ತತೋ ಹರ್ಷಸಮುದ್ಭೂತೋ ನಿಃಸ್ವನೋ ದಿವಮಸ್ಪೃಶತ್। ಸ್ತ್ರೀಬಾಲಯುವವೃದ್ಧಾನಾಂ ರಾಮೋಽಯಮಿತಿ ಕೀರ್ತಿತೇ
ಆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಘೋಷವು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ತಲುಪಿ ಹಬ್ಬಿತು. ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು, ಹಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರೂ 'ಇವನು ರಾಮನು!' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಕೂಗಿದರು.
ರಥಕುಞ್ಜರವಾಜಿಭ್ಯಸ್ತೇಽವತೀರ್ಯ ಮಹೀಂ ಗತಾಃ। ದದೃಶುಸ್ತಂ ವಿಮಾನಸ್ಥಂ ನರಾಃ ಸೋಮಮಿವಾಮ್ಬರೇ
ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜನರು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಅವರು ಆತನನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ನೋಡಿದರು.
ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ಭರತೋ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಹೃಷ್ಟೋ ರಾಘವೋನ್ಮುಖಃ। ಯಥಾರ್ಥೇನಾರ್ಘ್ಯಪಾದ್ಯಾದ್ಯೈಸ್ತತೋ ರಾಮಮಪೂಜಯತ್
ಭರತನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ರಾಮನ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ನೀರು ಮತ್ತು ಪಾದ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಮನಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸೃಷ್ಟೇ ವಿಮಾನೇ ಭರತಾಗ್ರಜಃ। ರರಾಜ ಪೃಥುದೀರ್ಘಾಕ್ಷೋ ವಜ್ರಪಾಣಿರಿವಾಮರಃ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಭರತನ ಹಿರಿಯನಾದ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘನಯನನಾದ ರಾಮನು, ವಜ್ರಾಯುಧ ಹಿಡಿದ ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ತತೋ ವಿಮಾನಾಗ್ರಗತಂ ಭರತೋ ಭ್ರಾತರಂ ತದಾ। ವವನ್ದೇ ಪ್ರಣತೋ ರಾಮಂ ಮೇರುಸ್ಥಮಿವ ಭಾಸ್ಕರಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭರತನು ವಿಮಾನದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ರಾಮನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಅವನು ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ ರಾಮನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ತತೋ ರಾಮಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಂ ತದ್ ವಿಮಾನಮನುತ್ತಮಮ್। ಹಂಸಯುಕ್ತಂ ಮಹಾವೇಗಂ ನಿಪಪಾತ ಮಹೀತಲಮ್
ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಹಂಸಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ, ವೇಗವಂತವಾದ ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನವು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂತು.
ಆರೋಪಿತೋ ವಿಮಾನಂ ತದ್ ಭರತಃ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಃ। ರಾಮಮಾಸಾದ್ಯ ಮುದಿತಃ ಪುನರೇವಾಭ್ಯವಾದಯತ್
ಸತ್ಯವೀರ ಭರತನು ಆ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ತಂ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಶ್ಚಿರಸ್ಯಾಕ್ಷಿಪಥಂ ಗತಮ್। ಅಙ್ಕೇ ಭರತಮಾರೋಪ್ಯ ಮುದಿತಃ ಪರಿಷಸ್ವಜೇ
ಕಾಕುತ್ಸ ವಂಶದ ರಾಮನು, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಭರತನನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಆನಂದದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ತತೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಾಸಾದ್ಯ ವೈದೇಹೀಂ ಚ ಪರಂತಪಃ। ಅಥಾಭ್ಯವಾದಯತ್ ಪ್ರೀತೋ ಭರತೋ ನಾಮ ಚಾಬ್ರವೀತ್
ಆಮೇಲೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ರಾಮನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಂದಿಸಿ, 'ಭರತ' ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.
ಸುಗ್ರೀವಂ ಕೇಕಯೀಪುತ್ರೋ ಜಾಮ್ಬವನ್ತಮಥಾಙ್ಗದಮ್। ಮೈನ್ದಂ ಚ ದ್ವಿವಿದಂ ನೀಲಮೃಷಭಂ ಚೈವ ಸಸ್ವಜೇ
ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಗನು ಸುಗ್ರೀವ, ಜಾಂಬವಂತ, ಆಂಗದ, ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ, ನೀಲ ಮತ್ತು ಋಷಭನನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ಸುಷೇಣಂ ಚ ನಲಂ ಚೈವ ಗವಾಕ್ಷಂ ಗನ್ಧಮಾದನಮ್। ಶರಭಂ ಪನಸಂ ಚೈವ ಪರಿತಃ ಪರಿಷಸ್ವಜೇ
ಅವನು ಸುಷೇಣ, ನಳ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗಂಧಮಾದನ, ಶರಭ ಮತ್ತು ಪನಸನನ್ನೂ ಸುತ್ತುವರಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ತೇ ಕೃತ್ವಾ ಮಾನುಷಂ ರೂಪಂ ವಾನರಾಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ। ಕುಶಲಂ ಪರ್ಯಪೃಚ್ಛಂಸ್ತೇ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾ ಭರತಂ ತದಾ
ಆ ವಾನರರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಭರತನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು.
ಅಥಾಬ್ರವೀದ್ ರಾಜಪುತ್ರಃ ಸುಗ್ರೀವಂ ವಾನರರ್ಷಭಮ್। ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಮಹಾತೇಜಾ ಭರತೋ ಧರ್ಮಿಣಾಂ ವರಃ
ಆಮೇಲೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು, ವಾನರರ ನಾಯಕ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮಾತಾಡಿದನು.
ತ್ವಮಸ್ಮಾಕಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವೈ ಭ್ರಾತಾ ಸುಗ್ರೀವ ಪಞ್ಚಮಃ। ಸೌಹೃದಾಜ್ಜಾಯತೇ ಮಿತ್ರಮಪಕಾರೋಽರಿಲಕ್ಷಣಮ್
ಸುಗ್ರೀವ, ನಾವು ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ನೀನು ಐದನೇ ಸಹೋದರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸ್ನೇಹ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ದ್ರೋಹ ಮಾತ್ರ ಶತ್ರುವಿನ ಲಕ್ಷಣ.
ವಿಭೀಷಣಂ ಚ ಭರತಃ ಸಾನ್ತ್ವವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್। ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ತ್ವಯಾ ಸಹಾಯೇನ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಸುದುಷ್ಕರಮ್
ಆಮೇಲೆ ಭರತನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನ್ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಹಳ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವು ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನೆರವೇರಿದೆ.'
ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ಚ ತದಾ ರಾಮಮಭಿವಾದ್ಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್। ಸೀತಾಯಾಶ್ಚರಣೌ ವೀರೋ ವಿನಯಾದಭ್ಯವಾದಯತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಘ್ನನು ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸೀತೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ರಾಮೋ ಮಾತರಮಾಸಾದ್ಯ ವಿವರ್ಣಾಂ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾಮ್। ಜಗ್ರಾಹ ಪ್ರಣತಃ ಪಾದೌ ಮನೋ ಮಾತುಃ ಪ್ರಹರ್ಷಯನ್
ರಾಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಣಗಿದ, ಬಣ್ಣ ಹೋದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ, ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷ ತಂದನು.
ಅಭಿವಾದ್ಯ ಸುಮಿತ್ರಾಂ ಚ ಕೈಕೇಯೀಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್। ಸ ಮಾತೄಶ್ಚ ತತಃ ಸರ್ವಾಃ ಪುರೋಹಿತಮುಪಾಗಮತ್
ಅವನು ಸುಮಿತ್ರೆಯನ್ನೂ, ಕೀರ್ತಿಯುತ ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ತಾಯಿಯರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಕುಲಗುರುವನ್ನೂ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಸ್ವಾಗತಂ ತೇ ಮಹಾಬಾಹೋ ಕೌಸಲ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನ। ಇತಿ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಃ ಸರ್ವೇ ನಾಗರಾ ರಾಮಮಬ್ರುವನ್
ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ರಾಮಾ, ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವನೇ, ಸ್ವಾಗತ! ಎಂದು ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರು ಕೈಕಳಚಿ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ತಾನ್ಯಞ್ಜಲಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಗೃಹೀತಾನಿ ನಾಗರೈಃ। ವ್ಯಾಕೋಶಾನೀವ ಪದ್ಮಾನಿ ದದರ್ಶ ಭರತಾಗ್ರಜಃ
ಭರತನ ಹಿರಿಯ ತಮ್ಮನು ನಾಗರಿಕರು ಸಾವಿರಾರು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವು ಹೂವಿನಂತೆ ಅರಳಿದ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.
ಪಾದುಕೇ ತೇ ತು ರಾಮಸ್ಯ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭರತಃ ಸ್ವಯಮ್। ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯೋಜಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮವಿತ್
ಆಗ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಭರತನು ರಾಮನ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ವತಃ ರಾಜನ ಕಾಲಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.
ಅಬ್ರವೀಚ್ಚ ತದಾ ರಾಮಂ ಭರತಃ ಸ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ। ಏತತ್ ತೇ ಸಕಲಂ ರಾಜ್ಯಂ ನ್ಯಾಸಂ ನಿರ್ಯಾತಿತಂ ಮಯಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭರತನು ಕೈಕಳಚಿ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
ಅದ್ಯ ಜನ್ಮ ಕೃತಾರ್ಥಂ ಮೇ ಸಂವೃತ್ತಶ್ಚ ಮನೋರಥಃ। ಯತ್ ತ್ವಾಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾಜಾನಮಯೋಧ್ಯಾಂ ಪುನರಾಗತಮ್
ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಈಡೇರಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಅವೇಕ್ಷತಾಂ ಭವಾನ್ ಕೋಶಂ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಂ ಗೃಹಂ ಬಲಮ್। ಭವತಸ್ತೇಜಸಾ ಸರ್ವಂ ಕೃತಂ ದಶಗುಣಂ ಮಯಾ
ನೀನು ಖಜಾನೆ, ಕೊಠಡಿಗಳು, ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸು. ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ತಥಾ ಬ್ರುವಾಣಂ ಭರತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲಮ್। ಮುಮುಚುರ್ವಾನರಾ ಬಾಷ್ಪಂ ರಾಕ್ಷಸಶ್ಚ ವಿಭೀಷಣಃ
ಭರತನು ಹೀಗೆ ಅಣ್ಣನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ವಿಭೀಷಣನು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು.
ತತಃ ಪ್ರಹರ್ಷಾದ್ ಭರತಮಙ್ಕಮಾರೋಪ್ಯ ರಾಘವಃ। ಯಯೌ ತೇನ ವಿಮಾನೇನ ಸಸೈನ್ಯೋ ಭರತಾಶ್ರಮಮ್
ಆನಂದದಿಂದ ರಾಘವನು ಭರತನನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಹಿಡಿದು, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭರತನ ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಹೊರಟನು.
ಭರತಾಶ್ರಮಮಾಸಾದ್ಯ ಸಸೈನ್ಯೋ ರಾಘವಸ್ತದಾ। ಅವತೀರ್ಯ ವಿಮಾನಾಗ್ರಾದವತಸ್ಥೇ ಮಹೀತಲೇ
ರಾಘವನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭರತನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಆ ವಿಮಾನದ ಮೇಲಿಂದ ಇಳಿದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.
ಅಬ್ರವೀತ್ ತು ತದಾ ರಾಮಸ್ತದ್ ವಿಮಾನಮನುತ್ತಮಮ್। ವಹ ವೈಶ್ರವಣಂ ದೇವಮನುಜಾನಾಮಿ ಗಮ್ಯತಾಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನವನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು: ವೈಶ್ರವಣ ದೇವರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯು, ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
ತತೋ ರಾಮಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಂ ತದ್ ವಿಮಾನಮನುತ್ತಮಮ್। ಉತ್ತರಾಂ ದಿಶಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಜಗಾಮ ಧನದಾಲಯಮ್
ರಾಮನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಅಪೂರ್ವ ವಿಮಾನವು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನದಾಧಿಪತಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟಿತು.
ವಿಮಾನಂ ಪುಷ್ಪಕಂ ದಿವ್ಯಂ ಸಂಗೃಹೀತಂ ತು ರಕ್ಷಸಾ। ಅಗಮದ್ ಧನದಂ ವೇಗಾದ್ ರಾಮವಾಕ್ಯಪ್ರಚೋದಿತಮ್
ರಾಕ್ಷಸನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವು ರಾಮನ ಮಾತಿಗೆ ವಿಧೇಯವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಬೇರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಿತು.