ಪೃಷ್ಠತೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚೈನಮನ್ವಗಚ್ಛತ್ ಸಮಾಹಿತಃ। ಸಶರಂ ಚಾಪಮುದ್ಯಮ್ಯ ಸುಮಹದ್ವಿಕ್ರಮೇ ರತಃ
ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವವನಾಗಿ ರಾಮನ ಹಿಂದೆ ಹೋದನು.
ತಮನ್ವಾರೋಹತ್ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸಾಮಾತ್ಯಃ ಸವಿಭೀಷಣಃ। ಹನುಮಾನಙ್ಗದೋ ನೀಲೋ ಮೈನ್ದೋ ದ್ವಿವಿದ ಏವ ಚ
ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಭೀಷಣನೊಂದಿಗೆ, ಹನುಮಂತ, ಅಂಗದ, ನೀಲ, ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ ಕೂಡ ಹೋದರು.
ಗಜೋ ಗವಾಕ್ಷೋ ಗವಯಃ ಶರಭೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ। ಪನಸಃ ಕುಮುದಶ್ಚೈವ ಹರೋ ರಮ್ಭಶ್ಚ ಯೂಥಪಃ
ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗವಯ, ಶರಭ, ಗಂಧಮಾದನ, ಪನಸ, ಕುಮುದ, ಹರ, ಮತ್ತು ಯೂಥಪನಾದ ರಂಭ ಕೂಡ ಹೋದರು.
ಜಾಮ್ಬವಾಂಶ್ಚ ಸುಷೇಣಶ್ಚ ಋಷಭಶ್ಚ ಮಹಾಮತಿಃ। ದುರ್ಮುಖಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಥಾ ಶತವಲಿಃ ಕಪಿಃ
ಜಾಂಬವಂತ, ಸುಷೇಣ, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಋಷಭ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದುರ್ಮುಖ, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಶತವಲಿ ಎಂಬ ವಾನರರೂ ಕೂಡ ಹೋದರು.
ಏತೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಹವೋ ವಾನರಾಃ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿನಃ। ತೇ ವಾಯುವೇಗಪ್ರವಣಾಸ್ತಂ ಗಿರಿಂ ಗಿರಿಚಾರಿಣಃ
ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ವಾನರರು, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿದರು.
ಅಧ್ಯಾರೋಹನ್ತ ಶತಶಃ ಸುವೇಲಂ ಯತ್ರ ರಾಘವಃ। ತೇ ತ್ವದೀರ್ಘೇಣ ಕಾಲೇನ ಗಿರಿಮಾರುಹ್ಯ ಸರ್ವತಃ
ಅವರು ಶತಾರು ವಾನರರು ಸುವೇಲ ಪರ್ವತವನ್ನು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿದರು.
ದದೃಶುಃ ಶಿಖರೇ ತಸ್ಯ ವಿಷಕ್ತಾಮಿವ ಖೇ ಪುರೀಮ್। ತಾಂ ಶುಭಾಂ ಪ್ರವರದ್ವಾರಾಂ ಪ್ರಾಕಾರವರಶೋಭಿತಾಮ್
ಅವರು ಆ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೂಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ, ಸುಂದರವಾದ, ಉತ್ತಮ ಬಾಗಿಲುಗಳಿದ್ದ ಮತ್ತು ಭದ್ರವಾದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಲಙ್ಕಾಂ ರಾಕ್ಷಸಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ದದೃಶುರ್ಹರಿಯೂಥಪಾಃ। ಪ್ರಾಕಾರವರಸಂಸ್ಥೈಶ್ಚ ತಥಾ ನೀಲೈಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೈಃ
ವಾನರ ನಾಯಕರು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಲಂಕೆಯನ್ನು, ಬಲವಾದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ದದೃಶುಸ್ತೇ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರಾಕಾರಮಪರಂ ಕೃತಮ್
ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನೂ ನೋಡಿದರು.
ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾನರಾಃ ಸರ್ವೇ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಯುದ್ಧಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ। ಮುಮುಚುರ್ವಿವಿಧಾನ್ ನಾದಾಂಸ್ತಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಃ
ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರು ರಾಮನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ色色ವಾದ ಗರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ತತೋಽಸ್ತಮಗಮತ್ ಸೂರ್ಯಃ ಸಂಧ್ಯಯಾ ಪ್ರತಿರಞ್ಜಿತಃ। ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರಪ್ರದೀಪ್ತಾ ಚ ಕ್ಷಪಾ ಸಮತಿವರ್ತತ
ಆಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಮಿಸಿ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಿತು.
ತತಃ ಸ ರಾಮೋ ಹರಿವಾಹಿನೀಪತಿ- ರ್ವಿಭೀಷಣೇನ ಪ್ರತಿನನ್ದ್ಯ ಸತ್ಕೃತಃ। ಸಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ಯೂಥಪಯೂಥಸಂಯುತಃ ಸುವೇಲಪೃಷ್ಠೇ ನ್ಯವಸದ್ ಯಥಾಸುಖಮ್
ಆಗ ವಾನರ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕನಾದ ರಾಮನು, ವಿಭೀಷಣನಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಮತ್ತು ವಾನರ ನಾಯಕರು ಜೊತೆಗೆ ಸುವೇಲ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸವನ್ನಾಡಿದನು.
thumb|ಏಕೋನಚತ್ವಾರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಚತ್ವಾರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೬-
ಈಗ ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದ ಮுப்பತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತಾಂ ರಾತ್ರಿಮುಷಿತಾಸ್ತತ್ರ ಸುವೇಲೇ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ। ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ದದೃಶುರ್ವೀರಾ ವನಾನ್ಯುಪವನಾನಿ ಚ
ಆ ರಾತ್ರಿ ಸುವೇಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವೀರ ವಾನರ ನಾಯಕರು, ಲಂಕೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದರು.
ಸಮಸೌಮ್ಯಾನಿ ರಮ್ಯಾಣಿ ವಿಶಾಲಾನ್ಯಾಯತಾನಿ ಚ। ದೃಷ್ಟಿರಮ್ಯಾಣಿ ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬಭೂವುರ್ಜಾತವಿಸ್ಮಯಾಃ
ಅವು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಯೂ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ, ವಿಶಾಲವಾಗಿಯೂ ಹರಡಿದ್ದವು; ಕಣ್ಣಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.
ಚಮ್ಪಕಾಶೋಕಬಕುಲಶಾಲತಾಲಸಮಾಕುಲಾ। ತಮಾಲವನಸಂಛನ್ನಾ ನಾಗಮಾಲಾಸಮಾವೃತಾ
ಅವು ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಬಕುಲ, ಶಾಲ, ತಾಳ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ತಮಾಲವನಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ನಾಗಮಾಲೆಗಳೂ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದವು.
ಹಿನ್ತಾಲೈರರ್ಜುನೈರ್ನೀಪೈಃ ಸಪ್ತಪರ್ಣೈಃ ಸುಪುಷ್ಪಿತೈಃ। ತಿಲಕೈಃ ಕರ್ಣಿಕಾರೈಶ್ಚ ಪಾಟಲೈಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ
ಹಿಂತಾಳ, ಅರ್ಜುನ, ನೀಪ, ಸಪ್ತಪರ್ಣ ಮರಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ತಿಲಕ, ಕರ್ಣಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪಾಟಲ ಮರಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದ್ದವು.
ಶುಶುಭೇ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರೈಶ್ಚ ಲತಾಪರಿಗತೈರ್ದ್ರುಮೈಃ। ಲಙ್ಕಾ ಬಹುವಿಧೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ಯಥೇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಮರಾವತೀ
ಲಂಕೆಯು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ದಿವ್ಯ ಹೂವಿನ ಲತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಇಂದ್ರನ ಅಮರಾವತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
ವಿಚಿತ್ರಕುಸುಮೋಪೇತೈ ರಕ್ತಕೋಮಲಪಲ್ಲವೈಃ। ಶಾದ್ವಲೈಶ್ಚ ತಥಾ ನೀಲೈಶ್ಚಿತ್ರಾಭಿರ್ವನರಾಜಿಭಿಃ
ಅದು ವಿಚಿತ್ರ ಹೂಗಳು, ಕೆಂಪು কোমಲ ಕೋಗಿಲೆ ಎಲೆಗಳು, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ನೀಲಿ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಗನ್ಧಾಢ್ಯಾನ್ಯತಿರಮ್ಯಾಣಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ। ಧಾರಯನ್ತ್ಯಗಮಾಸ್ತತ್ರ ಭೂಷಣಾನೀವ ಮಾನವಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಸುಗಂಧಭರಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ವಾನರರು ಮಾನವರಂತೆ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಧರಿಸಿದರು.
ತಚ್ಚೈತ್ರರಥಸಂಕಾಶಂ ಮನೋಜ್ಞಂ ನನ್ದನೋಪಮಮ್। ವನಂ ಸರ್ವರ್ತುಕಂ ರಮ್ಯಂ ಶುಶುಭೇ ಷಟ್ಪದಾಯುತಮ್
ಅದು ಚೈತ್ರರಥವನದಂತೆ, ಮನೋಹರವಾದ ನಂದನವನದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ಮಿಡಿಯುವ ಜೇನುಹುಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
ದಾತ್ಯೂಹಕೋಯಷ್ಟಿಬಕೈರ್ನೃತ್ಯಮಾನೈಶ್ಚ ಬರ್ಹಿಣೈಃ। ರುತಂ ಪರಭೃತಾನಾಂ ಚ ಶುಶ್ರುವೇ ವನನಿರ್ಝರೇ
ಅಲ್ಲಿ ದಾತ್ಯುಹ, ಕೋಯಷ್ಟಿ, ಬಕ, ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಮಾಡುವ ನವಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗಿನ ಶಬ್ದವು ಕಾಡಿನ ಹರಿವ ನೀರಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು.
ನಿತ್ಯಮತ್ತವಿಹಂಗಾನಿ ಭ್ರಮರಾಚರಿತಾನಿ ಚ। ಕೋಕಿಲಾಕುಲಖಣ್ಡಾನಿ ವಿಹಂಗಾಭಿರುತಾನಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಸುತ್ತಾಡುವ ಜೇನುಹುಳಗಳು, ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾಡಿನಿಂದ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಭೃಙ್ಗರಾಜಾಧಿಗೀತಾನಿ ಕುರರಸ್ವನಿತಾನಿ ಚ। ಕೋಣಾಲಕವಿಘುಷ್ಟಾನಿ ಸಾರಸಾಭಿರುತಾನಿ ಚ। ವಿವಿಶುಸ್ತೇ ತತಸ್ತಾನಿ ವನಾನ್ಯುಪವನಾನಿ ಚ
ಭೃಂಗರಾಜ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾಡು, ಕುರರ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಕೋಣಾಲಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಶಬ್ದ, ಸಾರಸ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಬಂದವು. ನಂತರ ಅವರು ಆ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಹೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಮುದಿತಾ ವೀರಾ ಹರಯಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ। ತೇಷಾಂ ಪ್ರವಿಶತಾಂ ತತ್ರ ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹೌಜಸಾಮ್
ಆ ವೀರ ವಾನರರು, ಯಾವ ರೂಪವನ್ನಾದರೂ ತಾಳಬಲ್ಲವರು, ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಪುಷ್ಪಸಂಸರ್ಗಸುರಭಿರ್ವವೌ ಘ್ರಾಣಸುಖೋಽನಿಲಃ। ಅನ್ಯೇ ತು ಹರಿವೀರಾಣಾಂ ಯೂಥಾನ್ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಯೂಥಪಾಃ। ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಾ ಲಙ್ಕಾಂ ಜಗ್ಮುಃ ಪತಾಕಿನೀಮ್
ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮೂಗಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು. ಇತ್ತ, ಇನ್ನು ಕೆಲ ವಾನರ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಸುಗ್ರೀವನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಲಂಕೆಗೆ ಹೋದರು.
ವಿತ್ರಾಸಯನ್ತೋ ವಿಹಗಾನ್ ಗ್ಲಾಪಯನ್ತೋ ಮೃಗದ್ವಿಪಾನ್। ಕಮ್ಪಯನ್ತಶ್ಚ ತಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ನಾದೈಃ ಸ್ವೈರ್ನದತಾಂ ವರಾಃ
ಅವರು ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿದರು, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ದಣಿಯಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದರು.
ಕುರ್ವನ್ತಸ್ತೇ ಮಹಾವೇಗಾ ಮಹೀಂ ಚರಣಪೀಡಿತಾಮ್। ರಜಶ್ಚ ಸಹಸೈವೋರ್ಧ್ವಂ ಜಗಾಮ ಚರಣೋತ್ಥಿತಮ್
ಆ ವೇಗವಂತರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒತ್ತಿ, ಆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳು ಏಕಾಏಕಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿತು.
ಋಕ್ಷಾಃ ಸಿಂಹಾಶ್ಚ ಮಹಿಷಾ ವಾರಣಾಶ್ಚ ಮೃಗಾಃ ಖಗಾಃ। ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ವಿತ್ರಸ್ತಾ ಜಗ್ಮುರ್ಭೀತಾ ದಿಶೋ ದಶ
ಕರಡಿಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ಎಮ್ಮೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಓಡಿಹೋದವು.
ಶಿಖರಂ ತು ತ್ರಿಕೂಟಸ್ಯ ಪ್ರಾಂಶು ಚೈಕಂ ದಿವಿಸ್ಪೃಶಮ್। ಸಮನ್ತಾತ್ ಪುಷ್ಪಸಂಛನ್ನಂ ಮಹಾರಜತಸಂನಿಭಮ್
ತ್ರಿಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಎತ್ತರವಾದ, ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೂಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವ, ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶಿಖರವು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು.