ವೈರೋಚನಸ್ಯ ದೌಹಿತ್ರೀಂ ವಜ್ರಜ್ವಾಲೇತಿ ನಾಮತಃ । ತಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯ ರಾವಣಃ ಸಮಕಲ್ಪಯತ್ ।। ೭.೧೨.
ವೈರೋಚನನ ಮೊಮ್ಮಗತಿ, ವಜ್ರಜ್ವಾಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳನ್ನು, ರಾವಣನು ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದನು.
ಗನ್ಧರ್ವರಾಜಸ್ಯ ಸುತಾಂ ಶೈಲೂಷಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಸರಮಾಂ ನಾಮ ಧರ್ಮಜ್ಞಾಂ ಲೇಭೇ ಭಾರ್ಯಾಂ ವಿಭೀಷಣಃ ।। ೭.೧೨.
ಗಂಧರ್ವರಾಜ ಶೈಲೂಷನ ಮಹಾತ್ಮನ ಮಗಳಾದ ಧರ್ಮಜ್ಞೆ ಸರಮಾವನ್ನು, ವಿಭೀಷಣನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ತೀರೇ ತು ಸರಸೋ ವೈ ತು ಸಞ್ಜಜ್ಞೇ ಮಾನಸಸ್ಯ ಹಿ । ಸರಸ್ತದಾ ಮಾನಸಂ ತು ವವೃಧೇ ಜಲದಾಗಮೇ ।। ೭.೧೨.
ಮಾನದ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಆ ಸರೋವರವು ತುಂಬಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು.
ಮಾತ್ರಾ ತು ತಸ್ಯಾಃ ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಸ್ನೇಹೇನಾಕ್ರನ್ದಿತಂ ವಚಃ । ಸರೋ ಮಾ ವರ್ಧಯಸ್ವೇತಿ ತತಃ ಸಾ ಸರಮಾ ಽಭವತ್ ।। ೭.೧೨.
ಆ ಹುಡುಗಿಯ ತಾಯಿಯು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, 'ಸರೋವರಾ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬೇಡ' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು. ಅದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಸರಮಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.
ಏವಂ ತೇ ಕೃತದಾರಾ ವೈ ರೇಮಿರೇ ತತ್ರ ರಾಕ್ಷಸಾಃ । ಸ್ವಾಂ ಸ್ವಾಂ ಭಾರ್ಯಾಮುಪಾಗಮ್ಯ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಇವ ನನ್ದನೇ ।। ೭.೧೨.
ಹೀಗೆ ಪತ್ನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಕ್ಷಸರು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಗಂಧರ್ವರು ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ.
ತತೋ ಮನ್ದೋದರೀ ಪುತ್ರಂ ಮೇಘನಾದಮಜೀಜನತ್ । ಸ ಏಷ ಇನ್ದ್ರಜಿನ್ನಾಮ ಯುಷ್ಮಾಭಿರಭಿಧೀಯತೇ ।। ೭.೧೨.
ಮಂದೋದರಿ ನಂತರ ಮೇಘನಾದ ಎಂಬ ಮಗನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು; ಅವನನ್ನೇ ನೀವು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೀರಿ.
ಜಾತಮಾತ್ರೇಣ ಹಿ ಪುರಾ ತೇನ ರಾವಣಸೂನುನಾ । ರುದತಾ ಸುಮಹಾನ್ಮುಕ್ತೋ ನಾದೋ ಜಲಧರೋಪಮಃ ।। ೭.೧೨.
ಜನ್ಮವಾದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಆ ರಾವಣನ ಮಗನು ಗಂಭೀರವಾದ, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗು ಹೋಲುವ ದೊಡ್ಡ ಕೂಗು ಹಾಕಿದನು.
ಜಡೀಕೃತಾ ಚ ಸಾ ಲಙ್ಕಾ ತಸ್ಯ ನಾದೇನ ರಾಘವ । ಪಿತಾ ತಸ್ಯಾಕರೋನ್ನಾಮ ಮೇಘನಾದ ಇತಿ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೭.೧೨.
ರಾಮಾ, ಅವನ ಆ ಕೂಗಿನಿಂದ ಲಂಕಾಪುರವೇ ಶಾಂತವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು; ಅವನ ತಂದೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ಮೇಘನಾದ ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಟ್ಟನು.
ಸೋ ಽವರ್ಧತ ತದಾ ರಾಮ ರಾವಣಾನ್ತಃಪುರೇ ಶುಭೇ । ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ ವರಸ್ತ್ರೀಭಿಶ್ಛನ್ನಃ ಕಾಷ್ಠೈರಿವಾನಲಃ ।। ೭.೧೨.
ಆಗ ರಾಮಾ, ರಾವಣನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮರಳಿನೊಳಗಿನ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಅವನು ಬೆಳೆದನು.
ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ಮಹಾಹರ್ಷಂ ಜನಯನ್ರಾವಣಾತ್ಮಜಃ ।। ೭.೧೨.
ಆ ರಾವಣನ ಮಗನು ತನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದನು.
ಅಥ ಲೋಕೇಶ್ವರೋತ್ಸೃಷ್ಟಾ ತತ್ರ ಕಾಲೇನ ಕೇನಚಿತ್ । ನಿದ್ರಾ ಸಮಭವತ್ತೀವ್ರಾ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯ ರೂಪಿಣೀ ।। ೭.೧೩.
ಆಮೇಲೆ, ಲೋಕನಾಥನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಭಯಾನಕವಾದ ನಿದ್ರೆ, ಕೆಲ ಕಾಲದ ನಂತರ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.
ತತೋ ಭ್ರಾತರಮಾಸೀನಂ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋ ಽಬ್ರವೀದ್ವಚಃ । ನಿದ್ರಾ ಮಾಂ ಬಾಧತೇ ರಾಜನ್ಕಾರಯಸ್ವ ಮಮಾಲಯಮ್ ।। ೭.೧೩.
ಅನಂತರ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಕುಳಿತಿದ್ದ ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ರಾಜಾ, ನಿದ್ರೆ ನನಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ; ನನಗಾಗಿ ಒಂದು ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸು.'
ವಿನಿಯುಕ್ತಾಸ್ತತೋ ರಾಜ್ಞಾ ಶಿಲ್ಪಿನೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮವತ್ । ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಯೋಜನಂ ಶುಭ್ರಂ ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಮಾಯತಮ್ ।। ೭.೧೩.
ಆಮೇಲೆ, ರಾಜನ ಆದೇಶದಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಂತೆ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದ ವಾಸ್ತುಕಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು; ಅವರು ಒಂದು ಯೋಜನ ಅಗಲದ, ಎರಡು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಹೊಳೆಯುವ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.
ದರ್ಶನೀಯಂ ನಿರಾಬಾಧಂ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯ ಚಕ್ರಿರೇ । ಸ್ಫಾಟಿಕೈಃ ಕಾಞ್ಚನೈಶ್ಚಿತ್ರೈಃ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಸರ್ವತ್ರ ಶೋಭಿತಮ್ ।। ೭.೧೩.
ಅವರು ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಫಟಿಕ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕೃತ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಆ ಮಂದಿರವು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವೈಡೂರ್ಯಕೃತಸೋಪಾನಂ ಕಿಙ್ಕಿಣೀಜಾಲಕಂ ತಥಾ । ದಾನ್ತತೋರಣವಿನ್ಯಸ್ತಂ ವಜ್ರಸ್ಫಟಿಕವೇದಿಕಮ್ ।। ೭.೧೩.
ಅಲ್ಲಿ ವೈಡುರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಗಂಟುಗಳ ಜಾಲಿ, ದಂತದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವೇದಿಕೆಗಳು ಇದ್ದವು.
ಮನೋಹರಂ ಸರ್ವಸುಖಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ರಾಕ್ಷಸಃ । ಸರ್ವತ್ರ ಸುಖದಂ ನಿತ್ಯಂ ಮೇರೋಃ ಪುಣ್ಯಾಂ ಗುಹಾಮಿವ ।। ೭.೧೩.
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸುಖಗಳಿರುವಂತೆ, ಸದಾ ಸಂತೋಷಕರವಾಗಿಯೂ, ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪವಿತ್ರ ಗುಹೆಯಂತೆಯೂ ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು.
ತತ್ರ ನಿದ್ರಾಂ ಸಮಾವಿಷ್ಟಃ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋ ಮಹಾಬಲಃ । ಬಹೂನ್ಯಬ್ದಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶಯಾನೋ ನ ಪ್ರಬುದ್ಧ್ಯತೇ ।। ೭.೧೩.
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕುಂಬಕರ್ಣನು ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಲಗಿದ್ದನು, ಎಚ್ಚರವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ನಿದ್ರಾಭಿಭೂತೇ ತು ತದಾ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೇ ದಶಾನನಃ । ದೇವರ್ಷಿಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಾನ್ಸಞ್ಜಘ್ನೇ ಹಿ ನಿರಙ್ಕುಶಃ ।। ೭.೧೩.
ಆಗ ಕುಂಬಕರ್ಣನು ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ದಶಾನನನು ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.
ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಚ ಚಿತ್ರಾಣಿ ನನ್ದನಾದೀನಿ ಯಾನಿ ಚ । ತಾನಿ ಗತ್ವಾ ಸುಸಙಕ್ರುದ್ಧೋ ಭಿನತ್ತಿ ಸ್ಮ ದಶಾನನಃ ।। ೭.೧೩.
ಅವನು ನಂದನಾದಿ ಅದ್ಭುತ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತುಂಬಾ ಕೋಪದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.
ನದೀಂ ಗಜ ಇವ ಕ್ರೀಡನ್ವೃಕ್ಷಾನ್ವಾಯುರಿವ ಕ್ಷಿಪನ್ । ನಗಾನ್ವ್ರಜ್ರ ಇವೋತ್ಸೃಷ್ಟೋ ವಿಧ್ವಂಸಯತಿ ರಾಕ್ಷಸಃ ।। ೭.೧೩.
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಆನೆಯಂತೆ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ಮರಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ವಜ್ರದಿಂದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಒಡೆದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದನು.
ತಥಾವೃತ್ತಂ ತು ವಿಜ್ಞಾಯ ದಶಗ್ರೀವಂ ಧನೇಶ್ವರಃ । ಕುಲಾನುರೂಪಂ ಧರ್ಮಜ್ಞೋ ವೃತ್ತಂ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಚಾತ್ಮನಃ ।। ೭.೧೩.
ಆ ದಶಮುಖನು ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ಧನದ ದೇವರು ತನ್ನ ವಂಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ನಡೆ ನೆನೆದು ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದನು.
ಸೌಭ್ರಾತ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಂ ತು ದೂತಂ ವೈಶ್ರವಣಸ್ತದಾ । ಲಙ್ಕಾಂ ಸಮ್ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ದಶಗ್ರೀವಸ್ಯ ವೈ ಹಿತಮ್ ।। ೭.೧೩.
ಅಪ್ಪಾ-ತಮ್ಮಂದಿರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ, ವೈಶ್ರವಣನು ದಶಮುಖನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಲಂಕೆಗೆ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಸ ಗತ್ವಾ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಮಾಸಸಾದ ವಿಭೀಷಣಮ್ । ಮಾನಿತಸ್ತೇನ ಧರ್ಮೇಣ ಪೃಷ್ಟಶ್ಚಾಗಮನಂ ಪ್ರತಿ ।। ೭.೧೩.
ಅವನು ಲಂಕಾನಗರಿಗೆ ಹೋಗಿ, ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು. ವಿಭೀಷಣನು ಧರ್ಮದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅವನ ಬರುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದನು.
ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಕುಶಲಂ ರಾಜ್ಞೋ ಜ್ಞಾತೀನಾಂ ಚ ಬಿಭೀಷಣಃ । ಸಭಾಯಾಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ತಮಾಸೀನಂ ದಶಾನನಮ್ ।। ೭.೧೩.
ಮೇಲೆ ರಾಜನೂ ಅವನ ಬಂಧುಗಳೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾರೇ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ, ವಿಭೀಷಣನು ಆ ದೂತನಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ದಶಮುಖನನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ರ ರಾಜಾನಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಂ ಸ್ವತೇಜಸಾ । ಜಯೇತಿ ವಾಚಾ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ತೂಷ್ಣೀಂ ಸಮಭಿವರ್ತತ ।। ೭.೧೩.
ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ನೋಡಿದನು. 'ಜಯವಾಗಲಿ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿ, ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು.
ತಂ ತತ್ರೋತ್ತಮಪರ್ಯಙ್ಕೇ ವರಾಸ್ತರಣಶೋಭಿತೇ । ಉಪವಿಷ್ಟಂ ದಶಗ್ರೀವಂ ದೂತೋ ವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೭.೧೩.
ಆಗ ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಂದರ ಹಾಸುಹಾಸಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ದಶಮುಖನಿಗೆ ಆ ದೂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ರಾಜನ್ವದಾಮಿ ತೇ ಸರ್ವಂ ಭ್ರಾತಾ ತವ ಯದಬ್ರವೀತ್ । ಉಭಯೋಃ ಸದೃಶಂ ವೀರ ವೃತ್ತಸ್ಯ ಚ ಕುಲಸ್ಯ ಚ ।। ೭.೧೩.
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ತಮ್ಮನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವೀರನೇ, ಇದು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡೆಗೂ ವಂಶಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಂತದ್ದು.
ಸಾಧು ಪರ್ಯಾಪ್ತಮೇತಾವತ್ಕೃತಶ್ಚಾರಿತ್ರಸಙ್ಗ್ರಹಃ । ಸಾಧು ಧರ್ಮೇ ವ್ಯವಸ್ಥಾನಂ ಕ್ರಿಯತಾಂ ಯದಿ ಶಕ್ಯತೇ ।। ೭.೧೩.
ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಇಷ್ಟು ಸಾಕು; ಗುಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿಯೇ ಸಾಕಾಗಿದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ—ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನೀನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರು.
ದೃಷ್ಟಂ ಮೇ ನನ್ದನಂ ಭಗ್ನಮೃಷಯೋ ನಿಹತಾಃ ಶ್ರುತಾಃ । ದೇವತಾನಾಂ ಸಮುದ್ಯೋಗಸ್ತ್ವತ್ತೋ ರಾಜನ್ಮಮ ಶ್ರುತಃ ।। ೭.೧೩.
ನಾನು ನಂದನವನವನ್ನು ನಾಶವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಋಷಿಗಳು ಹತರಾದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ರಾಜನೇ, ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
ನಿರಾಕೃತಶ್ಚ ಬಹುಶಸ್ತ್ವಯಾ ಽಹಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪ । ಅಪರಾದ್ಧಾ ಹಿ ಬಾಲ್ಯಾಚ್ಚ ರಮಣೀಯಾಃ ಸ್ವಬಾನ್ಧವಾಃ ।। ೭.೧೩.
ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತಿಯಾದ ನೀನು ನನನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ದೂರಮಾಡಿದ್ದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೆ.