ಯೂಥಪಾ ಹರಿರಾಜಸ್ಯ ಕಿಂಕರಾಃ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಾಃ। ನೀಲಾನಿವ ಮಹಾಮೇಘಾಂಸ್ತಿಷ್ಠತೋ ಯಾಂಸ್ತು ಪಶ್ಯಸಿ
ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳಂತೆ ಕಾಣುವವರು, ವಾನರರಾಜನ ಸೇವಕರೂ, ಯೂಥಪತಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅಸಿತಾಞ್ಜನಸಂಕಾಶಾನ್ ಯುದ್ಧೇ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾನ್। ಅಸಂಖ್ಯೇಯಾನನಿರ್ದೇಶಾನ್ ಪರಂ ಪಾರಮಿವೋದಧೇಃ
ಅವರು ಕರಿಯ ಅಂಜನದಂತೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೃಢರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಸಮುದ್ರದ ಅತ್ತ ಪಾರಿನಂತೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದು.
ಪರ್ವತೇಷು ಚ ಯೇ ಕೇಚಿದ್ ವಿಷಯೇಷು ನದೀಷು ಚ। ಏತೇ ತ್ವಾಮಭಿವರ್ತನ್ತೇ ರಾಜನ್ನೃಕ್ಷಾಃ ಸುದಾರುಣಾಃ
ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭಯಂಕರ ಕರಡಿಗಳು, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಏಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಜನ್ ಭೀಮಾಕ್ಷೋ ಭೀಮದರ್ಶನಃ। ಪರ್ಜನ್ಯ ಇವ ಜೀಮೂತೈಃ ಸಮನ್ತಾತ್ ಪರಿವಾರಿತಃ
ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೀಮಾಕ್ಷನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ರೂಪ ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಳೆಯ ದೇವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಋಕ್ಷವನ್ತಂ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠಮಧ್ಯಾಸ್ತೇ ನರ್ಮದಾಂ ಪಿಬನ್। ಸರ್ವರ್ಕ್ಷಾಣಾಮಧಿಪತಿರ್ಧೂಮ್ರೋ ನಾಮೈಷ ಯೂಥಪಃ
ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ನರ್ಮದಾ ನದಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲ ಕರಡಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಧೂಮ್ರ ಎಂಬ ಯೂಥಪತಿಯು ಅವನು.
ಯವೀಯಾನಸ್ಯ ತು ಭ್ರಾತಾ ಪಶ್ಯೈನಂ ಪರ್ವತೋಪಮಮ್। ಭ್ರಾತ್ರಾ ಸಮಾನೋ ರೂಪೇಣ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ತು ಪರಾಕ್ರಮೇ
ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ನೋಡು, ಅವನು ಪರ್ವತದಂತೆ ದೊಡ್ಡವನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರನಂತೆ ಇದ್ದರೂ, ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.
ಸ ಏಷ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ನಾಮ ಮಹಾಯೂಥಪಯೂಥಪಃ। ಪ್ರಶಾನ್ತೋ ಗುರುವರ್ತೀ ಚ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರೇಷ್ವಮರ್ಷಣಃ
ಅವನು ಜಾಂಬವಂತನು, ಮಹಾಯೂಥಪತಿಗಳ ನಾಯಕನು; ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವವಿರುವವನು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಹತನು.
ಏತೇನ ಸಾಹ್ಯಂ ತು ಮಹತ್ ಕೃತಂ ಶಕ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಾ। ದೈವಾಸುರೇ ಜಾಮ್ಬವತಾ ಲಬ್ಧಾಶ್ಚ ಬಹವೋ ವರಾಃ
ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಹಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದನು; ದೇವರುಗಳ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವಂತನು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅನೇಕ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಆರುಹ್ಯ ಪರ್ವತಾಗ್ರೇಭ್ಯೋ ಮಹಾಭ್ರವಿಪುಲಾಃ ಶಿಲಾಃ। ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ವಿಪುಲಾಕಾರಾ ನ ಮೃತ್ಯೋರುದ್ವಿಜನ್ತಿ ಚ
ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ, ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಭಾರೀ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮರಣವನ್ನು ಅವರು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ಸದೃಶಾಃ ಪಿಶಾಚಾನಾಂ ಚ ರೋಮಶಾಃ। ಏತಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಾ ಬಹವೋ ವಿಚರನ್ತ್ಯಮಿತೌಜಸಃ
ಅವನ ಸೇನೆಯ ಅನೇಕ ಮಂದಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರ ಹಾಗೆಯೂ, ಕೂದಲು ತುಂಬಿದ ಪಿಶಾಚಿಗಳ ಹಾಗೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತಾ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯ ಏನಮಭಿಸಂರಬ್ಧಂ ಪ್ಲವಮಾನಮವಸ್ಥಿತಮ್। ಪ್ರೇಕ್ಷನ್ತೇ ವಾನರಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ಥಿತಾ ಯೂಥಪಯೂಥಪಮ್
ಯಾವಾಗ ಆ ಯೂಥಪತಿಯಾದ ವಾನರನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಜಿಗಿಯಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರು ನಿಂತು ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಏಷ ರಾಜನ್ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಂ ಪರ್ಯುಪಾಸ್ತೇ ಹರೀಶ್ವರಃ। ಬಲೇನ ಬಲಸಂಯುಕ್ತೋ ದಮ್ಭೋ ನಾಮೈಷ ಯೂಥಪಃ
ರಾಜನೇ, ಈ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಹೆಸರು ಡಂಭ; ಅವನು ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯೂಥಪತಿಗಳ ನಾಯಕನು.
