ಪದಾತಿಬಲಸಮ್ಪನ್ನಾನ್ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ರಾವಣಃ। ಪರಿಘೇಣೈವ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ನಯಾಮಿ ಯಮಸಾದನಮ್
ಅವರು ಪಾದಾತಿ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನಾನು ಆ ಎಲ್ಲರನ್ನು ನನ್ನ ಕಂಬದಿಂದ ಹೊಡೆದು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದೆ.
ಮನ್ತ್ರಿಪುತ್ರಾನ್ ಹತಾನ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಮರೇ ಲಘುವಿಕ್ರಮಾನ್। ಪಞ್ಚ ಸೇನಾಗ್ರಗಾನ್ ಶೂರಾನ್ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ರಾವಣಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಮಂತ್ರಿಪುತ್ರರು ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯ ಐದು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ನಾಯಕರನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.
ತಾನಹಂ ಸಹಸೈನ್ಯಾನ್ ವೈ ಸರ್ವಾನೇವಾಭ್ಯಸೂದಯಮ್। ತತಃ ಪುನರ್ದಶಗ್ರೀವಃ ಪುತ್ರಮಕ್ಷಂ ಮಹಾಬಲಮ್
ನಾನು ಆ ಐದು ನಾಯಕರನ್ನೂ ಅವರ ಸೇನೆಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಾಶಮಾಡಿದೆ. ಆಗ ಮತ್ತೆ ಹತ್ತು ತಲೆಗಳ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಗ ಅಕ್ಷನನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.
ಬಹುಭೀ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಸಂಯುಗೇ। ತಂ ತು ಮನ್ದೋದರೀಪುತ್ರಂ ಕುಮಾರಂ ರಣಪಣ್ಡಿತಮ್
ಅವನ ಜೊತೆ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದನು. ಆ ಮಂದೋದರಿಯ ಮಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಬಂದನು.
ಸಹಸಾ ಖಂ ಸಮುದ್ಯನ್ತಂ ಪಾದಯೋಶ್ಚ ಗೃಹೀತವಾನ್। ತಮಾಸೀನಂ ಶತಗುಣಂ ಭ್ರಾಮಯಿತ್ವಾ ವ್ಯಪೇಷಯಮ್
ಅವನು ಹಠಾತ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ನೂರು ಬಾರಿ ತಿರುಗಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದೆ.
ತಮಕ್ಷಮಾಗತಂ ಭಗ್ನಂ ನಿಶಮ್ಯ ಸ ದಶಾನನಃ। ತತಶ್ಚೇನ್ದ್ರಜಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯಂ ರಾವಣಃ ಸುತಮ್
ಅಕ್ಷನು ಬಂದು ಹಾಳಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಹತ್ತು ತಲೆಗಳ ರಾವಣನು ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಮಗ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.
ವ್ಯಾದಿದೇಶ ಸುಸಂಕ್ರುದ್ಧೋ ಬಲಿನಂ ಯುದ್ಧದುರ್ಮದಮ್। ತಚ್ಚಾಪ್ಯಹಂ ಬಲಂ ಸರ್ವಂ ತಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಮ್
ಅತಿಯಾದ ಕೋಪದಿಂದ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರ್ವದಿಂದಿರುವ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು. ನಾನು ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನೂ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದೆ.
ನಷ್ಟೌಜಸಂ ರಣೇ ಕೃತ್ವಾ ಪರಂ ಹರ್ಷಮುಪಾಗತಃ। ಮಹತಾಪಿ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪ್ರತ್ಯಯೇನ ಮಹಾಬಲಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ನಾನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡೆ. ಆದರೂ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ದಿಟ್ಟನಾದವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಇದ್ದನು.
ಪ್ರಹಿತೋ ರಾವಣೇನೈಷ ಸಹ ವೀರೈರ್ಮದೋದ್ಧತೈಃ। ಸೋಽವಿಷಹ್ಯಂ ಹಿ ಮಾಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ್ವಸೈನ್ಯಂ ಚಾವಮರ್ದಿತಮ್
ರಾವಣನು ಗರ್ವದಿಂದಿರುವ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ನಾನು ಜಯಿಸಲಾಗದವನು, ತನ್ನ ಸೇನೆ ನಾಶವಾದುದನ್ನು ಅರಿತು ಅವನು ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽಸ್ತ್ರೇಣ ಸ ತು ಮಾಂ ಪ್ರಬದ್ಧ್ವಾ ಚಾತಿವೇಗಿನಃ। ರಜ್ಜುಭಿಶ್ಚಾಪಿ ಬಧ್ನನ್ತಿ ತತೋ ಮಾಂ ತತ್ರ ರಾಕ್ಷಸಾಃ
ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು. ನಂತರ ರಾಕ್ಷಸರು ನನಗೆ ಕಟ್ಟುಹಾಕಿದರು.
ರಾವಣಸ್ಯ ಸಮೀಪಂ ಚ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಾಮುಪಾಗಮನ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮ್ಭಾಷಿತಶ್ಚಾಹಂ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ
ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಾಕ್ಷಸರು ರಾವಣನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದುಷ್ಟ ರಾವಣನು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಪೃಷ್ಟಶ್ಚ ಲಙ್ಕಾಗಮನಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ತಂ ವಧಮ್। ತತ್ಸರ್ವಂ ಚ ರಣೇ ತತ್ರ ಸೀತಾರ್ಥಮುಪಜಲ್ಪಿತಮ್
ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಲಂಕೆಗೆ ಬರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ವಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯಿಗಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
ತಸ್ಯಾಸ್ತು ದರ್ಶನಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತ್ವದ್ಭವನಂ ವಿಭೋ। ಮಾರುತಸ್ಯೌರಸಃ ಪುತ್ರೋ ವಾನರೋ ಹನುಮಾನಹಮ್
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಮಹಾಪ್ರಭೋ. ನಾನು ವಾಯುದೇವನ ನಿಜಮಗ, ವಾನರ ಹನುಮಂತನು.
ರಾಮದೂತಂ ಚ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಸುಗ್ರೀವಸಚಿವಂ ಕಪಿಮ್। ಸೋಽಹಂ ದೌತ್ಯೇನ ರಾಮಸ್ಯ ತ್ವತ್ಸಕಾಶಮಿಹಾಗತಃ
ನಾನು ರಾಮನ ದೂತನೂ, ಸುಗ್ರೀವನ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಆಗಿರುವ ವಾನರನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೋ. ರಾಮನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
ಶೃಣು ಚಾಪಿ ಸಮಾದೇಶಂ ಯದಹಂ ಪ್ರಬ್ರವೀಮಿ ತೇ। ರಾಕ್ಷಸೇಶ ಹರೀಶಸ್ತ್ವಾಂ ವಾಕ್ಯಮಾಹ ಸಮಾಹಿತಮ್
ನಾನು ಹೇಳುವ ಈ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳು; ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನೂ, ವಾನರರ ರಾಜನೂ ನಿನಗೆ ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸುಗ್ರೀವಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗಃ ಸ ತ್ವಾಂ ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್। ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಹಿತಂ ಹಿತಂ ಪಥ್ಯಮುವಾಚ ಹ
ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ನಿನಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಿತವಾದ, ಸರಿಯಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
ವಸತೋ ಋಷ್ಯಮೂಕೇ ಮೇ ಪರ್ವತೇ ವಿಪುಲದ್ರುಮೇ। ರಾಘವೋ ರಣವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ಮಿತ್ರತ್ವಂ ಸಮುಪಾಗತಃ
ನಾನು ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶೌರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾಘವನು ಸ್ನೇಹಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
ತೇನ ಮೇ ಕಥಿತಂ ರಾಜನ್ ಭಾರ್ಯಾ ಮೇ ರಕ್ಷಸಾ ಹೃತಾ। ತತ್ರ ಸಾಹಾಯ್ಯಹೇತೋರ್ಮೇ ಸಮಯಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಅವನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಬೇಕು' ಎಂದು.
ವಾಲಿನಾ ಹೃತರಾಜ್ಯೇನ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಸಹ ಪ್ರಭುಃ। ಚಕ್ರೇಽಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಕಂ ಸಖ್ಯಂ ರಾಘವಃ ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಃ
ವಾಲಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸುಗ್ರೀವನೊಡನೆ, ರಾಘವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಸ್ನೇಹದ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
ತೇನ ವಾಲಿನಮಾಹತ್ಯ ಶರೇಣೈಕೇನ ಸಂಯುಗೇ। ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹಾರಾಜಃ ಕೃತಃ ಸಮ್ಪ್ಲವತಾಂ ಪ್ರಭುಃ
ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದು, ವಾನರರಿಗೆ ರಾಜನಾಗಿ, ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಾಗಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ತಸ್ಯ ಸಾಹಾಯ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ತ್ವಿಹ। ತೇನ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿತಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸಮೀಪಮಿಹ ಧರ್ಮತಃ
ಅವನಿಗೆ ನಾವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ನೀನನ್ನೆದುರಿಗೆ ಧರ್ಮದಂತೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾನೀಯತಾಂ ಸೀತಾ ದೀಯತಾಂ ರಾಘವಸ್ಯ ಚ। ಯಾವನ್ನ ಹರಯೋ ವೀರಾ ವಿಧಮನ್ತಿ ಬಲಂ ತವ
ಸೀತೆಯನ್ನು ಬೇಗ ಕರೆದು ರಾಘವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು; ವೀರರಾದ ವಾನರರು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಮಾಡು.
ವಾನರಾಣಾಂ ಪ್ರಭಾವೋಽಯಂ ನ ಕೇನ ವಿದಿತಃ ಪುರಾ। ದೇವತಾನಾಂ ಸಕಾಶಂ ಚ ಯೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಾಃ
ವಾನರರ ಶಕ್ತಿಯು ಹಿಂದೆ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರೆ ಅವರು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ವಾನರರಾಜಸ್ತ್ವಾಮಾಹೇತ್ಯಭಿಹಿತೋ ಮಯಾ। ಮಾಮೈಕ್ಷತ ತತೋ ರುಷ್ಟಶ್ಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರದಹನ್ನಿವ
ಈ ರೀತಿ ವಾನರರ ರಾಜನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಸಿದ್ದೆ; ಆಗ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡನು.
ತೇನ ವಧ್ಯೋಽಹಮಾಜ್ಞಪ್ತೋ ರಕ್ಷಸಾ ರೌದ್ರಕರ್ಮಣಾ। ಮತ್ಪ್ರಭಾವಮವಿಜ್ಞಾಯ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ
ಕ್ರೂರ ಕೃತ್ಯಗಳ ರಾಕ್ಷಸನಾದ ಅವನು, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ದುಷ್ಟನಾದ ರಾವಣನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.
ತತೋ ವಿಭೀಷಣೋ ನಾಮ ತಸ್ಯ ಭ್ರಾತಾ ಮಹಾಮತಿಃ। ತೇನ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಶ್ಚ ಯಾಚಿತೋ ಮಮ ಕಾರಣಾತ್
ಆಗ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಅವನ ತಮ್ಮನಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ನನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
ನೈವಂ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲ ತ್ಯಜ್ಯತಾಮೇಷ ನಿಶ್ಚಯಃ। ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರವ್ಯಪೇತೋ ಹಿ ಮಾರ್ಗಃ ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ತ್ವಯಾ
'ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಿಡು; ನೀನು ರಾಜಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
ದೂತವಧ್ಯಾ ನ ದೃಷ್ಟಾ ಹಿ ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ರಾಕ್ಷಸ। ದೂತೇನ ವೇದಿತವ್ಯಂ ಚ ಯಥಾಭಿಹಿತವಾದಿನಾ
'ರಾಕ್ಷಸನೇ, ರಾಜಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೂತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ದೂತನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ಅವನಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಸುಮಹತ್ಯಪರಾಧೇಽಪಿ ದೂತಸ್ಯಾತುಲವಿಕ್ರಮ। ವಿರೂಪಕರಣಂ ದೃಷ್ಟಂ ನ ವಧೋಽಸ್ತಿ ಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರತಃ
'ಅತಿಯಾದ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಶೂರನಾದ ದೂತನಿಗೂ, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಅವನನ್ನು ವಿಕಲಗೊಳಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಇದೆ, ಕೊಲ್ಲುವುದು ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ವಿಭೀಷಣೇನೈವಮುಕ್ತೋ ರಾವಣಃ ಸಂದಿದೇಶ ತಾನ್। ರಾಕ್ಷಸಾನೇತದೇವಾದ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ದಹ್ಯತಾಮಿತಿ
ವಿಭೀಷಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾವಣನು ಆ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ 'ಇವನು ಹಿಂಬಾಗಿಲನ್ನು ಇಂದು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿ' ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.