ಕೃತಾ ಮೇ ಮನಸಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಭೇತ್ತವ್ಯೋಽಯಂ ಮಯೇತಿ ಚ। ಪ್ರಹತಸ್ಯ ಮಯಾ ತಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲೇನ ಮಹಾಗಿರೇಃ
ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ನಾನು ಒಡೆದು ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಕು' ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಆಗ ನಾನು ನನ್ನ ಬಲವಾದ ವಾಲಿನಿಂದ ಆ ಮಹಾ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊಡೆದೆ.
ಶಿಖರಂ ಸೂರ್ಯಸಂಕಾಶಂ ವ್ಯಶೀರ್ಯತ ಸಹಸ್ರಧಾ। ವ್ಯವಸಾಯಂ ಚ ತಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ ಹೋವಾಚ ಮಹಾಗಿರಿಃ
ಆ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶಿಖರ ಸಾವಿರ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತು. ನನ್ನ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅರಿತು ಆ ಮಹಾ ಪರ್ವತನು ಮಾತಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಪುತ್ರೇತಿ ಮಧುರಾಂ ವಾಣೀಂ ಮನಃ ಪ್ರಹ್ಲಾದಯನ್ನಿವ। ಪಿತೃವ್ಯಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಸಖಾಯಂ ಮಾತರಿಶ್ವನಃ
ಅವನು 'ಮಗನೇ' ಎಂದು ಮಧುರವಾದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿಸುವಂತೆ ಕರೆದು, 'ನಾನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ತಮ್ಮ, ವಾಯುದೇವರ ಸ್ನೇಹಿತನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಮೈನಾಕಮಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ನಿವಸನ್ತಂ ಮಹೋದಧೌ। ಪಕ್ಷವನ್ತಃ ಪುರಾ ಪುತ್ರ ಬಭೂವುಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಾಃ
ನಾನು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮೈನಾಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಗನೇ, ಪರ್ವತಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವು.
ಛನ್ದತಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಚೇರುರ್ಬಾಧಮಾನಾಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಶ್ರುತ್ವಾ ನಗಾನಾಂ ಚರಿತಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಪಾಕಶಾಸನಃ
ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರ್ವತಗಳ ಈ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹೇಂದ್ರನು, ದೇವೇಂದ್ರನು—
ವಜ್ರೇಣ ಭಗವಾನ್ ಪಕ್ಷೌ ಚಿಚ್ಛೇದೈಷಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಹಂ ತು ಮೋಚಿತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ತವ ಪಿತ್ರಾ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಅವನ ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತಂದೆಯ ದಯೆಯಿಂದ ನಾನು ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡೆ.
ಮಾರುತೇನ ತದಾ ವತ್ಸ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತೋ ವರುಣಾಲಯೇ। ರಾಘವಸ್ಯ ಮಯಾ ಸಾಹ್ಯೇ ವರ್ತಿತವ್ಯಮರಿಂದಮ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಗನೇ, ವಾಯುದೇವರು ನನ್ನನ್ನು ವರಣದ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ಈಗ ನಾನು ರಾಘವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನಿಗೆ.
ರಾಮೋ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಹೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮಃ। ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಮಯಾ ತಸ್ಯ ಮೈನಾಕಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು— ಈ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮೈನಾಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.
ಕಾರ್ಯಮಾವೇದ್ಯ ಚ ಗಿರೇರುದ್ಧತಂ ವೈ ಮನೋ ಮಮ। ತೇನ ಚಾಹಮನುಜ್ಞಾತೋ ಮೈನಾಕೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ನಾನು ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆ ಪರ್ವತನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮೈನಾಕನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ.
ಸ ಚಾಪ್ಯನ್ತರ್ಹಿತಃ ಶೈಲೋ ಮಾನುಷೇಣ ವಪುಷ್ಮತಾ। ಶರೀರೇಣ ಮಹಾಶೈಲಃ ಶೈಲೇನ ಚ ಮಹೋದಧೌ
ಆ ಪರ್ವತನು ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡನು; ಆ ಮಹಾ ಪರ್ವತನು ಮಾನವನ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಸಾಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಉತ್ತಮಂ ಜವಮಾಸ್ಥಾಯ ಶೇಷಮಧ್ವಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ। ತತೋಽಹಂ ಸುಚಿರಂ ಕಾಲಂ ಜವೇನಾಭ್ಯಗಮಂ ಪಥಿ
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಉಳಿದ ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟೆ. ಅನೇಕ ಕಾಲದ ನಂತರ, ನಾನು ವೇಗದಿಂದ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದೆ.
ತತಃ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ದೇವೀಂ ಸುರಸಾಂ ನಾಗಮಾತರಮ್। ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ಸಾ ದೇವೀ ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್
ಆಮೇಲೆ ನಾನು ದೇವಿಯಾದ ಸುರಸೆಯನ್ನು, ನಾಗರಾಜರ ತಾಯಿಯನ್ನು, ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆ. ಆ ದೇವಿ ನನಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
ಮಮ ಭಕ್ಷ್ಯಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಮಮರೈರ್ಹರಿಸತ್ತಮ। ತತಸ್ತ್ವಾಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವಿಹಿತಸ್ತ್ವಂ ಹಿ ಮೇ ಸುರೈಃ
ಹರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ದೇವತೆಗಳ ಆದೇಶದಿಂದ ನನಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಿಂದುಬಿಡುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಪ್ರಣತಃ ಸ್ಥಿತಃ। ವಿವರ್ಣವದನೋ ಭೂತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ಚೇದಮುದೀರಯಮ್
ಸುರಸೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತೆ. ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದೆ, ನಾನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.
ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದಣ್ಡಕಾವನಮ್। ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಸೀತಯಾ ಚ ಪರಂತಪಃ
ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ತಸ್ಯ ಸೀತಾ ಹೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ। ತಸ್ಯಾಃ ಸಕಾಶಂ ದೂತೋಽಹಂ ಗಮಿಷ್ಯೇ ರಾಮಶಾಸನಾತ್
ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ದುಷ್ಟನಾದ ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ದೂತನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹಾಯ್ಯಂ ವಿಷಯೇ ಸತೀ। ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ಚಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಮ್
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಥವಾ, ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ನೀನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊ.
ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಸತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಶೃಣೋಮಿ ತೇ। ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಯಾ ಸಾ ತು ಸುರಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ
ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಚನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಕಾಮರೂಪಿಣಿ ಸುರಸಾ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಅಬ್ರವೀನ್ನಾತಿವರ್ತೇತ ಕಶ್ಚಿದೇಷ ವರೋ ಮಮ। ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಃ
ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇದು ನನಗೆ ದೊರೆತ ವರ ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು. ಸುರಸಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ಹತ್ತು ಯೋಜನೆ ಉದ್ದವನು ಆಯಿತೆ.
ತತೋಽರ್ಧಗುಣವಿಸ್ತಾರೋ ಬಭೂವಾಹಂ ಕ್ಷಣೇನ ತು। ಮತ್ಪ್ರಮಾಣಾಧಿಕಂ ಚೈವ ವ್ಯಾದಿತಂ ತು ಮುಖಂ ತಯಾ
ಅದಾದ ಮೇಲೆ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾನು ಅರ್ಧಷ್ಟು ಅಗಲವನು ಆಯಿತೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಯು ನನ್ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆದಳು.
ತದ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಾದಿತಂ ತ್ವಾಸ್ಯಂ ಹ್ರಸ್ವಂ ಹ್ಯಕರವಂ ಪುನಃ। ತಸ್ಮಿನ್ ಮುಹೂರ್ತೇ ಚ ಪುನರ್ಬಭೂವಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಮ್ಮಿತಃ
ಅವಳ ಬಾಯಿ ಹೀಗೆ ತೆರೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಸಣ್ಣವನಾದೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾನು ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದವನಾದೆ.
ಅಭಿಪತ್ಯಾಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ನಿರ್ಗತೋಽಹಂ ತತಃ ಕ್ಷಣಾತ್ । ಅಬ್ರವೀತ್ ಸುರಸಾ ದೇವೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ಮಾಂ ಪುನಃ
ನಾನು ಆಕೆಯ ಬಾಯಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದೆ. ಆಗ ದೇವಿ ಸುರಸಾ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.
ಅರ್ಥಸಿದ್ಧೌ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಚ್ಛ ಸೌಮ್ಯ ಯಥಾಸುಖಮ್। ಸಮಾನಯ ಚ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಹನುಮಂತನೇ, ನೀನು ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗಿ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸು. ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನಿಗೆ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದುಕೊ.
ಸುಖೀ ಭವ ಮಹಾಬಾಹೋ ಪ್ರೀತಾಸ್ಮಿ ತವ ವಾನರ। ತತೋಽಹಂ ಸಾಧುಸಾಧ್ವೀತಿ ಸರ್ವಭೂತೈಃ ಪ್ರಶಂಸಿತಃ
ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ವಾನರ, ನೀನು ಸಂತೋಷವಾಗಿರು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು 'ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ' ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳಿದವು.
ತತೋಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ ವಿಪುಲಂ ಪ್ಲುತೋಽಹಂ ಗರುಡೋ ಯಥಾ। ಛಾಯಾ ಮೇ ನಿಗೃಹೀತಾ ಚ ನ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕಿಂಚನ
ನಂತರ ನಾನು ಗರುಡನಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದೆ. ನನ್ನ ನೆರಳು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಸೋಽಹಂ ವಿಗತವೇಗಸ್ತು ದಿಶೋ ದಶ ವಿಲೋಕಯನ್। ನ ಕಿಂಚಿತ್ ತತ್ರ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಯೇನ ಮೇ ವಿಹತಾ ಗತಿಃ
ನಂತರ ನನ್ನ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದೆ. ನನ್ನ ಚಲನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದ್ದೇನು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಅಥ ಮೇ ಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಕಿಂನಾಮ ಗಮನೇ ಮಮ। ಈದೃಶೋ ವಿಘ್ನ ಉತ್ಪನ್ನೋ ರೂಪಮತ್ರ ನ ದೃಶ್ಯತೇ
ಆಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ನನ್ನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇಂತಹ ವಿಘ್ನ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೂಪ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಅಧೋಭಾಗೇ ತು ಮೇ ದೃಷ್ಟಿಃ ಶೋಚತಃ ಪತಿತಾ ತದಾ। ತತ್ರಾದ್ರಾಕ್ಷಮಹಂ ಭೀಮಾಂ ರಾಕ್ಷಸೀಂ ಸಲಿಲೇಶಯಾಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು ನೋಡಿದೆ.
ಪ್ರಹಸ್ಯ ಚ ಮಹಾನಾದಮುಕ್ತೋಽಹಂ ಭೀಮಯಾ ತಯಾ। ಅವಸ್ಥಿತಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಮಶೋಭನಮ್
ಆಕೆ ದೊಡ್ಡ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿದರು. ನಾನು ಭಯಪಡದೆ, ಆಕೆ ಹೇಳಿದ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆ.
ಕ್ವಾಸಿ ಗನ್ತಾ ಮಹಾಕಾಯ ಕ್ಷುಧಿತಾಯಾ ಮಮೇಪ್ಸಿತಃ। ಭಕ್ಷಃ ಪ್ರೀಣಯ ಮೇ ದೇಹಂ ಚಿರಮಾಹಾರವರ್ಜಿತಮ್
'ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತೀಯಾ ಮಹಾಕಾಯಾ? ನಾನು ಹಸಿವಿನಿಂದಿರುವಾಗ ನೀನು ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರ. ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದ ನನ್ನ ಹಸಿವನ್ನು ನಿನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸು' ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳಿದಳು.