ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನೂಮತೋ ವಾಕ್ಯಂ ರಾವಣೋ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ। ಸಂರಕ್ತನಯನಃ ಕ್ರೋಧಾದಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್
ಹನುಮಂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಯಾನಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾವಣನು, ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ಹೀಗೆಂದನು.
ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಪ್ರಹರ ನಿಃಶಙ್ಕಂ ಸ್ಥಿರಾಂ ಕೀರ್ತಿಮವಾಪ್ನುಹಿ। ತತಸ್ತ್ವಾಂ ಜ್ಞಾತವಿಕ್ರಾನ್ತಂ ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವಾನರ
ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೊಡೆ, ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸು. ನಂತರ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ವಾನರಾ.
ಏವಮುಕ್ತೋ ಮಹಾತೇಜಾ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ। ಆಜಘಾನಾನಿಲಸುತಂ ತಲೇನೋರಸಿ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಹೀಗೆಂದ ಮೇಲೆ, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾವಣನು, ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಎದೆ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು.
ಸ ತಲಾಭಿಹತಸ್ತೇನ ಚಚಾಲ ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ। ಸ್ಥಿತೋ ಮುಹೂರ್ತಂ ತೇಜಸ್ವೀ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾಮತಿಃ
ಆ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹನುಮಂತನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಡುಗಿದನು. ಆದರೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತು, ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಅವನು ಸ್ಥಿರತೆ ತಾಳಿದನು.
ಆಜಘಾನ ಚ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಸ್ತಲೇನೈವಾಮರದ್ವಿಷಮ್। ತತಃ ಸ ತೇನಾಭಿಹತೋ ವಾನರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಆಮೇಲೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಾನರನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾವಣನು—
ದಶಗ್ರೀವಃ ಸಮಾಧೂತೋ ಯಥಾ ಭೂಮಿತಲೇಽಚಲಃ। ಸಂಗ್ರಾಮೇ ತಂ ತಥಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾವಣಂ ತಲತಾಡಿತಮ್
ಹತ್ತು ತಲೆಗಳ ರಾವಣನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪರ್ವತದಂತೆ ನಡುಗಿದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿ—
ಋಷಯೋ ವಾನರಾಃ ಸಿದ್ಧಾ ನೇದುರ್ದೇವಾಃ ಸಹಾಸುರೈಃ। ಅಥಾಶ್ವಸ್ಯ ಮಹಾತೇಜಾ ರಾವಣೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಋಷಿಗಳು, ವಾನರರು, ಸಿದ್ಧರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೂಗಿದರು; ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಕೂಡ ಸಂತೋಷಿಸಿದರು. ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಕುದುರೆಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—
ಸಾಧು ವಾನರ ವೀರ್ಯೇಣ ಶ್ಲಾಘನೀಯೋಽಸಿ ಮೇ ರಿಪುಃ। ರಾವಣೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ಮಾರುತಿರ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ವಾನರಾ! ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಹೀಗೆ ರಾವಣನು ಹೇಳಿದಾಗ, ವಾಯುಪುತ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—
ಧಿಗಸ್ತು ಮಮ ವೀರ್ಯಸ್ಯ ಯತ್ ತ್ವಂ ಜೀವಸಿ ರಾವಣ। ಸಕೃತ್ ತು ಪ್ರಹರೇದಾನೀಂ ದುರ್ಬುದ್ಧೇ ಕಿಂ ವಿಕತ್ಥಸೇ
ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ನಾಚಿಕೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದೀಯೆ ರಾವಣಾ! ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ಹೊಡೆದರೆ ಸಾಕು, ದುಷ್ಟನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೀಯೆ?
ತತಸ್ತ್ವಾಂ ಮಾಮಕೋ ಮುಷ್ಟಿರ್ನಯಿಷ್ಯತಿ ಯಮಕ್ಷಯಮ್। ತತೋ ಮಾರುತಿವಾಕ್ಯೇನ ಕೋಪಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಜಜ್ವಲೇ
ನನ್ನ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ! ಹನುಮಂತನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾವಣನ ಕೋಪವು ಉರಿಯಿತು.
ಸಂರಕ್ತನಯನೋ ಯತ್ನಾನ್ಮುಷ್ಟಿಮಾವೃತ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಮ್। ಪಾತಯಾಮಾಸ ವೇಗೇನ ವಾನರೋರಸಿ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ಬಲಗೈಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಆ ವೀರ ವಾನರನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು.
ಹನೂಮಾನ್ ವಕ್ಷಸಿ ವ್ಯೂಢೇ ಸಂಚಚಾಲ ಪುನಃ ಪುನಃ। ವಿಹ್ವಲಂ ತು ತದಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹನೂಮನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಮ್
ಹನುಮಂತನು ಅಗಲವಾದ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಡಕಾಡಿದನು; ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ತಡಕಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
ರಥೇನಾತಿರಥಃ ಶೀಘ್ರಂ ನೀಲಂ ಪ್ರತಿ ಸಮಭ್ಯಗಾತ್। ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮಧಿಪತಿರ್ದಶಗ್ರೀವಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
ಮಹಾ ರಥಿಯಾದ ರಾವಣನು, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ, ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ನೀಲನ ಕಡೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದನು.
ಪನ್ನಗಪ್ರತಿಮೈರ್ಭೀಮೈಃ ಪರಮರ್ಮಾಭಿಭೇದನೈಃ। ಶರೈರಾದೀಪಯಾಮಾಸ ನೀಲಂ ಹರಿಚಮೂಪತಿಮ್
ಭಯಂಕರವಾದ, ಹಾವುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ, ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ವಾನರ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕನಾದ ನೀಲನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ಸ ಶರೌಘಸಮಾಯಸ್ತೋ ನೀಲೋ ಹರಿಚಮೂಪತಿಃ। ಕರೇಣೈಕೇನ ಶೈಲಾಗ್ರಂ ರಕ್ಷೋಧಿಪತಯೇಽಸೃಜತ್
ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ವಾನರ ಸೇನಾಪತಿ ನೀಲನು, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ಕಡೆಗೆ ಎಸೆದನು.
ಹನೂಮಾನಪಿ ತೇಜಸ್ವೀ ಸಮಾಶ್ವಸ್ತೋ ಮಹಾಮನಾಃ। ವಿಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋ ಯುದ್ಧೇಪ್ಸುಃ ಸರೋಷಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಹನುಮಂತನು ಕೂಡ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—
ನೀಲೇನ ಸಹ ಸಂಯುಕ್ತಂ ರಾವಣಂ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್। ಅನ್ಯೇನ ಯುಧ್ಯಮಾನಸ್ಯ ನ ಯುಕ್ತಮಭಿಧಾವನಮ್
ನೀಲನ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ರಾವಣನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ರಾವಣೋಽಥ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಂ ಶೃಙ್ಗಂ ಸಪ್ತಭಿಃ ಶರೈಃ। ಆಜಘಾನ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರೈಸ್ತದ್ ವಿಕೀರ್ಣಂ ಪಪಾತ ಹ
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾವಣನು, ಆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಏಳು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಅದನ್ನು ಚೂರುಮೂರುಮಾಡಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ತದ್ ವಿಕೀರ್ಣಂ ಗಿರೇಃ ಶೃಙ್ಗಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿಚಮೂಪತಿಃ। ಕಾಲಾಗ್ನಿರಿವ ಜಜ್ವಾಲ ಕೋಪೇನ ಪರವೀರಹಾ
ಆ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವು ಚೂರುಮೂರುವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾನರ ಸೇನಾಪತಿ ಪರರ ವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದನು.
ಸೋಽಶ್ವಕರ್ಣದ್ರುಮಾನ್ ಶಾಲಾಂಶ್ಚೂತಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾನ್। ಅನ್ಯಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನ್ ವೃಕ್ಷಾನ್ ನೀಲಶ್ಚಿಕ್ಷೇಪ ಸಂಯುಗೇ
ನೀಲನು ಅಶ್ವಕರ್ಣ, ಶಾಲ, ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾವು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಸೆದನು.
ಸ ತಾನ್ ವೃಕ್ಷಾನ್ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರತಿಚಿಚ್ಛೇದ ರಾವಣಃ। ಅಭ್ಯವರ್ಷಚ್ಚ ಘೋರೇಣ ಶರವರ್ಷೇಣ ಪಾವಕಿಮ್
ರಾವಣನು ಆ ಮರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಯಾನಕವಾದ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿದನು.
ಅಭಿವೃಷ್ಟಃ ಶರೌಘೇಣ ಮೇಘೇನೇವ ಮಹಾಚಲಃ। ಹ್ರಸ್ವಂ ಕೃತ್ವಾ ತತೋ ರೂಪಂ ಧ್ವಜಾಗ್ರೇ ನಿಪಪಾತ ಹ
ಆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಗೆ ಗಿರಿಗಾಯದಂತೆ ಬಿದ್ದ ನೀಲನು, ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಮಾಡಿ ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು.
ಪಾವಕಾತ್ಮಜಮಾಲೋಕ್ಯ ಧ್ವಜಾಗ್ರೇ ಸಮವಸ್ಥಿತಮ್। ಜಜ್ವಾಲ ರಾವಣಃ ಕ್ರೋಧಾತ್ ತತೋ ನೀಲೋ ನನಾದ ಚ
ಪಾವಕನ ಮಗನು ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದನು; ನಂತರ ನೀಲನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
ಧ್ವಜಾಗ್ರೇ ಧನುಷಶ್ಚಾಗ್ರೇ ಕಿರೀಟಾಗ್ರೇ ಚ ತಂ ಹರಿಮ್। ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽಥ ಹನೂಮಾಂಶ್ಚ ರಾಮಶ್ಚಾಪಿ ಸುವಿಸ್ಮಿತಾಃ
ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಧನುಸ್ಸಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಿರೀಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ರಾಮನು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.
ರಾವಣೋಽಪಿ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಕಪಿಲಾಘವವಿಸ್ಮಿತಃ। ಅಸ್ತ್ರಮಾಹಾರಯಾಮಾಸ ದೀಪ್ತಮಾಗ್ನೇಯಮದ್ಭುತಮ್
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾವಣನು, ಆ ವಾನರನ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟು, ಅದ್ಭುತವಾದ ಅಗ್ನಿಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತೇ ಚುಕ್ರುಶುರ್ಹೃಷ್ಟಾ ಲಬ್ಧಲಕ್ಷಾಃ ಪ್ಲವಂಗಮಾಃ। ನೀಲಲಾಘವಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾವಣಮಾಹವೇ
ನೀಲನ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ಗಾಬರಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗುರಿ ತಲುಪಿದ ವಾನರರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗಿದರು.
ವಾನರಾಣಾಂ ಚ ನಾದೇನ ಸಂರಬ್ಧೋ ರಾವಣಸ್ತದಾ। ಸಮ್ಭ್ರಮಾವಿಷ್ಟಹೃದಯೋ ನ ಕಿಂಚಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾನರರ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ರಾವಣನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಮನಸ್ಸು ಗಾಬರಿಯಾಗಿ, ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಆಗ್ನೇಯೇನಾಪಿ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ರಾವಣಃ ಶರಮ್। ಧ್ವಜಶೀರ್ಷಸ್ಥಿತಂ ನೀಲಮುದೈಕ್ಷತ ನಿಶಾಚರಃ
ಅಗ್ನಿಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾವಣನು ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನೀಲನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ। ಕಪೇ ಲಾಘವಯುಕ್ತೋಽಸಿ ಮಾಯಯಾ ಪರಯಾ ಸಹ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾವಣನು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನು, ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು: "ನೀನು ತುಂಬಾ ಚುರುಕು ಹಾಗೂ ಮಹಾ ಮಾಯೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ."
ಜೀವಿತಂ ಖಲು ರಕ್ಷಸ್ವ ಯದಿ ಶಕ್ತೋಽಸಿ ವಾನರ। ತಾನಿ ತಾನ್ಯಾತ್ಮರೂಪಾಣಿ ಸೃಜಸಿ ತ್ವಮನೇಕಶಃ
"ವಾನರಾ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ನೀನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನೀನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಲ್ಲ."