ಯಃ ಸ್ಥಿತಂ ಯೋಜನೇ ಶೈಲಂ ಗಚ್ಛನ್ ಪಾರ್ಶ್ವೇನ ಸೇವತೇ। ಊರ್ಧ್ವಂ ತಥೈವ ಕಾಯೇನ ಗತಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಯೋಜನಮ್
ಅವನು ನಡೆಯುವಾಗ, ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ದೇಹದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು, ಒಂದು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಯಸ್ಮಾತ್ ತು ಪರಮಂ ರೂಪಂ ಚತುಷ್ಪಾತ್ಸು ನ ವಿದ್ಯತೇ। ಶ್ರುತಃ ಸಂನಾದನೋ ನಾಮ ವಾನರಾಣಾಂ ಪಿತಾಮಹಃ
ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ರೂಪಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಸಂನಾದನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ವಾನರರ ಪಿತಾಮಹನು.
ಯೇನ ಯುದ್ಧಂ ತದಾ ದತ್ತಂ ರಣೇ ಶಕ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಾ। ಪರಾಜಯಶ್ಚ ನ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸೋಽಯಂ ಯೂಥಪಯೂಥಪಃ
ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಜಯ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಸೋಲಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಯೂಥಪತಿಗಳ ನಾಯಕನು.
ಯಸ್ಯ ವಿಕ್ರಮಮಾಣಸ್ಯ ಶಕ್ರಸ್ಯೇವ ಪರಾಕ್ರಮಃ। ಏಷ ಗನ್ಧರ್ವಕನ್ಯಾಯಾಮುತ್ಪನ್ನಃ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮನಾ
ಅವನ ಶೌರ್ಯ ಇಂದ್ರನ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನ; ಅವನು ಗಂಧರ್ವಕನ್ಯೆಯಿಂದ, ಕಪ್ಪು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದನು.
ತದಾ ದೇವಾಸುರೇ ಯುದ್ಧೇ ಸಾಹ್ಯಾರ್ಥಂ ತ್ರಿದಿವೌಕಸಾಮ್। ಯತ್ರ ವೈಶ್ರವಣೋ ರಾಜಾ ಜಮ್ಬೂಮುಪನಿಷೇವತೇ
ಆ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ವೈಶ್ರವಣ ರಾಜನು ಜಾಂಬೂ ಮರವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—
ಯೋ ರಾಜಾ ಪರ್ವತೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಬಹುಕಿಂನರಸೇವಿನಾಮ್। ವಿಹಾರಸುಖದೋ ನಿತ್ಯಂ ಭ್ರಾತುಸ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪ
ಅವನು ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗಳ ರಾಜನು, ಅನೇಕ ಕಿನ್ನರರು ಅವನ ಸೇವಕರು; ಸದಾ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಆನಂದ ನೀಡುವವನು, ರಾಜನೇ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನು.
ತತ್ರೈಷ ರಮತೇ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಬಲವಾನ್ ವಾನರೋತ್ತಮಃ। ಯುದ್ಧೇಷ್ವಕತ್ಥನೋ ನಿತ್ಯಂ ಕ್ರಥನೋ ನಾಮ ಯೂಥಪಃ
ಅಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕ್ರಥನ ಎಂಬ ಯೂಥಪನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವವನಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವನು.
ವೃತಃ ಕೋಟಿಸಹಸ್ರೇಣ ಹರೀಣಾಂ ಸಮವಸ್ಥಿತಃ। ಏಷೈವಾಶಂಸತೇ ಲಙ್ಕಾಂ ಸ್ವೇನಾನೀಕೇನ ಮರ್ದಿತುಮ್
ಈ ಯೂಥಪನು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ವಾನರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಿರುವನು.
ಯೋ ಗಙ್ಗಾಮನುಪರ್ಯೇತಿ ತ್ರಾಸಯನ್ ಗಜಯೂಥಪಾನ್। ಹಸ್ತಿನಾಂ ವಾನರಾಣಾಂ ಚ ಪೂರ್ವವೈರಮನುಸ್ಮರನ್
ಈ ಯೂಥಪನು ಗಂಗೆಯ ದಡವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಆನೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಳೆಯ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಆನೆಗಳಿಗೂ ವಾನರರಿಗೂ ಇರುವ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಏಷ ಯೂಥಪತಿರ್ನೇತಾ ಗರ್ಜನ್ ಗಿರಿಗುಹಾಶಯಃ। ಗಜಾನ್ ರೋಧಯತೇ ವನ್ಯಾನಾರುಜಂಶ್ಚ ಮಹೀರುಹಾನ್
ಈ ಯೂಥಪನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾ, ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕಾಡಿನ ಆನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವವನೂ, ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ರಮತೇ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠೋ ದಿವಿ ಶಕ್ರ ಇವ ಸ್ವಯಮ್। ಏನಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಮಭಿವರ್ತತೇ
ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವನು; ಅವನ ಹಿಂದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಾನರರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ವೀರ್ಯವಿಕ್ರಮದೃಪ್ತಾನಾಂ ನರ್ದತಾಂ ಬಾಹುಶಾಲಿನಾಮ್। ಸ ಏಷ ನೇತಾ ಚೈತೇಷಾಂ ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್
ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಮ್ಮೆಯುಳ್ಳ, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ವಾನರರ ನಡುವೆ ಅವನೇ ಅವರ ನಾಯಕನು.
ಸ ಏಷ ದುರ್ಧರೋ ರಾಜನ್ ಪ್ರಮಾಥೀ ನಾಮ ಯೂಥಪಃ। ವಾತೇನೇವೋದ್ಧತಂ ಮೇಘಂ ಯಮೇನಮನುಪಶ್ಯಸಿ
ರಾಜನೇ, ಈ ಪ್ರಮಾಥಿ ಎಂಬ ಯೂಥಪನು ಅಪ್ರತಿಹತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಗದ್ದಲಮಾಡುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ನೀನು ಅವನನ್ನು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರಾಡುವ ಮೋಡದಂತೆ ನೋಡುತ್ತೀ.
ಅನೀಕಮಪಿ ಸಂರಬ್ಧಂ ವಾನರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್। ಉದ್ಧೂತಮರುಣಾಭಾಸಂ ಪವನೇನ ಸಮನ್ತತಃ
ಆ ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ವಾನರರ ಸೇನೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿನಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ವಿವರ್ತಮಾನಂ ಬಹುಶೋ ಯತ್ರೈತದ್ಬಹುಲಂ ರಜಃ। ಏತೇಽಸಿತಮುಖಾ ಘೋರಾ ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಈ ದಟ್ಟವಾದ ಧೂಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪುಮುಖದ, ಭಯಾನಕವಾದ, ದೀರ್ಘಪೂಚಿನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವಾನರರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಶತಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೈ ಸೇತುಬನ್ಧನಮ್। ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಮಹಾರಾಜ ಗವಾಕ್ಷಂ ನಾಮ ಯೂಥಪಮ್
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಾನರರು ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗವಾಕ್ಷ ಎಂಬ ದೀರ್ಘಪೂಚಿನ ಯೂಥಪನು ಇದ್ದಾನೆ.
ಪರಿವಾರ್ಯಾಭಿನರ್ದನ್ತೇ ಲಙ್ಕಾಂ ಮರ್ದಿತುಮೋಜಸಾ। ಭ್ರಮರಾಚರಿತಾ ಯತ್ರ ಸರ್ವಕಾಲಫಲದ್ರುಮಾಃ
ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಣ್ಣು ನೀಡುವ ಮರಗಳು, ಭಮರಗಳು ಸುತ್ತಾಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ಯಂ ಸೂರ್ಯಸ್ತುಲ್ಯವರ್ಣಾಭಮನುಪರ್ಯೇತಿ ಪರ್ವತಮ್। ಯಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಸದಾ ಭಾನ್ತಿ ತದ್ವರ್ಣಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ; ಆ ಪರ್ವತದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.