ತಮೋಘ್ನಾಯ ಹಿಮಘ್ನಾಯ ಶತ್ರುಘ್ನಾಯಾಮಿತಾತ್ಮನೇ। ಕೃತಘ್ನಘ್ನಾಯ ದೇವಾಯ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಪತಯೇ ನಮಃ
ಕತ್ತಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಚಳಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಆತ್ಮ, ಕೃತಘ್ನರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ದೇವ, ಬೆಳಕಿನ ಒಡೆಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ತಪ್ತಚಾಮೀಕರಾಭಾಯ ಹರಯೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣೇ। ನಮಸ್ತಮೋಽಭಿನಿಘ್ನಾಯ ರುಚಯೇ ಲೋಕಸಾಕ್ಷಿಣೇ
ಹುರಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು, ಹರಿಯು, ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು; ಕತ್ತಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಪ್ರಕಾಶವಂತನಿಗೆ, ಲೋಕದ ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಾಶಯತ್ಯೇಷ ವೈ ಭೂತಂ ತಮೇವ ಸೃಜತಿ ಪ್ರಭುಃ। ಪಾಯತ್ಯೇಷ ತಪತ್ಯೇಷ ವರ್ಷತ್ಯೇಷ ಗಭಸ್ತಿಭಿಃ
ಈ ಪ್ರಭು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸುಡುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏಷ ಸುಪ್ತೇಷು ಜಾಗರ್ತಿ ಭೂತೇಷು ಪರಿನಿಷ್ಠಿತಃ। ಏಷ ಚೈವಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ಚ ಫಲಂ ಚೈವಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಣಾಮ್
ಅವನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರ ನಡುವೆ ಎಚ್ಚರಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವನು; ಅವನೇ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವೂ, ಅದನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಫಲವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ದೇವಾಶ್ಚ ಕ್ರತವಶ್ಚೈವ ಕ್ರತೂನಾಂ ಫಲಮೇವ ಚ। ಯಾನಿ ಕೃತ್ಯಾನಿ ಲೋಕೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಪರಮಪ್ರಭುಃ
ಅವನೇ ದೇವತೆಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲ; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪರಮ ಒಡೆಯನು.
ಏನಮಾಪತ್ಸು ಕೃಚ್ಛ್ರೇಷು ಕಾನ್ತಾರೇಷು ಭಯೇಷು ಚ। ಕೀರ್ತಯನ್ ಪುರುಷಃ ಕಶ್ಚಿನ್ನಾವಸೀದತಿ ರಾಘವ
ಓ ರಾಘವ, ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಭಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪೂಜಯಸ್ವೈನಮೇಕಾಗ್ರೋ ದೇವದೇವಂ ಜಗತ್ಪತಿಮ್। ಏತತ್ ತ್ರಿಗುಣಿತಂ ಜಪ್ತ್ವಾ ಯುದ್ಧೇಷು ವಿಜಯಿಷ್ಯತಿ
ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸು; ಇದನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಣೇ ಮಹಾಬಾಹೋ ರಾವಣಂ ತ್ವಂ ಜಹಿಷ್ಯಸಿ। ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತೋಽಗಸ್ತ್ಯೋ ಜಗಾಮ ಸ ಯಥಾಗತಮ್
ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಮಹಾಬಾಹು, ನೀನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾ ನಷ್ಟಶೋಕೋಽಭವತ್ ತದಾ। ಧಾರಯಾಮಾಸ ಸುಪ್ರೀತೋ ರಾಘವಃ ಪ್ರಯತಾತ್ಮವಾನ್
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟನು; ಸಂತೋಷದಿಂದ, ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಘವನು ಇದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.
ಆದಿತ್ಯಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಜಪ್ತ್ವೇದಂ ಪರಂ ಹರ್ಷಮವಾಪ್ತವಾನ್। ತ್ರಿರಾಚಮ್ಯ ಶುಚಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಧನುರಾದಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಅವನು ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಮೂರು ಬಾರಿ ಶುದ್ಧಿಯಾಗಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದನು.
ರಾವಣಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಹೃಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಜಯಾರ್ಥಂ ಸಮುಪಾಗಮತ್। ಸರ್ವಯತ್ನೇನ ಮಹತಾ ವೃತಸ್ತಸ್ಯ ವಧೇಽಭವತ್
ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಬಹುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಅವನ ನಾಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಮುಂದಾಯಿತು.
ಅಥ ರವಿರವದನ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ಮುದಿತಮನಾಃ ಪರಮಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಯಮಾಣಃ। ನಿಶಿಚರಪತಿಸಂಕ್ಷಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸುರಗಣಮಧ್ಯಗತೋ ವಚಸ್ತ್ವರೇತಿ
ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ, ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತಿಯ ನಾಶವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವೇಗವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
thumb|ಷಡಧಿಕಶತತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಷಡಧಿಕಶತತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೬-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದ ನೂರಾರು ಆರುವನೆ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ.
ಸಾರಥಿಃ ಸ ರಥಂ ಹೃಷ್ಟಃ ಪರಸೈನ್ಯಪ್ರಧರ್ಷಣಮ್। ಗನ್ಧರ್ವನಗರಾಕಾರಂ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಪತಾಕಿನಮ್
ಸಾರಥಿಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವಂತೆ, ಗಂಧರ್ವನಗರದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಎತ್ತಿನ ಧ್ವಜಗಳಿರುವ ರಥವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದನು.
ಯುಕ್ತಂ ಪರಮಸಮ್ಪನ್ನೈರ್ವಾಜಿಭಿರ್ಹೇಮಮಾಲಿಭಿಃ। ಯುದ್ಧೋಪಕರಣೈಃ ಪೂರ್ಣಂ ಪತಾಕಾಧ್ವಜಮಾಲಿನಮ್
ಆ ರಥವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ, ಬಂಗಾರದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಧ್ವಜಗಳು ಹಾಗೂ ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಗ್ರಸನ್ತಮಿವ ಚಾಕಾಶಂ ನಾದಯನ್ತಂ ವಸುಂಧರಾಮ್। ಪ್ರಣಾಶಂ ಪರಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಸ್ವಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಹರ್ಷಣಮ್
ಆ ರಥವು ಆಕಾಶವನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುಂಜಿಸುವಂತೆ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಗಳಿಗೆ ನಾಶವನ್ನು ತರಿತು, ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ರಾವಣಸ್ಯ ರಥಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಚೋದಯಾಮಾಸ ಸಾರಥಿಃ। ತಮಾಪತನ್ತಂ ಸಹಸಾ ಸ್ವನವನ್ತಂ ಮಹಾಧ್ವಜಮ್
ಸಾರಥಿಯು ರಾವಣನ ರಥವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸಿದನು; ಆ ರಥವು ದೊಡ್ಡ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಬಂದಿತು.
ರಥಂ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯ ನರರಾಜೋ ದದರ್ಶ ಹ। ಕೃಷ್ಣವಾಜಿಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಂ ರೌದ್ರೇಣ ವರ್ಚಸಾ
ಮನುಷ್ಯರ ರಾಜನು, ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ರಥವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅದು ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಭಯಾನಕ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ದೀಪ್ಯಮಾನಮಿವಾಕಾಶೇ ವಿಮಾನಂ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಮ್। ತಡಿತ್ಪತಾಕಾಗಹನಂ ದರ್ಶಿತೇನ್ದ್ರಾಯುಧಪ್ರಭಮ್
ಆ ರಥವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅದರ ಪತಾಕೆಗಳು ಮಿಂಚಿನಂತೆ, ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧದ ಹೊಳಪನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಶರಧಾರಾ ವಿಮುಞ್ಚನ್ತಂ ಧಾರಾಧರಮಿವಾಮ್ಬುದಮ್। ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೇಘಸಂಕಾಶಮಾಪತನ್ತಂ ರಥಂ ರಿಪೋಃ
ಆ ರಥವು ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಮೋಡದಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಹರಿವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು; ಶತ್ರುವಿನ ರಥವು ಮೋಡದಂತೆ ಕತ್ತಲಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ,
ಗಿರೇರ್ವಜ್ರಾಭಿಮೃಷ್ಟಸ್ಯ ದೀರ್ಯತಃ ಸದೃಶಸ್ವನಮ್। ವಿಸ್ಫಾರಯನ್ ವೈ ವೇಗೇನ ಬಾಲಚನ್ದ್ರಾನತಂ ಧನುಃ
ಅದರ ಶಬ್ದವು ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ಪರ್ವತವು ಚೂರುಚೂರು ಆಗುವ ಶಬ್ದದಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನು ಚಂದಿರದಂತೆ ವಕ್ರವಾದ ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ಉವಾಚ ಮಾತಲಿಂ ರಾಮಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯ ಸಾರಥಿಮ್। ಮಾತಲೇ ಪಶ್ಯ ಸಂರಬ್ಧಮಾಪತನ್ತಂ ರಥಂ ರಿಪೋಃ
ರಾಮನು ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳವನು ಇಂದ್ರನ ಸಾರಥಿಯಾದ ಮಾತಳಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಾತಳಿ, ಶತ್ರುವಿನ ರಥವು ಹೇಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ನೋಡಿ.'
ಯಥಾಪಸವ್ಯಂ ಪತತಾ ವೇಗೇನ ಮಹತಾ ಪುನಃ। ಸಮರೇ ಹನ್ತುಮಾತ್ಮಾನಂ ತಥಾನೇನ ಕೃತಾ ಮತಿಃ
ಅದು ಎಡಬದಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಾಶಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ತದಪ್ರಮಾದಮಾತಿಷ್ಠ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಗಚ್ಛ ರಥಂ ರಿಪೋಃ। ವಿಧ್ವಂಸಯಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ವಾಯುರ್ಮೇಘಮಿವೋತ್ಥಿತಮ್
ಆದುದರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರು; ಶತ್ರುವಿನ ರಥವನ್ನು ಎದುರಿಸು. ನಾನು ಅದನ್ನು ಗಾಳಿಯು ಏರುವ ಮೋಡವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವಂತೆ ನಾಶಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅವಿಕ್ಲವಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಮವ್ಯಗ್ರಹೃದಯೇಕ್ಷಣಮ್। ರಶ್ಮಿಸಂಚಾರನಿಯತಂ ಪ್ರಚೋದಯ ರಥಂ ದ್ರುತಮ್
ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ಗಮನ ಹರಿಸಿ, ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ರಥವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸು.
ಕಾಮಂ ನ ತ್ವಂ ಸಮಾಧೇಯಃ ಪುರಂದರರಥೋಚಿತಃ। ಯುಯುತ್ಸುರಹಮೇಕಾಗ್ರಃ ಸ್ಮಾರಯೇ ತ್ವಾಂ ನ ಶಿಕ್ಷಯೇ
ನೀನು ಇಂದ್ರನ ರಥವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಹವ್ಯಾಸಿಯಾಗಿರುವದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಬೋಧನೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ನಾನು ಯುದ್ಧದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನಗೆ ನೆನಪು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಕಲಿಸಬೇಕೆಂದಲ್ಲ.
ಪರಿತುಷ್ಟಃ ಸ ರಾಮಸ್ಯ ತೇನ ವಾಕ್ಯೇನ ಮಾತಲಿಃ। ಪ್ರಚೋದಯಾಮಾಸ ರಥಂ ಸುರಸಾರಥಿರುತ್ತಮಃ
ರಾಮನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾರಥಿಯಾದ ಮಾತಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ರಥವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಾಯಿಸಿದನು.
ಅಪಸವ್ಯಂ ತತಃ ಕುರ್ವನ್ ರಾವಣಸ್ಯ ಮಹಾರಥಮ್। ಚಕ್ರಸಮ್ಭೂತರಜಸಾ ರಾವಣಂ ವ್ಯವಧೂನಯತ್
ಆಮೇಲೆ, ರಾವಣನ ಮಹಾರಥದ ಎಡಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿ, ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿ, ರಾವಣನನ್ನು ಆ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು.
ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ದಶಗ್ರೀವಸ್ತಾಮ್ರವಿಸ್ಫಾರಿತೇಕ್ಷಣಃ। ರಥಪ್ರತಿಮುಖಂ ರಾಮಂ ಸಾಯಕೈರವಧೂನಯತ್
ಆಗ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳಿರುವ ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ತನ್ನ ರಥದ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತ ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದನು.
ಧರ್ಷಣಾಮರ್ಷಿತೋ ರಾಮೋ ಧೈರ್ಯಂ ರೋಷೇಣ ಲಮ್ಭಯನ್। ಜಗ್ರಾಹ ಸುಮಹಾವೇಗಮೈನ್ದ್ರಂ ಯುಧಿ ಶರಾಸನಮ್
ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ರಾಮನು ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ತಡೆದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ವೇಗದ ಇಂದ್ರನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು.