ಪ್ರತ್ಯಾಶ್ವಸ್ತೇ ಜನೇ ತಸ್ಮಿನ್ ರಾಜಾ ವಿಗತಸಾಧ್ವಸಃ। ಉವಾಚ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ವಾಕ್ಯಜ್ಞೋ ಮುನಿಪುಂಗವಮ್
ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೇತನಗೊಂಡಾಗ, ರಾಜನು ಭಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನಾದ ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಭಗವನ್ ದೃಷ್ಟವೀರ್ಯೋ ಮೇ ರಾಮೋ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ। ಅತ್ಯದ್ಭುತಮಚಿನ್ತ್ಯಂ ಚ ಅತರ್ಕಿತಮಿದಂ ಮಯಾ
ಭಗವಂತ, ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ರಾಮನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ, ಅಕಾಲ್ಪನಿಕ, ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೀರಿ ಇದೆ.
ಜನಕಾನಾಂ ಕುಲೇ ಕೀರ್ತಿಮಾಹರಿಷ್ಯತಿ ಮೇ ಸುತಾ। ಸೀತಾ ಭರ್ತಾರಮಾಸಾದ್ಯ ರಾಮಂ ದಶರಥಾತ್ಮಜಮ್
ನನ್ನ ಮಗಳು ಸೀತೆಗೆ, ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ರಾಮನು ಪತಿ ಆಗಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ, ಜನಕರ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಮಹಿಮೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಮಮ ಸತ್ಯಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಸಾ ವೀರ್ಯಶುಲ್ಕೇತಿ ಕೌಶಿಕ। ಸೀತಾ ಪ್ರಾಣೈರ್ಬಹುಮತಾ ದೇಯಾ ರಾಮಾಯ ಮೇ ಸುತಾ
ಕೌಶಿಕ, 'ಸೀತೆಗೆ ವೀರ್ಯಪರೀಕ್ಷೆ' ಎಂಬ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಈಗ ಸತ್ಯವಾಯಿತು. ನನ್ನ ಮಗಳು, ಜೀವಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದಳು, ರಾಮನಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಭವತೋಽನುಮತೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಶೀಘ್ರಂ ಗಚ್ಛನ್ತು ಮನ್ತ್ರಿಣಃ। ಮಮ ಕೌಶಿಕ ಭದ್ರಂ ತೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ತ್ವರಿತಾ ರಥೈಃ
ನೀನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಲಿ. ಕೌಶಿಕ, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.
ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಶ್ರಿತೈರ್ವಾಕ್ಯೈರಾನಯನ್ತು ಪುರಂ ಮಮ। ಪ್ರದಾನಂ ವೀರ್ಯಶುಲ್ಕಾಯಾಃ ಕಥಯನ್ತು ಚ ಸರ್ವಶಃ
ಅವರು ನಮ್ಮ ರಾಜನನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ಹೇಳಿ, ವೀರ್ಯಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಿ.
ಮುನಿಗುಪ್ತೌ ಚ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೌ ಕಥಯನ್ತು ನೃಪಾಯ ವೈ। ಪ್ರೀತಿಯುಕ್ತಂ ತು ರಾಜಾನಮಾನಯನ್ತು ಸುಶೀಘ್ರಗಾಃ
ಮುನಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಕುತ್ಥಸಂತಾನದ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯವನ್ನೂ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಬಹು ವೇಗವಾಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರುವಂತೆ ಮಾಡಲಿ.
