ವಿಭೀಷಣವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಶುಭಲಕ್ಷಣಃ। ವವರ್ಷ ಶರವರ್ಷೇಣ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸುತಂ ಪ್ರತಿ
ವಿಭೀಷಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶುಭಲಕ್ಷಣನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದನು.
ಋಕ್ಷಾಃ ಶಾಖಾಮೃಗಾಶ್ಚೈವ ದ್ರುಮಪ್ರವರಯೋಧಿನಃ। ಅಭ್ಯಧಾವನ್ತ ಸಹಿತಾಸ್ತದನೀಕಮವಸ್ಥಿತಮ್
ಮರಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರರು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.
ರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಚ ಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರಸಿಭಿಃ ಶಕ್ತಿತೋಮರೈಃ। ಅಭ್ಯವರ್ತನ್ತ ಸಮರೇ ಕಪಿಸೈನ್ಯಜಿಘಾಂಸವಃ
ರಾಕ್ಷಸರು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ತೋಮರಗಳಿಂದ, ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದರು.
ಸ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರಸ್ತುಮುಲಃ ಸಂಜಜ್ಞೇ ಕಪಿರಕ್ಷಸಾಮ್। ಶಬ್ದೇನ ಮಹತಾ ಲಙ್ಕಾಂ ನಾದಯನ್ ವೈ ಸಮನ್ತತಃ
ಆಗ ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಗಿ, ಅದರ ಮಹಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ಲಂಕೆಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.
ಶಸ್ತ್ರೈಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಕಾರೈಃ ಶಿತೈರ್ಬಾಣೈಶ್ಚ ಪಾದಪೈಃ। ಉದ್ಯತೈರ್ಗಿರಿಶೃಙ್ಗೈಶ್ಚ ಘೋರೈರಾಕಾಶಮಾವೃತಮ್
ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಪರ್ವತಶೃಂಗಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವು.
ರಾಕ್ಷಸಾ ವಾನರೇನ್ದ್ರೇಷು ವಿಕೃತಾನನಬಾಹವಃ। ನಿವೇಶಯನ್ತಃ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚಕ್ರುಸ್ತೇ ಸುಮಹದ್ಭಯಮ್
ವಿಕೃತಮುಖ ಮತ್ತು ಭುಜಗಳಿರುವ ರಾಕ್ಷಸರು, ವಾನರ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು.
ತಥೈವ ಸಕಲೈರ್ವೃಕ್ಷೈರ್ಗಿರಿಶೃಙ್ಗೈಶ್ಚ ವಾನರಾಃ। ಅಭಿಜಘ್ನುರ್ನಿಜಘ್ನುಶ್ಚ ಸಮರೇ ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಾನ್
ಅದೇ ರೀತಿ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಶೃಂಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಾನರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದರು.
ಋಕ್ಷವಾನರಮುಖ್ಯೈಶ್ಚ ಮಹಾಕಾಯೈರ್ಮಹಾಬಲೈಃ। ರಕ್ಷಸಾಂ ಯುಧ್ಯಮಾನಾನಾಂ ಮಹದ್ಭಯಮಜಾಯತ
ದೊಡ್ಡ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕರಡಿ ಮತ್ತು ವಾನರರ ನಾಯಕರಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯ ತುಂಬಿತು.
ಸ್ವಮನೀಕಂ ವಿಷಣ್ಣಂ ತು ಶ್ರುತ್ವಾ ಶತ್ರುಭಿರರ್ದಿತಮ್। ಉದತಿಷ್ಠತ ದುರ್ಧರ್ಷಃ ಸ ಕರ್ಮಣ್ಯನನುಷ್ಠಿತೇ
ತನ್ನ ಸೇನೆ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹತಾಶಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿಯದಿದ್ದರೂ ಆ ಭಯಂಕರನು ಎದ್ದು ನಿಂತನು.
ವೃಕ್ಷಾನ್ಧಕಾರಾನ್ನಿರ್ಗತ್ಯ ಜಾತಕ್ರೋಧಃ ಸ ರಾವಣಿಃ। ಆರುರೋಹ ರಥಂ ಸಜ್ಜಂ ಪೂರ್ವಯುಕ್ತಂ ಸುಸಂಯತಮ್
ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ರಾವಣನ ಮಗನು, ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು.
ಸ ಭೀಮಕಾರ್ಮುಕಶರಃ ಕೃಷ್ಣಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಃ। ರಕ್ತಾಸ್ಯನಯನೋ ಭೀಮೋ ಬಭೌ ಮೃತ್ಯುರಿವಾನ್ತಕಃ
ಭಯಾನಕ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕಪ್ಪು ಮೆಣಸು ಹಚ್ಚಿದಂತೆ ಕತ್ತಲಾದ ಮೈಯು, ಕೆಂಪು ಬಾಯಿಯೂ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನು, ಯಮಧರ್ಮರಾಜನಂತೆ ಭಯಂಕರನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ತು ರಥಸ್ಥಂ ತಂ ಪರ್ಯವರ್ತತ ತದ್ ಬಲಮ್। ರಕ್ಷಸಾಂ ಭೀಮವೇಗಾನಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಯುಯುತ್ಸತಾಮ್
ಅವನು ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವೇಗದಲ್ಲಿ ಭೀಕರರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇನೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು.
ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಕಾಲೇ ಹನುಮಾನರುಜತ್ ಸ ದುರಾಸದಮ್। ಧರಣೀಧರಸಂಕಾಶೋ ಮಹಾವೃಕ್ಷಮರಿಂದಮಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲು ಅಸಾಧ್ಯನಾದ, ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಹನುಮಂತನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
ಸ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ತತ್ ಸೈನ್ಯಂ ಕಾಲಾಗ್ನಿರಿವ ನಿರ್ದಹನ್। ಚಕಾರ ಬಹುಭಿರ್ವೃಕ್ಷೈರ್ನಿಃಸಂಜ್ಞಂ ಯುಧಿ ವಾನರಃ
ಅವನು ಪ್ರಳಯದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮರಗಳಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಅಚೇತನಗೊಳಿಸಿದನು.
ವಿಧ್ವಂಸಯನ್ತಂ ತರಸಾ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್। ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಹನೂಮನ್ತಮವಾಕಿರನ್
ಹನುಮಂತನು ವೇಗವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಆಯುಧಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು.
ಶಿತಶೂಲಧರಾಃ ಶೂಲೈರಸಿಭಿಶ್ಚಾಸಿಪಾಣಯಃ। ಶಕ್ತಿಹಸ್ತಾಶ್ಚ ಶಕ್ತೀಭಿಃ ಪಟ್ಟಿಶೈಃ ಪಟ್ಟಿಶಾಯುಧಾಃ
ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಭಾಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವರು ಭಾಲಗಳಿಂದ, ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವರು ಕತ್ತಿಗಳಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದವರು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪಟ್ಟಿಶವನ್ನು ಹಿಡಿದವರು ಪಟ್ಟಿಶ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಹಲ್ಲಿದರು.
ಪರಿಘೈಶ್ಚ ಗದಾಭಿಶ್ಚ ಕುನ್ತೈಶ್ಚ ಶುಭದರ್ಶನೈಃ। ಶತಶಶ್ಚ ಶತಘ್ನೀಭಿರಾಯಸೈರಪಿ ಮುದ್ಗರೈಃ
ಇನ್ನೂ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಗದೆಗಳು, ಮುತ್ತುಗಲುಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಭಾಲಗಳು, ನೂರಾರು ಶತಘ್ನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊತ್ತಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು.
ಘೋರೈಃ ಪರಶುಭಿಶ್ಚೈವ ಭಿನ್ದಿಪಾಲೈಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಮುಷ್ಟಿಭಿರ್ವಜ್ರಕಲ್ಪೈಶ್ಚ ತಲೈರಶನಿಸಂನಿಭೈಃ
ಭಯಂಕರವಾದ ಪರಶುಗಳು, ಭಿಂಡಿಪಾಲಗಳು, ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲವಾದ ಮುಷ್ಟಿಗಳು, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಡೆಯುವ ಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಕೂಡ ರಾಕ್ಷಸರು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು.
ಅಭಿಜಘ್ನುಃ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮನ್ತಾತ್ ಪರ್ವತೋಪಮಮ್। ತೇಷಾಮಪಿ ಚ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚಕಾರ ಕದನಂ ಮಹತ್
ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೊಡೆದರು; ಆದರೆ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಸಂಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.
ಸ ದದರ್ಶ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಮಚಲೋಪಮಮಿನ್ದ್ರಜಿತ್। ಸೂದಮಾನಮಸಂತ್ರಸ್ತಮಮಿತ್ರಾನ್ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್
ಇಂದ್ರಜಿತ್, ಪರ್ವತದಂತೆ ದೃಢನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಸ ಸಾರಥಿಮುವಾಚೇದಂ ಯಾಹಿ ಯತ್ರೈಷ ವಾನರಃ। ಕ್ಷಯಮೇವ ಹಿ ನಃ ಕುರ್ಯಾದ್ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮುಪೇಕ್ಷಿತಃ
ಅವನು ತನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ, 'ಅವನು ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು; ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅವನು ನಮ್ಮ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸಾರಥಿಸ್ತೇನ ಯಯೌ ಯತ್ರ ಸ ಮಾರುತಿಃ। ವಹನ್ ಪರಮದುರ್ಧರ್ಷಂ ಸ್ಥಿತಮಿನ್ದ್ರಜಿತಂ ರಥೇ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಸಾರಥಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರನಾದ ಮತ್ತು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಇಂದ್ರಜಿತನನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಹನುಮಂತನಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ಸೋಽಭ್ಯುಪೇತ್ಯ ಶರಾನ್ ಖಡ್ಗಾನ್ ಪಟ್ಟಿಶಾಂಶ್ಚ ಪರಶ್ವಧಾನ್। ಅಭ್ಯವರ್ಷತ ದುರ್ಧರ್ಷಃ ಕಪಿಮೂರ್ಧನಿ ರಾಕ್ಷಸಃ
ಆ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, ಬಾಣಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಪಟ್ಟಿಶಗಳು ಮತ್ತು ಪರಶುಗಳನ್ನು ವಾನರನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದನು.
ತಾನಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ಘೋರಾಣಿ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಸ ಮಾರುತಿಃ। ರೋಷೇಣ ಮಹತಾವಿಷ್ಟೋ ವಾಕ್ಯಂ ಚೇದಮುವಾಚ ಹ
ಆ ಭಯಾನಕ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ಹನುಮಂತನು, ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಯದಿ ಶೂರೋಽಸಿ ರಾವಣಾತ್ಮಜ ದುರ್ಮತೇ। ವಾಯುಪುತ್ರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ನ ಜೀವನ್ ಪ್ರತಿಯಾಸ್ಯಸಿ
ನೀನು ಧೈರ್ಯವಂತನೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯುದ್ಧ ಮಾಡು, ರಾವಣನ ಮಗನೇ, ದುರ್ಮತಿಯಾದವನೇ! ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಲಾರೆ.
ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಯುಧ್ಯಸ್ವ ಯದಿ ಮೇ ದ್ವನ್ದ್ವಮಾಹವೇ। ವೇಗಂ ಸಹಸ್ವ ದುರ್ಬುದ್ಧೇ ತತಸ್ತ್ವಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ವರಃ
ನನಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಯುದ್ಧ ಬೇಕಾದರೆ, ಕೈಗಳಿಂದಲೇ ಎದುರಿಸು. ನನ್ನ ವೇಗವನ್ನು ತಾಳು, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ನೀನು ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೆಸರಾಗಬಹುದು.
ಹನೂಮನ್ತಂ ಜಿಘಾಂಸನ್ತಂ ಸಮುದ್ಯತಶರಾಸನಮ್। ರಾವಣಾತ್ಮಜಮಾಚಷ್ಟೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ವಿಭೀಷಣಃ
ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ಬಂದ ರಾವಣನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಭೀಷಣನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಯಃ ಸ ವಾಸವನಿರ್ಜೇತಾ ರಾವಣಸ್ಯಾತ್ಮಸಮ್ಭವಃ। ಸ ಏಷ ರಥಮಾಸ್ಥಾಯ ಹನೂಮನ್ತಂ ಜಿಘಾಂಸತಿ
ಇವನು ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದವನು, ರಾವಣನಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನು, ಈಗ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ತಮಪ್ರತಿಮಸಂಸ್ಥಾನೈಃ ಶರೈಃ ಶತ್ರುನಿವಾರಣೈಃ। ಜೀವಿತಾನ್ತಕರೈರ್ಘೋರೈಃ ಸೌಮಿತ್ರೇ ರಾವಣಿಂ ಜಹಿ
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ನೀನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ, ಜೀವವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಭಯಾನಕವಾದ, ಅಪ್ರತಿಮವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾವಣನ ಮಗನನ್ನು ಹೊಡೆ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಸ್ತು ತದಾ ಮಹಾತ್ಮಾ ವಿಭೀಷಣೇನಾರಿವಿಭೀಷಣೇನ। ದದರ್ಶ ತಂ ಪರ್ವತಸಂನಿಕಾಶಂ ರಥಸ್ಥಿತಂ ಭೀಮಬಲಂ ದುರಾಸದಮ್
ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಭೀಕರವಾದ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದನು.