ಸಂನದ್ಧಸ್ತು ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಗದಾಪಾಣಿರ್ವಿಭೀಷಣಃ। ವೃತೋ ಯತ್ತೈಸ್ತು ಸಚಿವೈಸ್ತಸ್ಥೌ ಯತ್ರ ಮಹಾಬಲಃ
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜನಾಗಿ, ತನ್ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಸೈನ್ಯ ಇರುವ ಕಡೆ ನಿಂತನು.
ಗಜೋ ಗವಾಕ್ಷೋ ಗವಯಃ ಶರಭೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ। ಸಮನ್ತಾತ್ ಪರಿಧಾವನ್ತೋ ರರಕ್ಷುರ್ಹರಿವಾಹಿನೀಮ್
ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗವಯ, ಶರಭ ಮತ್ತು ಗಂಧಮಾದನ ಎಂಬ ವಾನರ ನಾಯಕರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಾಡುತ್ತಾ, ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿದರು.
ತತಃ ಕೋಪಪರೀತಾತ್ಮಾ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ। ನಿರ್ಯಾಣಂ ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾನಾಂ ದ್ರುತಮಾಜ್ಞಾಪಯತ್ ತದಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.
ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತದಾ ವಾಕ್ಯಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಮುಖೇರಿತಮ್। ಸಹಸಾ ಭೀಮನಿರ್ಘೋಷಮುದ್ಘುಷ್ಟಂ ರಜನೀಚರೈಃ
ರಾವಣನ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸರು, ಅಚಾನಕ್ ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದರು.
ತತಃ ಪ್ರಬೋಧಿತಾ ಭೇರ್ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಪಾಣ್ಡುರಪುಷ್ಕರಾಃ। ಹೇಮಕೋಣೈರಭಿಹತಾ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸಮನ್ತತಃ
ಆಗ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಅಗಲ ಮುಖವಿರುವ ಭೇರಿಗಳು, ಸುತ್ತಲೂ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಬಂಗಾರದ ದಂಡಗಳಿಂದ ಬಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ವಿನೇದುಶ್ಚ ಮಹಾಘೋಷಾಃ ಶಙ್ಖಾಃ ಶತಸಹಸ್ರಶಃ। ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸುಘೋರಾಣಾಂ ಮುಖಮಾರುತಪೂರಿತಾಃ
ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದಮಾಡುವ ಶಂಖಗಳನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸರು ತಮ್ಮ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಊದಿದರು.
ತೇ ಬಭುಃ ಶುಭನೀಲಾಙ್ಗಾಃ ಸಶಙ್ಖಾ ರಜನೀಚರಾಃ। ವಿದ್ಯುನ್ಮಣ್ಡಲಸಂನದ್ಧಾಃ ಸಬಲಾಕಾ ಇವಾಮ್ಬುದಾಃ
ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸರು, ಸುಂದರವಾದ ನೀಲಿ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಂಖಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಿಂಚಿನ ವಲಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಮೋಡದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುವ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ನಿಷ್ಪತನ್ತಿ ತತಃ ಸೈನ್ಯಾ ಹೃಷ್ಟಾ ರಾವಣಚೋದಿತಾಃ। ಸಮಯೇ ಪೂರ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ವೇಗಾ ಇವ ಮಹೋದಧೇಃ
ಆಗ ರಾವಣನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸೇನೆಗಳು, ಸಮಯ ಬಂದಂತೆ ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟವು.
ತತೋ ವಾನರಸೈನ್ಯೇನ ಮುಕ್ತೋ ನಾದಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಮಲಯಃ ಪೂರಿತೋ ಯೇನ ಸಸಾನುಪ್ರಸ್ಥಕನ್ದರಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾನರ ಸೇನೆಯಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಬಂತು, ಅದು ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳು, ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಗುಹೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿತು.
ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿನಿರ್ಘೋಷಃ ಸಿಂಹನಾದಸ್ತರಸ್ವಿನಾಮ್। ಪೃಥಿವೀಂ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಚ ಸಾಗರಂ ಚಾಭ್ಯನಾದಯತ್
ಶಂಖಗಳೂ, ಡೊಳ್ಳುಗಳೂ, ವೇಗಿಗಳ ಸಿಂಹದಹಾವಳಿಯೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ, ಆಕಾಶವನ್ನೂ, ಸಾಗರವನ್ನೂ ನಾದದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿತು.
ಗಜಾನಾಂ ಬೃಂಹಿತೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಹಯಾನಾಂ ಹ್ರೇಷಿತೈರಪಿ। ರಥಾನಾಂ ನೇಮಿನಿರ್ಘೋಷೈ ರಕ್ಷಸಾಂ ವದನಸ್ವನೈಃ
ಆ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಆನೆಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಂಹಿಂಚು, ರಥಗಳ ಚಕ್ರಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ರಾಕ್ಷಸರ ಕೂಗು ಕೂಡ ಸೇರಿತ್ತು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ಘೋರಃ ಸಂಗ್ರಾಮಃ ಸಮಪದ್ಯತ। ರಕ್ಷಸಾಂ ವಾನರಾಣಾಂ ಚ ಯಥಾ ದೇವಾಸುರೇ ಪುರಾ
ಈ ನಡುವೆ, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೂ ವಾನರರಿಗೂ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧ ಶುರುವಾಯಿತು, ಅದು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದಾನವರಿಗೂ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಇತ್ತು.
ತೇ ಗದಾಭಿಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಾಭಿಃ ಶಕ್ತಿಶೂಲಪರಶ್ವಧೈಃ। ನಿಜಘ್ನುರ್ವಾನರಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಕಥಯನ್ತಃ ಸ್ವವಿಕ್ರಮಾನ್
ಅವರು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಹೊತ್ತ ಕಡ್ಡಿ, ಶಕ್ತಿಗಳು, ತ್ರಿಶೂಲಗಳು, ಪರಶುಗಳಿಂದ ವಾನರರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟು ಹೇಳುತ್ತಾ.
ತಥಾ ವೃಕ್ಷೈರ್ಮಹಾಕಾಯಾಃ ಪರ್ವತಾಗ್ರೈಶ್ಚ ವಾನರಾಃ। ನಿಜಘ್ನುಸ್ತಾನಿ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ನಖೈರ್ದನ್ತೈಶ್ಚ ವೇಗಿನಃ
ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮಹಾ ದೇಹದ ವಾನರರು ಮರಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿದು, ತಮ್ಮ ನಖ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಿದರು.
ರಾಜಾ ಜಯತಿ ಸುಗ್ರೀವ ಇತಿ ಶಬ್ದೋ ಮಹಾನಭೂತ್। ರಾಜಞ್ಜಯಜಯೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಸ್ವನಾಮಕಥಾಂ ತತಃ
'ನಮ್ಮ ರಾಜ ಸುಗ್ರೀವನು ಜಯಶಾಲಿ' ಎಂಬ ಮಹಾ ಘೋಷಣೆ ಕೇಳಿಬಂತು. 'ರಾಜನಿಗೆ ಜಯ, ಜಯ' ಎಂದು ಕೂಗಿ, ತಮತಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.
ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತ್ವಪರೇ ಭೀಮಾಃ ಪ್ರಾಕಾರಸ್ಥಾ ಮಹೀಂ ಗತಾನ್। ವಾನರಾನ್ ಭಿನ್ದಿಪಾಲೈಶ್ಚ ಶೂಲೈಶ್ಚೈವ ವ್ಯದಾರಯನ್
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸರು, ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಾನರರನ್ನು ಬಿಲ್ಲುಗಳೂ, ಶೂಲಗಳೂ ಬಳಸಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.
ವಾನರಾಶ್ಚಾಪಿ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಪ್ರಾಕಾರಸ್ಥಾನ್ ಮಹೀಂ ಗತಾಃ। ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಪಾತಯಾಮಾಸುಃ ಖಮಾಪ್ಲುತ್ಯ ಸ್ವಬಾಹುಭಿಃ
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾನರರು, ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಎಸೆದುಬಿಟ್ಟರು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ.
ಸ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರಸ್ತುಮುಲೋ ಮಾಂಸಶೋಣಿತಕರ್ದಮಃ। ರಕ್ಷಸಾಂ ವಾನರಾಣಾಂ ಚ ಸಮ್ಬಭೂವಾದ್ಭುತೋಪಮಃ
ಅದರಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೂ ವಾನರರಿಗೂ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಯಾನಕ, ಅಚ್ಚರಿಯ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು.
thumb|ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಯುಧ್ಯತಾಂ ತು ತತಸ್ತೇಷಾಂ ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ರಕ್ಷಸಾಂ ಸಮ್ಬಭೂವಾಥ ಬಲರೋಷಃ ಸುದಾರುಣಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಾನರರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕೋಪ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
ತೇ ಹಯೈಃ ಕಾಞ್ಚನಾಪೀಡೈರ್ಗಜೈಶ್ಚಾಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ। ರಥೈಶ್ಚಾದಿತ್ಯಸಂಕಾಶೈಃ ಕವಚೈಶ್ಚ ಮನೋರಮೈಃ
ಅವರು ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರವಿರುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ, ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಆನೆಗಳನ್ನೂ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರಥಗಳನ್ನೂ, ಸುಂದರವಾದ ಕವಚಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ ಹೊರಟರು.
ನಿರ್ಯಯೂ ರಾಕ್ಷಸಾ ವೀರಾ ನಾದಯನ್ತೋ ದಿಶೋ ದಶ। ರಾಕ್ಷಸಾ ಭೀಮಕರ್ಮಾಣೋ ರಾವಣಸ್ಯ ಜಯೈಷಿಣಃ
ಭಯಂಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರ ವೀರರು, ರಾವಣನಿಗೆ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುತ್ತ ಹೊರಟರು.
ವಾನರಾಣಾಮಪಿ ಚಮೂರ್ಬೃಹತೀ ಜಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್। ಅಭ್ಯಧಾವತ ತಾಂ ಸೇನಾಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಘೋರಕರ್ಮಣಾಮ್
ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ವಾನರ ಸೇನೆಯೂ ಆ ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇನೆಯ ಕಡೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿತು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ತೇಷಾಮನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಧಾವತಾಮ್। ರಕ್ಷಸಾಂ ವಾನರಾಣಾಂ ಚ ದ್ವನ್ದ್ವಯುದ್ಧಮವರ್ತತ
ಈ ನಡುವೆ, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಾನರರು ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ದಾಳಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರ ನಡುವೆ ಜೋಡಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.
ಅಙ್ಗದೇನೇನ್ದ್ರಜಿತ್ಸಾರ್ಧಂ ವಾಲಿಪುತ್ರೇಣ ರಾಕ್ಷಸಃ। ಅಯುಧ್ಯತ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕೇಣ ಯಥಾನ್ಧಕಃ
ಅಂಗದ ಮತ್ತು ವಾಲಿಯ ಮಗ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಶಕ್ತಿ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಅಂಧಕನು ಹೋರಾಡಿದಂತೆ ಇತ್ತು.
ಪ್ರಜಙ್ಘೇನ ಚ ಸಮ್ಪಾತಿರ್ನಿತ್ಯಂ ದುರ್ಧರ್ಷಣೋ ರಣೇ। ಜಮ್ಬುಮಾಲಿನಮಾರಬ್ಧೋ ಹನೂಮಾನಪಿ ವಾನರಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯಂಕರನಾಗಿರುವ ಪ್ರಜಂಘನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾತಿ ಹೋರಾಡಿದನು; ಹನುಮಂತನು ಜಂಬುಮಾಲಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು.
ಸಂಗತಸ್ತು ಮಹಾಕ್ರೋಧೋ ರಾಕ್ಷಸೋ ರಾವಣಾನುಜಃ। ಸಮರೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗೇನ ಶತ್ರುಘ್ನೇನ ವಿಭೀಷಣಃ
ರಾವಣನ ತಮ್ಮನಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಘ್ನನಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು.
ತಪನೇನ ಗಜಃ ಸಾರ್ಧಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ ಮಹಾಬಲಃ। ನಿಕುಮ್ಭೇನ ಮಹಾತೇಜಾ ನೀಲೋಽಪಿ ಸಮಯುಧ್ಯತ
ಮಹಾಬಲಿಯ ಗಜ ಎಂಬ ವಾನರನು ಟಪನ ಎಂಬ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು; ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ನೀಲನು ನಿಕುಂಭನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು.
ವಾನರೇನ್ದ್ರಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ರಘಸೇನ ಸುಸಂಗತಃ। ಸಂಗತಃ ಸಮರೇ ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಿರೂಪಾಕ್ಷೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ
ವಾನರರ ರಾಜ ಸುಗ್ರೀವನು ಪ್ರಘಾಸನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತನು; ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದನು.
ಅಗ್ನಿಕೇತುಃ ಸುದುರ್ಧರ್ಷೋ ರಶ್ಮಿಕೇತುಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸಃ। ಸುಪ್ತಘ್ನೋ ಯಜ್ಞಕೋಪಶ್ಚ ರಾಮೇಣ ಸಹ ಸಂಗತಾಃ
ಅಗ್ನಿಕೇತು, whom ಎದುರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ, ರಶ್ಮಿಕೇತು ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸ, ಜೊತೆಗೆ ಸುಪ್ತಘ್ನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕೋಪ ಕೂಡ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.
ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿಶ್ಚ ಮೈನ್ದೇನ ದ್ವಿವಿದೇನಾಶನಿಪ್ರಭಃ। ರಾಕ್ಷಸಾಭ್ಯಾಂ ಸುಘೋರಾಭ್ಯಾಂ ಕಪಿಮುಖ್ಯೌ ಸಮಾಗತೌ
ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದ ಎಂಬ ವಾನರ ನಾಯಕರು ಎದುರಿಸಿದರು; ಆ ಇಬ್ಬರು ವಾನರರು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.