ಇದಂ ತು ಸುಮಹಚ್ಚಿತ್ರಂ ಶರೈಃ ಪಶ್ಯಸ್ವ ಮೈಥಿಲಿ। ವಿಸಂಜ್ಞೌ ಪತಿತಾವೇತೌ ನೈವ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ವಿಮುಞ್ಚತಿ
ಮೈಥಿಲಿಯೇ, ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೋಡು: ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದೂ, ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನರಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಇಬ್ಬರ ಕೀರ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶ ಯಾವತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಾಯೇಣ ಗತಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಪುರುಷಾಣಾಂ ಗತಾಯುಷಾಮ್। ದೃಶ್ಯಮಾನೇಷು ವಕ್ತ್ರೇಷು ಪರಂ ಭವತಿ ವೈಕೃತಮ್
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಹೋದ ಪುರುಷರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ತ್ಯಜ ಶೋಕಂ ಚ ದುಃಖಂ ಚ ಮೋಹಂ ಚ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ। ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋರರ್ಥೇ ನಾದ್ಯ ಶಕ್ಯಮಜೀವಿತುಮ್
ಜನಕನಂದಿನಿ, ನೀನು ದುಃಖ, ಶೋಕ, ಮೋಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ಇಂದು ಬದುಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ವಚನಂ ತಸ್ಯಾಃ ಸೀತಾ ಸುರಸುತೋಪಮಾ। ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರುವಾಚೇಮಾಮೇವಮಸ್ತ್ವಿತಿ ಮೈಥಿಲೀ
ಆಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವಕನ್ಯೆಯಂತೆ ಇದ್ದ ಸೀತಾ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, 'ಹೌದು, ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ವಿಮಾನಂ ಪುಷ್ಪಕಂ ತತ್ತು ಸಂನಿವರ್ತ್ಯ ಮನೋಜವಮ್। ದೀನಾ ತ್ರಿಜಟಯಾ ಸೀತಾ ಲಙ್ಕಾಮೇವ ಪ್ರವೇಶಿತಾ
ಮಗಜದ ವೇಗವಿರುವ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸೀತೆಯನ್ನು ತ್ರಿಜಟಾ ಲಂಕೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಳು.
ತತಸ್ತ್ರಿಜಟಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಪುಷ್ಪಕಾದವರುಹ್ಯ ಸಾ। ಅಶೋಕವನಿಕಾಮೇವ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಪ್ರವೇಶಿತಾ
ನಂತರ ತ್ರಿಜಟೆಯೊಡನೆ ಸೀತಾ ಪುಷ್ಪಕದಿಂದ ಇಳಿದು, ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಅವಳನ್ನು ಅಶೋಕವನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸೀತಾ ಬಹುವೃಕ್ಷಖಣ್ಡಾಂ ತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಿಹಾರಭೂಮಿಮ್। ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ಚ ರಾಜಪುತ್ರೌ ಪರಂ ವಿಷಾದಂ ಸಮುಪಾಜಗಾಮ
ಅನೇಕ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ವಿಹಾರಸ್ಥಳವಾದ ಆ ವನಕ್ಕೆ ಸೀತಾ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ನೆನೆದು ನೋಡಿದಾಗ, ಆಕೆ ಆಳವಾದ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು.
thumb|ನವಚತ್ವಾರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೬-
ಪವಿತ್ರವಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಘೋರೇಣ ಶರಬನ್ಧೇನ ಬದ್ಧೌ ದಶರಥಾತ್ಮಜೌ। ನಿಃಶ್ವಸನ್ತೌ ಯಥಾ ನಾಗೌ ಶಯಾನೌ ರುಧಿರೋಕ್ಷಿತೌ
ಭಯಾನಕವಾದ ಬಾಣಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಶರಥನ ಪುತ್ರರು, ಗಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಆನೆಗಳಂತೆ ಭಾರವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ ಮಲಗಿದ್ದರು.
ಸರ್ವೇ ತೇ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸಸುಗ್ರೀವಮಹಾಬಲಾಃ। ಪರಿವಾರ್ಯ ಮಹಾತ್ಮಾನೌ ತಸ್ಥುಃ ಶೋಕಪರಿಪ್ಲುತಾಃ
ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಸುಗ್ರೀವನೊಡನೆ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ರಾಮಃ ಪ್ರತ್ಯಬುಧ್ಯತ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಸ್ಥಿರತ್ವಾತ್ ಸತ್ತ್ವಯೋಗಾಚ್ಚ ಶರೈಃ ಸಂದಾನಿತೋಽಪಿ ಸನ್
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಬಂದುಕೊಂಡನು.
ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರುಧಿರಂ ನಿಷಣ್ಣಂ ಗಾಢಮರ್ಪಿತಮ್। ಭ್ರಾತರಂ ದೀನವದನಂ ಪರ್ಯದೇವಯದಾತುರಃ
ನಂತರ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು, ದುಃಖಭರಿತ ಮುಖವಿಟ್ಟು ಕುಳಿತಿದ್ದ ತಮ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಶೋಕಿಸಿದನು.
ಕಿಂ ನು ಮೇ ಸೀತಯಾ ಕಾರ್ಯಂ ಲಬ್ಧಯಾ ಜೀವಿತೇನ ವಾ। ಶಯಾನಂ ಯೋಽದ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಭ್ರಾತರಂ ಯುಧಿ ನಿರ್ಜಿತಮ್
'ನನಗೆ ಈಗ ಸೀತೆಯೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಬದುಕೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತು ಬಿದ್ದ ತಮ್ಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'
ಶಕ್ಯಾ ಸೀತಾಸಮಾ ನಾರೀ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ವಿಚಿನ್ವತಾ। ನ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸಮೋ ಭ್ರಾತಾ ಸಚಿವಃ ಸಾಮ್ಪರಾಯಿಕಃ
'ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತಮ್ಮ, ಸ್ನೇಹಿತ ಅಥವಾ ಸಹಾಯಕರೂ ಇಲ್ಲ.'
ಪರಿತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಾಣಾನ್ ವಾನರಾಣಾಂ ತು ಪಶ್ಯತಾಮ್। ಯದಿ ಪಞ್ಚತ್ವಮಾಪನ್ನಃ ಸುಮಿತ್ರಾನನ್ದವರ್ಧನಃ
ನಾನು ವಾನರರ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಯಾಕಂದರೆ ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಸಂತೋಷವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದರೆ ನಾನು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕಿಂ ನು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಮಾತರಂ ಕಿಂ ನು ಕೈಕಯೀಮ್। ಕಥಮಮ್ಬಾಂ ಸುಮಿತ್ರಾಂ ಚ ಪುತ್ರದರ್ಶನಲಾಲಸಾಮ್
ನಾನು ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕೈಕೆಯಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಮ್ಮ ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಲಿ?
ವಿವತ್ಸಾಂ ವೇಪಮಾನಾಂ ಚ ವೇಪನ್ತೀಂ ಕುರರೀಮಿವ। ಕಥಮಾಶ್ವಾಸಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಯದಿ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ತಂ ವಿನಾ
ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಸುವಿನಂತೆ ನಡುಗುತ್ತಿರುವ ಆ ತಾಯಿಯನ್ನು ನಾನು ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ ಹೇಗೆ ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಲಿ?
ಕಥಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಭರತಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನಮ್। ಮಯಾ ಸಹ ವನಂ ಯಾತೋ ವಿನಾ ತೇನಾಹಮಾಗತಃ
ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭರತನಿಗೆ ನಾನು ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಏನು ಹೇಳಲಿ?
ಉಪಾಲಮ್ಭಂ ನ ಶಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸೋಢುಮಮ್ಬಾಸುಮಿತ್ರಯಾ। ಇಹೈವ ದೇಹಂ ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಹಿ ಜೀವಿತುಮುತ್ಸಹೇ
ಅಮ್ಮ ಸುಮಿತ್ರೆಯ ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನಾನು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬದುಕಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಧಿಙ್ಮಾಂ ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಾಣಮನಾರ್ಯಂ ಯತ್ಕೃತೇ ಹ್ಯಸೌ। ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಪತಿತಃ ಶೇತೇ ಶರತಲ್ಪೇ ಗತಾಸುವತ್
ನನ್ನಂತಹ ಪಾಪಿ, ನೀಚನಿಂದಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟು ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ನಾಚಿಕೆ.
ತ್ವಂ ನಿತ್ಯಂ ಸುವಿಷಣ್ಣಂ ಮಾಮಾಶ್ವಾಸಯಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ। ಗತಾಸುರ್ನಾದ್ಯ ಶಕ್ತೋಽಸಿ ಮಾಮಾರ್ತಮಭಿಭಾಷಿತುಮ್
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖಗೊಂಡಾಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಈಗ ನೀನು ಪ್ರಾಣವಿಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿರುವುದರಿಂದ, ನನಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಯೇನಾದ್ಯ ಬಹವೋ ಯುದ್ಧೇ ನಿಹತಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕ್ಷಿತೌ। ತಸ್ಯಾಮೇವಾದ್ಯ ಶೂರಸ್ತ್ವಂ ಶೇಷೇ ವಿನಿಹತಃ ಶನೈಃ
ಇಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನೀನು, ಈಗ ನೀನೇ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದೀಯೆ, ವೀರ.
ಶಯಾನಃ ಶರತಲ್ಪೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸಶೋಣಿತಪರಿಸ್ರುತಃ। ಶರಭೂತಸ್ತತೋ ಭಾಸಿ ಭಾಸ್ಕರೋಽಸ್ತಮಿವ ವ್ರಜನ್
ಈ ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹರಿದು ಮಲಗಿರುವ ನೀನು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅಸ್ತಮಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ಬಾಣಾಭಿಹತಮರ್ಮತ್ವಾನ್ನ ಶಕ್ನೋಷೀಹ ಭಾಷಿತುಮ್। ರುಜಾ ಚಾಬ್ರುವತೋ ಯಸ್ಯ ದೃಷ್ಟಿರಾಗೇಣ ಸೂಚ್ಯತೇ
ಬಾಣಗಳು ಜೀವಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತಗುಲಿರುವುದರಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನೋವು ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಯಥೈವ ಮಾಂ ವನಂ ಯಾನ್ತಮನುಯಾತೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ಅಹಮಪ್ಯನುಯಾಸ್ಯಾಮಿ ತಥೈವೈನಂ ಯಮಕ್ಷಯಮ್
ನೀನು ಹೇಗೆ ನನಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದೆಯೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಈಗ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
ಇಷ್ಟಬನ್ಧುಜನೋ ನಿತ್ಯಂ ಮಾಂ ಚ ನಿತ್ಯಮನುವ್ರತಃ। ಇಮಾಮದ್ಯ ಗತೋಽವಸ್ಥಾಂ ಮಮಾನಾರ್ಯಸ್ಯ ದುರ್ನಯೈಃ
ಯಾರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು, ನನಗೆ ಸದಾ ನಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನು ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
ಸುರುಷ್ಟೇನಾಪಿ ವೀರೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ನ ಸಂಸ್ಮರೇ। ಪರುಷಂ ವಿಪ್ರಿಯಂ ಚಾಪಿ ಶ್ರಾವಿತಂ ತು ಕದಾಚನ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡಾಗಲೂ, ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಯಾರೂ ಹೇಳಿದ ಕಠಿಣ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ವಿಸಸರ್ಜೈಕವೇಗೇನ ಪಞ್ಚಬಾಣಶತಾನಿ ಯಃ। ಇಷ್ವಸ್ತ್ರೇಷ್ವಧಿಕಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾಚ್ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ
ಒಂದೇ ಬಾರಿ ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ, ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿದ್ದವನು ಈ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೇ.
ಅಸ್ತ್ರೈರಸ್ತ್ರಾಣಿ ಯೋ ಹನ್ಯಾಚ್ಛಕ್ರಸ್ಯಾಪಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಸೋಽಯಮುರ್ವ್ಯಾಂ ಹತಃ ಶೇತೇ ಮಹಾರ್ಹಶಯನೋಚಿತಃ
ಮಹಾತ್ಮ ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ನಾಶಮಾಡಬಹುದಾದವನು, ಈಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ, ಮಹಾರ್ಹ ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ.
ತತ್ತು ಮಿಥ್ಯಾ ಪ್ರಲಪ್ತಂ ಮಾಂ ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ। ಯನ್ಮಯಾ ನ ಕೃತೋ ರಾಜಾ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ವಿಭೀಷಣಃ
ನಾನು ಹೇಳಿದ ಆ ಸುಳ್ಳು ಮಾತು ನನಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾಗಿ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.