ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ಸ್ವಾದುಮೂಲಫಲದ್ರುಮಮ್। ಆರುರೋಹಾನಿಲಸುತಃ ಪರ್ವತಂ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಃ
ಹುಲಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ರುಚಿಯಾದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡವು. ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪವನಪುತ್ರನು ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹತ್ತಿದನು.
ರಾಮದರ್ಶನಶೀಘ್ರೇಣ ಪ್ರಹರ್ಷೇಣಾಭಿಚೋದಿತಃ। ತೇನ ಪಾದತಲಕ್ರಾನ್ತಾ ರಮ್ಯೇಷು ಗಿರಿಸಾನುಷು
ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು, ಆ ಸುಂದರ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಇಟ್ಟನು.
ಸಘೋಷಾಃ ಸಮಶೀರ್ಯನ್ತ ಶಿಲಾಶ್ಚೂರ್ಣೀಕೃತಾಸ್ತತಃ। ಸ ತಮಾರುಹ್ಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ವ್ಯವರ್ಧತ ಮಹಾಕಪಿಃ
ಆಗ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಶಿಲೆಗಳು ಒಡೆದು ಪುಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಾಕಪಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡನು.
ದಕ್ಷಿಣಾದುತ್ತರಂ ಪಾರಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಁಲ್ಲವಣಾಮ್ಭಸಃ। ಅಧಿರುಹ್ಯ ತತೋ ವೀರಃ ಪರ್ವತಂ ಪವನಾತ್ಮಜಃ
ಉಪ್ಪಿನ ಸಾಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಪವನಪುತ್ರನು ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹತ್ತಿದನು.
ದದರ್ಶ ಸಾಗರಂ ಭೀಮಂ ಭೀಮೋರಗನಿಷೇವಿತಮ್। ಸ ಮಾರುತ ಇವಾಕಾಶಂ ಮಾರುತಸ್ಯಾತ್ಮಸಮ್ಭವಃ
ಅವನು ಭಯಾನಕ ನಾಗಗಳು ಇರುವ ಭಯಂಕರ ಸಾಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಆ ಪವನನಂದನನು ಪವನನಂತೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪ್ರಪೇದೇ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲೋ ದಕ್ಷಿಣಾದುತ್ತರಾಂ ದಿಶಮ್। ಸ ತದಾ ಪೀಡಿತಸ್ತೇನ ಕಪಿನಾ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ
ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆಗ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ದಾಟಿದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಪರ್ವತವು ಆ ವಾನರನಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ರರಾಸ ವಿವಿಧೈರ್ಭೂತೈಃ ಪ್ರಾವಿಶದ್ ವಸುಧಾತಲಮ್। ಕಮ್ಪಮಾನೈಶ್ಚ ಶಿಖರೈಃ ಪತದ್ಭಿರಪಿ ಚ ದ್ರುಮೈಃ
ಅದು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳ ಕೂಗಾಟದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿತು, ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಅದರ ಶಿಖರಗಳು ನಡುಗುತ್ತಾ, ಮರಗಳು ಬಿದ್ದವು.
ತಸ್ಯೋರುವೇಗೋನ್ಮಥಿತಾಃ ಪಾದಪಾಃ ಪುಷ್ಪಶಾಲಿನಃ। ನಿಪೇತುರ್ಭೂತಲೇ ಭಗ್ನಾಃ ಶಕ್ರಾಯುಧಹತಾ ಇವ
ಅವನ ಭಾರೀ ಬಲದಿಂದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳು ಒಡೆದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು, ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧದಿಂದ ಹೊಡೆದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಕನ್ದರೋದರಸಂಸ್ಥಾನಾಂ ಪೀಡಿತಾನಾಂ ಮಹೌಜಸಾಮ್। ಸಿಂಹಾನಾಂ ನಿನದೋ ಭೀಮೋ ನಭೋ ಭಿನ್ದನ್ ಹಿ ಶುಶ್ರುವೇ
ಗುಹೆಗಳೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯ ಸಿಂಹಗಳ ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಚೀರಿದಂತೆ ಕೇಳಿಬಂತು.
ತ್ರಸ್ತವ್ಯಾವಿದ್ಧವಸನಾ ವ್ಯಾಕುಲೀಕೃತಭೂಷಣಾಃ। ವಿದ್ಯಾಧರ್ಯಃ ಸಮುತ್ಪೇತುಃ ಸಹಸಾ ಧರಣೀಧರಾತ್
ಭಯದಿಂದ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿ, ಆಭರಣಗಳು ಚದುರಿ ಹೋದ ವಿದ್ಯಾಧರಿಯರು ಆ ಪರ್ವತದಿಂದ ಏಕಾಏಕಿ ಹಾರಿಹೋದರು.
ಅತಿಪ್ರಮಾಣಾ ಬಲಿನೋ ದೀಪ್ತಜಿಹ್ವಾ ಮಹಾವಿಷಾಃ। ನಿಪೀಡಿತಶಿರೋಗ್ರೀವಾ ವ್ಯವೇಷ್ಟನ್ತ ಮಹಾಹಯಃ
ಅತಿಯಾದ ದೊಡ್ಡದು, ಬಲಿಷ್ಠ, ಹೊತ್ತಿರುವ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾ ಹಾವುಗಳು ತಲೆಯೂ ಕತ್ತಿನೂ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡಿದವು.
ಕಿಂನರೋರಗಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷವಿದ್ಯಾಧರಾಸ್ತಥಾ। ಪೀಡಿತಂ ತಂ ನಗವರಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಗಗನಮಾಸ್ಥಿತಾಃ
ಕಿನ್ನರರು, ನಾಗರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರರು ಕೂಡ ಆ ಒತ್ತಡದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗಗನಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು.
ಸ ಚ ಭೂಮಿಧರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಬಲಿನಾ ತೇನ ಪೀಡಿತಃ। ಸವೃಕ್ಷಶಿಖರೋದಗ್ರಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ರಸಾತಲಮ್
ಆ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಪರ್ವತವು, ಅವನ ಬಲದಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ಎತ್ತರದ ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು.
ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತಾರಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನಮುಚ್ಛ್ರಿತಃ। ಧರಣ್ಯಾಂ ಸಮತಾಂ ಯಾತಃ ಸ ಬಭೂವ ಧರಾಧರಃ
ಹತ್ತು ಯೋಜನೆ ಅಗಲ, ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನೆ ಎತ್ತರ ಇದ್ದ ಆ ಪರ್ವತವು ಭೂಮಿಯ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.
ಸ ಲಿಲಙ್ಘಯಿಷುರ್ಭೀಮಂ ಸಲೀಲಂ ಲವಣಾರ್ಣವಮ್। ಕಲ್ಲೋಲಾಸ್ಫಾಲವೇಲಾನ್ತಮುತ್ಪಪಾತ ನಭೋ ಹರಿಃ
ಭಯಾನಕವಾದ ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ದಾಟಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಆ ವಾನರನು ಅಲೆಗಳ ಅಂಚನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು.
thumb|ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೫-
ಈಗ ಐವತ್ತೇಳನೆಯ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಆಪ್ಲುತ್ಯ ಚ ಮಹಾವೇಗಃ ಪಕ್ಷವಾನಿವ ಪರ್ವತಃ। ಭುಜಙ್ಗಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಪ್ರಬುದ್ಧಕಮಲೋತ್ಪಲಮ್
ಹಾರಿಕೊಂಡು, ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದಂತೆ ವೇಗದಿಂದ, ಹಾವುಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅರಳಿದ ಕಮಲ, ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋದನು.
ಸ ಚನ್ದ್ರಕುಮುದಂ ರಮ್ಯಂ ಸಾರ್ಕಕಾರಣ್ಡವಂ ಶುಭಮ್। ತಿಷ್ಯಶ್ರವಣಕಾದಮ್ಬಮಭ್ರಶೈವಲಶಾದ್ವಲಮ್
ಅವನು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಕುಮುದ ಹೂವಂತೆ, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾದಂಬ ಹೂವಂತೆ, ಮೋಡಗಳನ್ನು ಆಕಾಶದ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಂತೆ ನೋಡಿದನು.
ಪುನರ್ವಸುಮಹಾಮೀನಂ ಲೋಹಿತಾಙ್ಗಮಹಾಗ್ರಹಮ್। ಐರಾವತಮಹಾದ್ವೀಪಂ ಸ್ವಾತೀಹಂಸವಿಲಾಸಿತಮ್
ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳಂತೆ, ಕುಜನನ್ನು ಭಯಾನಕ ಮೊಸಳೆಗಳಂತೆ, ಐರಾವತವನ್ನು ವಿಶಾಲ ದ್ವೀಪದಂತೆ, ಸ್ವಾತಿ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಹಂಸವಿನ ಆಟದಂತೆ ಕಂಡನು.
ವಾತಸಂಘಾತಜಾಲೋರ್ಮಿಚನ್ದ್ರಾಂಶುಶಿಶಿರಾಮ್ಬುಮತ್। ಹನೂಮಾನಪರಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಪುಪ್ಲುವೇ ಗಗನಾರ್ಣವಮ್
ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಲೆಗಳು, ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಂಪಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಕಾಶ ಸಾಗರವನ್ನು ಹನುಮಂತನು ಶ್ರಮದಿಂದ ದಾಟುತ್ತಿದ್ದನು.
ಗ್ರಸಮಾನ ಇವಾಕಾಶಂ ತಾರಾಧಿಪಮಿವೋಲ್ಲಿಖನ್। ಹರನ್ನಿವ ಸನಕ್ಷತ್ರಂ ಗಗನಂ ಸಾರ್ಕಮಣ್ಡಲಮ್
ಆಕಾಶವನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ತೊಡೆಯುವಂತೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಮೇತ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಪಾರಮಪರಿಶ್ರಾನ್ತಶ್ಚಾಮ್ಬುಧಿಂ ಸಮಗಾಹತ। ಹನೂಮಾನ್ ಮೇಘಜಾಲಾನಿ ವಿಕರ್ಷನ್ನಿವ ಗಚ್ಛತಿ
ದಣಿದರೂ, ಹನುಮಂತನು ಆಪಾರವಾದ ಮೋಡಗಳ ಸಾಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗಿದನು.
ಪಾಣ್ಡುರಾರುಣವರ್ಣಾನಿ ನೀಲಮಾಞ್ಜಿಷ್ಠಕಾನಿ ಚ। ಹರಿತಾರುಣವರ್ಣಾನಿ ಮಹಾಭ್ರಾಣಿ ಚಕಾಶಿರೇ
ಬಿಳಿ, ಕೆಂಪು, ನೀಲಿ, ಗಾಢ ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳ ದೊಡ್ಡ ಮೋಡಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪ್ರವಿಶನ್ನಭ್ರಜಾಲಾನಿ ನಿಷ್ಕ್ರಮಂಶ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ। ಪ್ರಕಾಶಶ್ಚಾಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಇವ ದೃಶ್ಯತೇ
ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಂದಾಗ, ಅವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಂಕಾಗಿ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ವಿವಿಧಾಭ್ರಘನಾಪನ್ನಗೋಚರೋ ಧವಲಾಮ್ಬರಃ। ದೃಶ್ಯಾದೃಶ್ಯತನುರ್ವೀರಸ್ತಥಾ ಚನ್ದ್ರಾಯತೇಽಮ್ಬರೇ
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಟ್ಟವಾದ ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ಅವನ ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಡಗುತ್ತ, ಆ ವೀರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಾರ್ಕ್ಷ್್ಯಾಯಮಾಣೋ ಗಗನೇ ಸ ಬಭೌ ವಾಯುನನ್ದನಃ। ದಾರಯನ್ ಮೇಘವೃನ್ದಾನಿ ನಿಷ್ಪತಂಶ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಗರುಡನಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತ, ವಾಯುವಿನ ಮಗನು ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಚೀರಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಂದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ನದನ್ ನಾದೇನ ಮಹತಾ ಮೇಘಸ್ವನಮಹಾಸ್ವನಃ। ಪ್ರವರಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಹತ್ವಾ ನಾಮ ವಿಶ್ರಾವ್ಯ ಚಾತ್ಮನಃ
ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರೀ ಮೋಡಗಳ ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಕೂಗಿ, ಪ್ರಮುಖ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ,
ಆಕುಲಾಂ ನಗರೀಂ ಕೃತ್ವಾ ವ್ಯಥಯಿತ್ವಾ ಚ ರಾವಣಮ್। ಅರ್ದಯಿತ್ವಾ ಮಹಾವೀರಾನ್ ವೈದೇಹೀಮಭಿವಾದ್ಯ ಚ
ನಗರವನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಸಿ, ರಾವಣನಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿ, ಮಹಾವೀರರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ವಂದಿಸಿ,
ಆಜಗಾಮ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪುನರ್ಮಧ್ಯೇನ ಸಾಗರಮ್। ಪರ್ವತೇನ್ದ್ರಂ ಸುನಾಭಂ ಚ ಸಮುಪಸ್ಪೃಶ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುನಾಭ ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.
ಜ್ಯಾಮುಕ್ತ ಇವ ನಾರಾಚೋ ಮಹಾವೇಗೋಽಭ್ಯುಪಾಗಮತ್। ಸ ಕಿಂಚಿದಾರಾತ್ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಮಹಾಗಿರಿಮ್
ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಆ ಮಹಾ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಿದನು.