ಇತಿ ಪ್ರತಿಸಮಾದಿಷ್ಟೌ ರಾಕ್ಷಸೌ ಶುಕಸಾರಣೌ। ಜಯೇತಿ ಪ್ರತಿನನ್ದ್ಯೈನಂ ರಾಘವಂ ಧರ್ಮವತ್ಸಲಮ್
ಹೀಗೆ ಸೂಚನೆ ಪಡೆದ ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಶುಕ ಮತ್ತು ಸಾರಣರು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರಾಘವನಿಗೆ 'ಜಯವಾಗಲಿ' ಎಂದು ವಂದಿಸಿದರು.
ಆಗಮ್ಯ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಮಬ್ರೂತಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್। ವಿಭೀಷಣಗೃಹೀತೌ ತು ವಧಾರ್ಥಂ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ
ಲಂಕಾ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ವಿಭೀಷಣನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನೇ.'
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾ ಮುಕ್ತೌ ರಾಮೇಣಾಮಿತತೇಜಸಾ। ಏಕಸ್ಥಾನಗತಾ ಯತ್ರ ಚತ್ವಾರಃ ಪುರುಷರ್ಷಭಾಃ
ಆದರೆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ರಾಮನು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಲೋಕಪಾಲಸಮಾಃ ಶೂರಾಃ ಕೃತಾಸ್ತ್ರಾ ದೃಢವಿಕ್ರಮಾಃ। ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿಃ ಶ್ರೀಮಾಲ್ಁಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ವಿಭೀಷಣಃ
ಅವರು ಲೋಕಪಾಲರ ಸಮಾನ ಶೂರರು, ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ದೃಢ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ರಾಮನು, ದಶರಥನ ಪುತ್ರನು, ಶ್ರೀಮಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣನು.
ಸುಗ್ರೀವಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಹೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮಃ। ಏತೇ ಶಕ್ತಾಃ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಸಪ್ರಾಕಾರಾಂ ಸತೋರಣಾಮ್
ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ, ಇಂದ್ರನ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯ ಸುಗ್ರೀವನು ಕೂಡ ಇದ್ದನು; ಇವರು ಲಂಕಾ ನಗರವನ್ನು ಕೋಟೆಗೋಡೆ, ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಉರುಳಿಸಿ ದಾಟಲು ಶಕ್ತರು.
ಉತ್ಪಾಟ್ಯ ಸಂಕ್ರಾಮಯಿತುಂ ಸರ್ವೇ ತಿಷ್ಠನ್ತು ವಾನರಾಃ। ಯಾದೃಶಂ ತದ್ಧಿ ರಾಮಸ್ಯ ರೂಪಂ ಪ್ರಹರಣಾನಿ ಚ
ಎಲ್ಲ ವಾನರರು ನಗರವನ್ನು ಕೆಡವಿ ಒಳಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಲಿ; ರಾಮನ ರೂಪವೂ, ಅವನ ಅಸ್ತ್ರಗಳೂ ಎಂತಹವು ಎಂಬುದು ಹೀಗಾಗಿದೆ.
ವಧಿಷ್ಯತಿ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಮೇಕಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತು ತೇ ತ್ರಯಃ। ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಗುಪ್ತಾ ಸಾ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಚ ವಾಹಿನೀ। ಬಭೂವ ದುರ್ಧರ್ಷತರಾ ಸರ್ವೈರಪಿ ಸುರಾಸುರೈಃ
ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಲಂಕಾಪುರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಉಳಿದ ಮೂವರು ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಲಿ. ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಸುಗ್ರೀವನು ಈ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಹೃಷ್ಟಯೋಧಾ ಧ್ವಜಿನೀ ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ವನೌಕಸಾಂ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಯೋದ್ಧುಮಿಚ್ಛತಾಮ್। ಅಲಂ ವಿರೋಧೇನ ಶಮೋ ವಿಧೀಯತಾಂ ಪ್ರದೀಯತಾಂ ದಾಶರಥಾಯ ಮೈಥಿಲೀ
ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಮಹಾತ್ಮರುಳ್ಳ ಯೋಧರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿರೋಧದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಶಾಂತಿ ಮಾಡೋಣ, ಸೀತೆಯನ್ನು ದಶರಥನ ಮಗನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸೋಣ.
thumb|ಷಡ್ವಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಷಡ್ವಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೬-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತದ್ವಚಃ ಸತ್ಯಮಕ್ಲೀಬಂ ಸಾರಣೇನಾಭಿಭಾಷಿತಮ್। ನಿಶಮ್ಯ ರಾವಣೋ ರಾಜಾ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ ಸಾರಣಮ್
ಸಾರಣನು ನಿಜವಾದ ಧೈರ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾವಣನು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಯದಿ ಮಾಮಭಿಯುಞ್ಜೀರನ್ ದೇವಗನ್ಧರ್ವದಾನವಾಃ। ನೈವ ಸೀತಾಮಹಂ ದದ್ಯಾಂ ಸರ್ವಲೋಕಭಯಾದಪಿ
ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ದಾನವರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಭಯದಿಂದಲೂ ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತ್ವಂ ತು ಸೌಮ್ಯ ಪರಿತ್ರಸ್ತೋ ಹರಿಭಿಃ ಪೀಡಿತೋ ಭೃಶಮ್। ಪ್ರತಿಪ್ರದಾನಮದ್ಯೈವ ಸೀತಾಯಾಃ ಸಾಧು ಮನ್ಯಸೇ
ಆದರೆ ನೀನು, ಮೃದುವಾದವನೇ, ವಾನರರಿಂದ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು, ಈಗಲೇ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ.
ಕೋ ಹಿ ನಾಮ ಸಪತ್ನೋ ಮಾಂ ಸಮರೇ ಜೇತುಮರ್ಹತಿ। ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪರುಷಂ ವಾಕ್ಯಂ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ
ಯಾರು ನನ್ನ ಶತ್ರುವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲರು? ಎಂದು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜ ರಾವಣನು ಕಠಿಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಆರುರೋಹ ತತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ರಾಸಾದಂ ಹಿಮಪಾಣ್ಡುರಮ್। ಬಹುತಾಲಸಮುತ್ಸೇಧಂ ರಾವಣೋಽಥ ದಿದೃಕ್ಷಯಾ
ಆಮೇಲೆ ರಾವಣನು ಹಿಮದಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ, ಹಲವಾರು ತಾಳಗಿಡಗಳ ಎತ್ತರವಿರುವ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.
ತಾಭ್ಯಾಂ ಚರಾಭ್ಯಾಂ ಸಹಿತೋ ರಾವಣಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ। ಪಶ್ಯಮಾನಃ ಸಮುದ್ರಂ ತಂ ಪರ್ವತಾಂಶ್ಚ ವನಾನಿ ಚ
ಆ ಇಬ್ಬರು ಚಾರರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾವಣನು ಸಮುದ್ರ, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ದದರ್ಶ ಪೃಥಿವೀದೇಶಂ ಸುಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಪ್ಲವಂಗಮೈಃ। ತದಪಾರಮಸಹ್ಯಂ ಚ ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹಾಬಲಮ್
ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಾನರರಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದನ್ನು, ಮತ್ತು ಆ ಅಪಾರವಾದ, ಎದುರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ವಾನರರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಆಲೋಕ್ಯ ರಾವಣೋ ರಾಜಾ ಪರಿಪಪ್ರಚ್ಛ ಸಾರಣಮ್। ಏಷಾಂ ಕೇ ವಾನರಾ ಮುಖ್ಯಾಃ ಕೇ ಶೂರಾಃ ಕೇ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾವಣನು ಸಾರಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಈ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮುಖ್ಯರು, ಯಾರು ಶೂರರು, ಯಾರು ಬಹುಬಲಶಾಲಿಗಳು?' ಎಂದು.
ಕೇ ಪೂರ್ವಮಭಿವರ್ತನ್ತೇ ಮಹೋತ್ಸಾಹಾಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಕೇಷಾಂ ಶೃಣೋತಿ ಸುಗ್ರೀವಃ ಕೇ ವಾ ಯೂಥಪಯೂಥಪಾಃ
ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಸುಗ್ರೀವನು ಯಾರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಯಾರು ಯೂಥಪಯೂಥಪರು?
ಸಾರಣಾಚಕ್ಷ್ವ ಮೇ ಸರ್ವಂ ಕಿಂಪ್ರಭಾವಾಃ ಪ್ಲವಂಗಮಾಃ। ಸಾರಣೋ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಚನಂ ಪರಿಪೃಚ್ಛತಃ
ಸಾರಣ, ಈ ವಾನರರ ಶಕ್ತಿ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳು. ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಸಾರಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಆಬಭಾಷೇಽಥ ಮುಖ್ಯಜ್ಞೋ ಮುಖ್ಯಾಂಸ್ತತ್ರ ವನೌಕಸಃ। ಏಷ ಯೋಽಭಿಮುಖೋ ಲಙ್ಕಾಂ ನರ್ದಂಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ವಾನರಃ
ಆಗ ಮುಖ್ಯರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದವನು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: 'ಅವನೋ, ಲಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾನರನು ಮುಖ್ಯನು.'
ಯೂಥಪಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಶತೇನ ಪರಿವಾರಿತಃ। ಯಸ್ಯ ಘೋಷೇಣ ಮಹತಾ ಸಪ್ರಾಕಾರಾ ಸತೋರಣಾ
ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಲಕ್ಷ ಯೂಥಪರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವನ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಕೂಡ ನಡುಗುತ್ತಿವೆ.
ಲಙ್ಕಾ ಪ್ರತಿಹತಾ ಸರ್ವಾ ಸಶೈಲವನಕಾನನಾ। ಸರ್ವಶಾಖಾಮೃಗೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಎಲ್ಲ ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳುಳ್ಳ ಲಂಕೆಯೆಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರ ರಾಜ ಸುಗ್ರೀವನ ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದೆ.
ಬಲಾಗ್ರೇ ತಿಷ್ಠತೇ ವೀರೋ ನೀಲೋ ನಾಮೈಷ ಯೂಥಪಃ। ಬಾಹೂ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಯಃ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಮಹೀಂ ಗಚ್ಛತಿ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಸೇನೆಯ ಮುಂದಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಲ ಎಂಬ ಶೂರ ಯೂಥಪನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಾನೆ.
ಲಙ್ಕಾಮಭಿಮುಖಃ ಕೋಪಾದಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ। ಗಿರಿಶೃಙ್ಗಪ್ರತೀಕಾಶಃ ಪದ್ಮಕಿಂಜಲ್ಕಸಂನಿಭಃ
ಅವನು ಲಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಪರ್ವತಶೃಂಗದಂತೆ, ಕಮಲದ ದಂಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ಫೋಟಯತ್ಯತಿಸಂರಬ್ಧೋ ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ। ಯಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲಶಬ್ದೇನ ಸ್ವನನ್ತಿ ಪ್ರದಿಶೋ ದಶ
ಅತಿಯಾದ ರೋಷದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ವಾಲನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಆ ವಾಲದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ.
ಏಷ ವಾನರರಾಜೇನ ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭಿಷೇಚಿತಃ। ಯುವರಾಜೋಽಙ್ಗದೋ ನಾಮ ತ್ವಾಮಾಹ್ವಯತಿ ಸಂಯುಗೇ
ಇವನು ವಾನರರಾಯ ಸುಗ್ರೀವನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ ಅಂಗದನು; ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.
ವಾಲಿನಃ ಸದೃಶಃ ಪುತ್ರಃ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಸದಾ ಪ್ರಿಯಃ। ರಾಘವಾರ್ಥೇ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಃ ಶಕ್ರಾರ್ಥೇ ವರುಣೋ ಯಥಾ
ಇವನು ವಾಲಿಯ ಮಗ, ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯನು; ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಅವನು ದೃಢನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ವರుణನು ನಿಂತಂತೆ.
ಏತಸ್ಯ ಸಾ ಮತಿಃ ಸರ್ವಾ ಯದ್ ದೃಷ್ಟಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ। ಹನೂಮತಾ ವೇಗವತಾ ರಾಘವಸ್ಯ ಹಿತೈಷಿಣಾ
ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಹನುಮಂತನು ನೋಡಿದ ಸೀತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲೇ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ; ಆ ಹನುಮಂತನು ವೇಗಶಾಲಿಯೂ ರಾಮನ ಹಿತಚಿಂತಕನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಬಹೂನಿ ವಾನರೇನ್ದ್ರಾಣಾಮೇಷ ಯೂಥಾನಿ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಪರಿಗೃಹ್ಯಾಭಿಯಾತಿ ತ್ವಾಂ ಸ್ವೇನಾನೀಕೇನ ಮರ್ದಿತುಮ್
ಈ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯು ಅನೇಕ ವಾನರರಾಜರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನದೇ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಿಹಾಕಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಅನುವಾಲಿಸುತಸ್ಯಾಪಿ ಬಲೇನ ಮಹತಾ ವೃತಃ। ವೀರಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಸೇತುಹೇತುರಯಂ ನಲಃ
ಅಂಗದನ ಮಗನ ಮಹಾ ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೀರನು, ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಲನು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.