ರಥಾಶ್ವನಾಗಾಶ್ಚ ಹತಾಸ್ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ। ರಣೇ ರಾಮೇಣ ಶೂರೇಣ ಹತಾಶ್ಚಾಪಿ ಪದಾತಯಃ
ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿವೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂದನು.
ರುದ್ರೋ ವಾ ಯದಿ ವಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹೇನ್ದ್ರೋ ವಾ ಶತಕ್ರತುಃ। ಹನ್ತಿ ನೋ ರಾಮರೂಪೇಣ ಯದಿ ವಾ ಸ್ವಯಮನ್ತಕಃ
ಇದು ರುದ್ರನಾಗಿರಬಹುದು, ವಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬಹುದು, ಶತಕ್ರತು ಮಹೇಂದ್ರನಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಯಮನು ಆಗಿರಬಹುದು—ಯಾರು ರಾಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹತಪ್ರವೀರಾ ರಾಮೇಣ ನಿರಾಶಾ ಜೀವಿತೇ ವಯಮ್। ಅಪಶ್ಯನ್ತ್ಯೋ ಭಯಸ್ಯಾನ್ತಮನಾಥಾ ವಿಲಪಾಮಹೇ
ರಾಮನು ನಮ್ಮ ಶೂರರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ಜೀವಿಸುವ ಆಸೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆವು; ಭಯಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತೇವೆ.
ರಾಮಹಸ್ತಾದ್ ದಶಗ್ರೀವಃ ಶೂರೋ ದತ್ತಮಹಾವರಃ। ಇದಂ ಭಯಂ ಮಹಾಘೋರಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ನ ಬುದ್ಧ್ಯತೇ
ಮಹಾವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾವಣನು, ರಾಮನ ಕೈಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಭಯಂಕರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತಂ ನ ದೇವಾ ನ ಗನ್ಧರ್ವಾ ನ ಪಿಶಾಚಾ ನ ರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಉಪಸೃಷ್ಟಂ ಪರಿತ್ರಾತುಂ ಶಕ್ತಾ ರಾಮೇಣ ಸಂಯುಗೇ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಎದುರಿಸಿದವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು ಯಾರೂ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಉತ್ಪಾತಾಶ್ಚಾಪಿ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ರಾವಣಸ್ಯ ರಣೇ ರಣೇ। ಕಥಯನ್ತಿ ಹಿ ರಾಮೇಣ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿಬರ್ಹಣಮ್
ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ರಾವಣನಿಗೆ ಅನಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ; ಜನರು ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪಿತಾಮಹೇನ ಪ್ರೀತೇನ ದೇವದಾನವರಾಕ್ಷಸೈಃ। ರಾವಣಸ್ಯಾಭಯಂ ದತ್ತಂ ಮನುಷ್ಯೇಭ್ಯೋ ನ ಯಾಚಿತಮ್
ಪಿತಾಮಹನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಜೊತೆಗೆ ರಾವಣನಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಆದರೆ ಅವನು ಮಾನವರಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ತದಿದಂ ಮಾನುಷಂ ಮನ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನಿಃಸಂಶಯಂ ಭಯಮ್। ಜೀವಿತಾನ್ತಕರಂ ಘೋರಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ
ಆದರಿಂದ ಈ ಭಯವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮಾನವನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ರಾವಣನಿಗೆ ಜೀವಾಂತ್ಯವನ್ನು ತರಲಿದೆ.
ಪೀಡ್ಯಮಾನಾಸ್ತು ಬಲಿನಾ ವರದಾನೇನ ರಕ್ಷಸಾ। ದೀಪ್ತೈಸ್ತಪೋಭಿರ್ವಿಬುಧಾಃ ಪಿತಾಮಹಮಪೂಜಯನ್
ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ವರಪ್ರಾಪ್ತ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದವು.
ದೇವತಾನಾಂ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಮಹಾತ್ಮಾ ವೈ ಪಿತಾಮಹಃ। ಉವಾಚ ದೇವತಾಸ್ತುಷ್ಟ ಇದಂ ಸರ್ವಾ ಮಹದ್ವಚಃ
ದೇವತೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಪಿತಾಮಹನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಅದ್ಯಪ್ರಭೃತಿ ಲೋಕಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಸರ್ವೇ ದಾನವರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಭಯೇನ ಪ್ರಭೃತಾ ನಿತ್ಯಂ ವಿಚರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಶಾಶ್ವತಮ್
ಇಂದಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ದಾನವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ದೈವತೈಸ್ತು ಸಮಾಗಮ್ಯ ಸರ್ವೈಶ್ಚೇನ್ದ್ರಪುರೋಗಮೈಃ। ವೃಷಧ್ವಜಸ್ತ್ರಿಪುರಹಾ ಮಹಾದೇವಃ ಪ್ರತೋಷಿತಃ
ಇಂದ್ರನು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿ, ಎತ್ತುಧ್ವಜಧಾರಿ, ತ್ರಿಪುರವಿನಾಶಕ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದರು.
ಪ್ರಸನ್ನಸ್ತು ಮಹಾದೇವೋ ದೇವಾನೇತದ್ ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್। ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯತಿ ಹಿತಾರ್ಥಂ ವೋ ನಾರೀ ರಕ್ಷಃಕ್ಷಯಾವಹಾ
ಮಹಾದೇವನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನಿಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಹುಟ್ಟಿಬಂದು ರಾಕ್ಷಸರ ನಾಶವನ್ನು ತರಳಿದ್ದಾರೆ.'
ಏಷಾ ದೇವೈಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ ತು ಕ್ಷುದ್ ಯಥಾ ದಾನವಾನ್ ಪುರಾ। ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯತಿ ನಃ ಸರ್ವಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಘ್ನೀ ಸರಾವಣಾನ್
ಅವಳು ದೇವತೆಗಳ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಹಸಿವಿನಂತೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾನವರನ್ನು ನುಂಗಿದಂತೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ರಾವಣನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ಸಂಹರಿಸಲಿದೆ.
ರಾವಣಸ್ಯಾಪನೀತೇನ ದುರ್ವಿನೀತಸ್ಯ ದುರ್ಮತೇಃ। ಅಯಂ ನಿಷ್ಟಾನಕೋ ಘೋರಃ ಶೋಕೇನ ಸಮಭಿಪ್ಲುತಃ
ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯ ರಾವಣನು ಮಾಡಿದ ಕೆಡುಕಿನಿಂದ ಈ ಭಯಾನಕವಾದ, ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಂತಿಮ ಅಳಲು ಉದಯವಾಗಿದೆ.
ತಂ ನ ಪಶ್ಯಾಮಹೇ ಲೋಕೇ ಯೋ ನಃ ಶರಣದೋ ಭವೇತ್। ರಾಘವೇಣೋಪಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ಕಾಲೇನೇವ ಯುಗಕ್ಷಯೇ
ರಾಘವನು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಂದು, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲದಂತೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಬಲ್ಲವನನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ನಾಸ್ತಿ ನಃ ಶರಣಂ ಕಿಂಚಿದ್ ಭಯೇ ಮಹತಿ ತಿಷ್ಠತಾಮ್। ದಾವಾಗ್ನಿವೇಷ್ಟಿತಾನಾಂ ಹಿ ಕರೇಣೂನಾಂ ಯಥಾ ವನೇ
ಈ ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಿಡದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವ ಆನೆಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.
ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ಕೃತಂ ತೇನ ಪೌಲಸ್ತ್ಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಯತ ಏವ ಭಯಂ ದೃಷ್ಟಂ ತಮೇವ ಶರಣಂ ಗತಃ
ಆ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶದ ಮಹಾತ್ಮನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿದನು; ಭಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಅದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು.
ಇತೀವ ಸರ್ವಾ ರಜನೀಚರಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪರಸ್ಪರಂ ಸಮ್ಪರಿರಭ್ಯ ಬಾಹುಭಿಃ। ವಿಷೇದುರಾರ್ತಾತಿಭಯಾಭಿಪೀಡಿತಾ ವಿನೇದುರುಚ್ಚೈಶ್ಚ ತದಾ ಸುದಾರುಣಮ್
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾತ್ರಿಚರ ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದು, ಭಯ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪುಕಿ, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಅಳಿದರು.
thumb|ಪಞ್ಚನವತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚನವತಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೬-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದ ತೊಂಬತ್ತೈದನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಆರ್ತಾನಾಂ ರಾಕ್ಷಸೀನಾಂ ತು ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ವೈ ಕುಲೇ ಕುಲೇ। ರಾವಣಃ ಕರುಣಂ ಶಬ್ದಂ ಶುಶ್ರಾವ ಪರಿದೇವಿತಮ್
ಲಂಕೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಃಖಿತ ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಆಕ್ರಂದನ ಮತ್ತು ಅಳಲು ರಾವಣನು ಕೇಳಿದನು.
ಸ ತು ದೀರ್ಘಂ ವಿನಿಃಶ್ವಸ್ಯ ಮುಹೂರ್ತಂ ಧ್ಯಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ। ಬಭೂವ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧೋ ರಾವಣೋ ಭೀಮದರ್ಶನಃ
ಅವನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದನು, ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು, ಭಯಂಕರವಾದ ರೂಪದ ರಾವಣನು ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
ಸಂದಶ್ಯ ದಶನೈರೋಷ್ಠಂ ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ। ರಾಕ್ಷಸೈರಪಿ ದುರ್ದರ್ಶಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿರಿವ ಮೂರ್ತಿಮಾನ್
ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ತುಟಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೂ ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ಅವನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತಿದ್ದನು.
ಉವಾಚ ಚ ಸಮೀಪಸ್ಥಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ। ಕ್ರೋಧಾವ್ಯಕ್ತಕಥಸ್ತತ್ರ ನಿರ್ದಹನ್ನಿವ ಚಕ್ಷುಷಾ
ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು, ಕೋಪದಿಂದ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಮಹೋದರಂ ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸಮ್। ಶೀಘ್ರಂ ವದತ ಸೈನ್ಯಾನಿ ನಿರ್ಯಾತೇತಿ ಮಮಾಜ್ಞಯಾ
ಮಹೋದರ, ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ, "ನನ್ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಸ್ಯ ತದ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇ ಭಯಾರ್ದಿತಾಃ। ಚೋದಯಾಮಾಸುರವ್ಯಗ್ರಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾಂಸ್ತಾನ್ ನೃಪಾಜ್ಞಯಾ
ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಭಯದಿಂದ ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಮೇರೆಗೆ ಉಳಿದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹೊರಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
ತೇ ತು ಸರ್ವೇ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾ ಭೀಮದರ್ಶನಾಃ। ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ರಣಾಭಿಮುಖಾ ಯಯುಃ
ಅಭಯಂಕರವಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು "ಹೌದು" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.
ಪ್ರತಿಪೂಜ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ರಾವಣಂ ತೇ ಮಹಾರಥಾಃ। ತಸ್ಥುಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಃ ಸರ್ವೇ ಭರ್ತುರ್ವಿಜಯಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ
ಅವರು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನ ವಿಜಯವನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತರು.
ತತೋವಾಚ ಪ್ರಹಸ್ಯೈತಾನ್ ರಾವಣಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ। ಮಹೋದರಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವೌ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸಮ್
ಆ ಬಳಿಕ ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ನಗುತ್ತಾ ಮಹೋದರ, ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ಅದ್ಯ ಬಾಣೈರ್ಧನುರ್ಮುಕ್ತೈರ್ಯುಗಾನ್ತಾದಿತ್ಯಸಂನಿಭೈಃ। ರಾಘವಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚೈವ ನೇಷ್ಯಾಮಿ ಯಮಸಾದನಮ್
"ಈ ದಿನ, ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ."