಷಸಾ: ನಾನು ದಾನ ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ, ಹೋಮ ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ನಾನು ಸತ್ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ—
ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ಕುಲೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಿಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ನಾಮ ಯಸ್ತೇ ಪ್ರಾಣಾನ್ಹರಿಷ್ಯತಿ ।। ೭.೧೯.
ಈ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿಯೇ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮ ಎಂಬ ಒಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವನು.
ತತೋ ಜಲಧರೋದಗ್ರಸ್ತಾಡಿತೋ ದೇವದುನ್ದುಭಿಃ । ತಸ್ಮಿನ್ನುದಾಹೃತೇ ಶಾಪೇ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ಖಾಚ್ಚ್ಯುತಾ ।। ೭.೧೯.
ಆ ಶಾಪವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ದೇವತೆಗಳು ಡಮರುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು.
ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಗತಃ ಸ್ಥಾನಂ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಮ್ । ಸ್ವರ್ಗತೇ ಚ ನೃಪೇ ತಸ್ಮಿನ್ರಾಕ್ಷಸಃ ಸೋ ಽಪಸರ್ಪತ ।। ೭.೧೯.
ನಂತರ ಆ ರಾಜನು, ರಾಜಾಧಿರಾಜನು, ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದನು; ಆ ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ತತೋ ವಿತ್ರಾಸಯನ್ಮರ್ತ್ಯಾನ್ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ । ಆಸಸಾದ ಘನೇ ತಸ್ಮಿನ್ನಾರದಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಮ್ ।। ೭.೨೦.
ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ, ಆ ಘನವಾದ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಾರದನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು.
ತಸ್ಯಾಭಿವಾದನಂ ಕೃತ್ವಾ ದಶಗ್ರೀವೋ ನಿಶಾಚರಃ । ಅಬ್ರವೀತ್ಕುಶಲಂ ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೇತುಮಾಗಮನಸ್ಯ ಚ ।। ೭.೨೦.
ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಕುಶಲ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಬಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿ, ದಶಮುಖನಾದ ರಾಕ್ಷಸನು ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ನಾರದಸ್ತು ಮಹಾತೇಜಾ ದೇವರ್ಷಿರಮಿತಪ್ರಭಃ । ಅಬ್ರವೀನ್ಮೇಘಪೃಷ್ಠಸ್ಥೋ ರಾವಣಂ ಪುಷ್ಪಕೇ ಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೭.೨೦.
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು, ಆಕಾಶದ ಮೇಘದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಪುಷ್ಪಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾವಣನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.