ಕೌಶಿಕಸ್ತು ತಥೇತ್ಯಾಹ ರಾಜಾ ಚಾಭಾಷ್ಯ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ। ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಕೃತಶಾಸನಾನ್। ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಸಮಾಖ್ಯಾತುಮಾನೇತುಂ ಚ ನೃಪಂ ತಥಾ
ಕೌಶಿಕನು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಯಾದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ರಾಜನನ್ನು ಕರೆತರುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
thumb| ಅಷ್ಟಷಷ್ಠಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಷಷ್ಠಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೧-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಾಂಡದ ಅರವತ್ತೆಂಟುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಜನಕೇನ ಸಮಾದಿಷ್ಟಾ ದೂತಾಸ್ತೇ ಕ್ಲಾನ್ತವಾಹನಾಃ। ತ್ರಿರಾತ್ರಮುಷಿತಾ ಮಾರ್ಗೇ ತೇಽಯೋಧ್ಯಾಂ ಪ್ರಾವಿಶನ್ ಪುರೀಮ್
ಜನಕನು ಆದೇಶಿಸಿದ ದೂತರು, ಅವರ ವಾಹನಗಳು ದಣಿದಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರ ಅಯೋಧ್ಯೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ತೇ ರಾಜವಚನಾದ್ ಗತ್ವಾ ರಾಜವೇಶ್ಮ ಪ್ರವೇಶಿತಾಃ। ದದೃಶುರ್ದೇವಸಂಕಾಶಂ ವೃದ್ಧಂ ದಶರಥಂ ನೃಪಮ್
ಅವರು ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ದೈವಸಮಾನ ವೃದ್ಧನಾದ ದಶರಥನನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಬದ್ಧಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾಃ ಸರ್ವೇ ದೂತಾ ವಿಗತಸಾಧ್ವಸಾಃ। ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರುವನ್ ಮಧುರಾಕ್ಷರಮ್
ಎಲ್ಲಾ ದೂತರೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ರಾಜನಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಮೈಥಿಲೋ ಜನಕೋ ರಾಜಾ ಸಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಪುರಸ್ಕೃತಃ। ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಮಧುರಯಾ ಸ್ನೇಹಸಂರಕ್ತಯಾ ಗಿರಾ
ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನಾದ ಜನಕನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೌಮ್ಯವಾದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾತಿನಿಂದ...
ಕುಶಲಂ ಚಾವ್ಯಯಂ ಚೈವ ಸೋಪಾಧ್ಯಾಯಪುರೋಹಿತಮ್। ಜನಕಸ್ತ್ವಾಂ ಮಹಾರಾಜ ಪೃಚ್ಛತೇ ಸಪುರಃಸರಮ್
ಮಹಾರಾಜನೆ, ಜನಕನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳೂ, ಪುರೋಹಿತರೂ ಜೊತೆಗೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವೂ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಿರವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಕುಶಲಮವ್ಯಗ್ರಂ ವೈದೇಹೋ ಮಿಥಿಲಾಧಿಪಃ। ಕೌಶಿಕಾನುಮತೇ ವಾಕ್ಯಂ ಭವನ್ತಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನು, ವೈದೇಹನು, ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಕೌಶಿಕನ ಅನುಮತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ವಿದಿತಾ ವೀರ್ಯಶುಲ್ಕಾ ಮಮಾತ್ಮಜಾ। ರಾಜಾನಶ್ಚ ಕೃತಾಮರ್ಷಾ ನಿರ್ವೀರ್ಯಾ ವಿಮುಖೀಕೃತಾಃ
ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನ ವೀರ್ಯಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದಲೇ ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ರಾಜರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಶಕ್ತಿಯು ಸಾಲದೆ, ಅವರು ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸೇಯಂ ಮಮ ಸುತಾ ರಾಜನ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪುರಸ್ಕೃತೈಃ। ಯದೃಚ್ಛಯಾಗತೈ ರಾಜನ್ ನಿರ್ಜಿತಾ ತವ ಪುತ್ರಕೈಃ
ರಾಜನೆ, ಈ ನನ್ನ ಮಗಳು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರ ಜೊತೆ ಬಂದ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರಿಂದ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ತಚ್ಚ ರತ್ನಂ ಧನುರ್ದಿವ್ಯಂ ಮಧ್ಯೇ ಭಗ್ನಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ರಾಮೇಣ ಹಿ ಮಹಾಬಾಹೋ ಮಹತ್ಯಾಂ ಜನಸಂಸದಿ
ಆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸನ್ನು, ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು, ಮಹಾ ಜನಸಮೂಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುರಿದನು.
ಅಸ್ಮೈ ದೇಯಾ ಮಯಾ ಸೀತಾ ವೀರ್ಯಶುಲ್ಕಾ ಮಹಾತ್ಮನೇ। ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ತರ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತದನುಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ
ಆದರಿಂದ, ವೀರ್ಯಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜಯಿಸಿದ ಈ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ.
ಸೋಪಾಧ್ಯಾಯೋ ಮಹಾರಾಜ ಪುರೋಹಿತಪುರಸ್ಕೃತಃ। ಶೀಘ್ರಮಾಗಚ್ಛ ಭದ್ರಂ ತೇ ದ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ ರಾಘವೌ
ಮಹಾರಾಜನೆ, ನಿಮ್ಮ ಗುರುಗಳೂ ಪುರೋಹಿತರೂ ಜೊತೆಗೆ, ಬೇಗ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬನ್ನಿ; ನೀವು ರಾಘವ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನೋಡಲೇಬೇಕು.
ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಮಮ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ನಿರ್ವರ್ತಯಿತುಮರ್ಹಸಿ। ಪುತ್ರಯೋರುಭಯೋರೇವ ಪ್ರೀತಿಂ ತ್ವಮುಪಲಪ್ಸ್ಯಸೇ
ರಾಜಾಧಿರಾಜನೆ, ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀವು ಪೂರೈಸಬೇಕು; ನಿಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀವು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ.
ಏವಂ ವಿದೇಹಾಧಿಪತಿರ್ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್। ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಶತಾನನ್ದಮತೇ ಸ್ಥಿತಃ
ಹೀಗೆ, ವೈದೇಹ ದೇಶದ ಅಧಿಪತಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ಶತಾನಂದನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ದೂತವಾಕ್ಯಂ ತು ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಪರಮಹರ್ಷಿತಃ। ವಸಿಷ್ಠಂ ವಾಮದೇವಂ ಚ ಮನ್ತ್ರಿಣಶ್ಚೈವಮಬ್ರವೀತ್
ಆ ದೂತರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ವಸಿಷ್ಠನಿಗೂ, ವಾಮದೇವನಿಗೂ, ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಗುಪ್ತಃ ಕುಶಿಕಪುತ್ರೇಣ ಕೌಸಲ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನಃ। ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ವಿದೇಹೇಷು ವಸತ್ಯಸೌ
ಕುಶಿಕ ಪುತ್ರನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದ ರಾಮನು, ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ, ವೈದೇಹರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ದೃಷ್ಟವೀರ್ಯಸ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೋ ಜನಕೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಸಮ್ಪ್ರದಾನಂ ಸುತಾಯಾಸ್ತು ರಾಘವೇ ಕರ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ
ಕಾಕುತ್ಥ್ಸ್ತನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಜನಕನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ರಾಘವನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯದಿ ವೋ ರೋಚತೇ ವೃತ್ತಂ ಜನಕಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪುರೀಂ ಗಚ್ಛಾಮಹೇ ಶೀಘ್ರಂ ಮಾ ಭೂತ್ ಕಾಲಸ್ಯ ಪರ್ಯಯಃ
ಮಹಾತ್ಮ ಜನಕನ ವರ್ತನೆ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ, ನಾವು ಅವನ ನಗರದತ್ತ ಬೇಗ ಹೋಗೋಣ, ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದಿರಲಿ.
ಮನ್ತ್ರಿಣೋ ಬಾಢಮಿತ್ಯಾಹುಃ ಸಹ ಸರ್ವೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಸುಪ್ರೀತಶ್ಚಾಬ್ರವೀದ್ ರಾಜಾ ಶ್ವೋ ಯಾತ್ರೇತಿ ಚ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ
ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ 'ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೇ' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ರಾಜನು, 'ನಾಳೆ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸೋಣ' ಎಂದು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಮನ್ತ್ರಿಣಸ್ತು ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ರಾತ್ರಿಂ ಪರಮಸತ್ಕೃತಾಃ। ಊಷುಃ ಪ್ರಮುದಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಗುಣೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಸಮನ್ವಿತಾಃ
ರಾಜನ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂಳ್ಳವರು, ಆ ರಾತ್ರಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.
thumb|ಏಕೋನಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಸಪ್ತತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೧-
ಇಗೋ, ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತತೋ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ವ್ಯತೀತಾಯಾಂ ಸೋಪಾಧ್ಯಾಯಃ ಸಬಾನ್ಧವಃ। ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ಹೃಷ್ಟಃ ಸುಮನ್ತ್ರಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನು, ತನ್ನ ಗುರುಗಳೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಜೊತೆ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: