ಯದಿ ಮಾಂ ತಾರಯೇದಾರ್ಯಃ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸತ್ಯಸಂಗರಃ। ಅಸ್ಮಾದ್ ದುಃಖಾಮ್ಬುಸಂರೋಧಾಚ್ಛೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ
'ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನು ಸತ್ಯವ್ರತಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಈ ದುಃಖಸಾಗರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನಾದರೆ, ಹನುಮಂತನಿಗೆ ತಂಪಾಗಲಿ.'
ತತಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾರ್ಚಿರವ್ಯಗ್ರಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಶಿಖೋಽನಲಃ। ಜಜ್ವಾಲ ಮೃಗಶಾವಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಶಂಸನ್ನಿವ ಶುಭಂ ಕಪೇಃ
ಆಗ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದ ಅಗ್ನಿ, ಜಿಂಕೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಸೀತೆಯ ಸುತ್ತ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿ, ಆ ಮಹಾಕಪಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.
ಹನೂಮಜ್ಜನಕಶ್ಚೈವ ಪುಚ್ಛಾನಲಯುತೋಽನಿಲಃ। ವವೌ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರೋ ದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಲೇಯಾನಿಲಶೀತಲಃ
ಹನುಮಂತನ ತಂದೆಯಾದ ವಾಯುವೂ, ಅವನ ಬಾಲದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಯೂ ಸೇರಿ, ದೇವಿಗೆ ತಂಪಾದ, ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ, ಹಿಮದಂತೆ ಶೀತಳವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದವು.
ದಹ್ಯಮಾನೇ ಚ ಲಾಙ್ಗೂಲೇ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ। ಪ್ರದೀಪ್ತೋಽಗ್ನಿರಯಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನ ಮಾಂ ದಹತಿ ಸರ್ವತಃ
ಬಾಲು ಸುಡುವಾಗ ಆ ವಾನರನು ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಈ ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಏಕೆ ಸುಡುತ್ತಿಲ್ಲ?'
ದೃಶ್ಯತೇ ಚ ಮಹಾಜ್ವಾಲಃ ಕರೋತಿ ಚ ನ ಮೇ ರುಜಮ್। ಶಿಶಿರಸ್ಯೇವ ಸಮ್ಪಾತೋ ಲಾಙ್ಗೂಲಾಗ್ರೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ
'ದೊಡ್ಡ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ನನಗೆ ನೋವು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬಾಲದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ನೆಲೆಸಿದಂತಿದೆ.'
ಅಥ ವಾ ತದಿದಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಯದ್ ದೃಷ್ಟಂ ಪ್ಲವತಾ ಮಯಾ। ರಾಮಪ್ರಭಾವಾದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಪರ್ವತಃ ಸರಿತಾಂ ಪತೌ
'ಅಥವಾ, ನಾನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಕಂಡ ಅದ್ಭುತವೇ ಇದಾಗಿರಬಹುದು; ರಾಮನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪರ್ವತವೂ ನದಿಗಳ ರಾಜನಿಗೆ ಮಣಿದಂತಾಯಿತು.'
ಯದಿ ತಾವತ್ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮೈನಾಕಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ। ರಾಮಾರ್ಥಂ ಸಮ್ಭ್ರಮಸ್ತಾದೃಕ್ ಕಿಮಗ್ನಿರ್ನ ಕರಿಷ್ಯತಿ
'ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಮೈನಾಕ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಬೆಂಕಿಯೂ ಸಹ ಏಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಾರದು?'
ಸೀತಾಯಾಶ್ಚಾನೃಶಂಸ್ಯೇನ ತೇಜಸಾ ರಾಘವಸ್ಯ ಚ। ಪಿತುಶ್ಚ ಮಮ ಸಖ್ಯೇನ ನ ಮಾಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ
'ಸೀತೆಯ ದಯೆಯಿಂದ, ರಾಮನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹದಿಂದ, ಈ ಬೆಂಕಿ ನನಗೆ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ.'
ಭೂಯಃ ಸ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ। ಕಥಮಸ್ಮದ್ವಿಧಸ್ಯೇಹ ಬನ್ಧನಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಮೈಃ
ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವಾನರನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸಿ, 'ನನ್ನಂಥವನನ್ನು ಈ ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರು ಹೇಗೆ ಬಂಧಿಸಬಹುದು?' ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸ್ಯ ಯುಕ್ತಾ ಸ್ಯಾತ್ ಸತಿ ಮಹ್ಯಂ ಪರಾಕ್ರಮೇ। ತತಶ್ಛಿತ್ತ್ವಾ ಚ ತಾನ್ ಪಾಶಾನ್ ವೇಗವಾನ್ ವೈ ಮಹಾಕಪಿಃ
'ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಬೇಕು.' ಎಂದುಕೊಂಡು, ಆ ವೇಗಶಾಲಿ ಮಹಾಕಪಿ ಆ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದನು.
ಉತ್ಪಪಾತಾಥ ವೇಗೇನ ನನಾದ ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ। ಪುರದ್ವಾರಂ ತತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶೈಲಶೃಙ್ಗಮಿವೋನ್ನತಮ್
ನಂತರ, ವೇಗದಿಂದ ಹಾರಿ, ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿಂದ ನಗರದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಪರ್ವತಶೃಂಗದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತನು.
ವಿಭಕ್ತರಕ್ಷಃಸಮ್ಬಾಧಮಾಸಸಾದಾನಿಲಾತ್ಮಜಃ। ಸ ಭೂತ್ವಾ ಶೈಲಸಂಕಾಶಃ ಕ್ಷಣೇನ ಪುನರಾತ್ಮವಾನ್
ಅನಿಲಪುತ್ರನು ರಾಕ್ಷಸರ ಗುಂಪನ್ನು ಚದುರಿಸಿ, ಪರ್ವತದಂತೆ ನಿಂತನು; ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
ಹ್ರಸ್ವತಾಂ ಪರಮಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಬನ್ಧನಾನ್ಯವಶಾತಯತ್। ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚಾಭವಚ್ಛ್ರೀಮಾನ್ ಪುನಃ ಪರ್ವತಸಂನಿಭಃ
ಅವನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪುನಃ ಪರ್ವತದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದನು.
ವೀಕ್ಷಮಾಣಶ್ಚ ದದೃಶೇ ಪರಿಘಂ ತೋರಣಾಶ್ರಿತಮ್। ಸ ತಂ ಗೃಹ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಕಾಲಾಯಸಪರಿಷ್ಕೃತಮ್। ರಕ್ಷಿಣಸ್ತಾನ್ ಪುನಃ ಸರ್ವಾನ್ ಸೂದಯಾಮಾಸ ಮಾರುತಿಃ
ಅವನದು ಇತ್ತೂ ಅತ್ತೂ ನೋಡಿದಾಗ, ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ದಂಡವೊಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನು, ಕಪ್ಪು ಉಕ್ಕಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆ ದಂಡದಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಕರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಡೆದುಹಾಕಿದನು.
ಸ ತಾನ್ ನಿಹತ್ವಾ ರಣಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮಃ ಸಮೀಕ್ಷಮಾಣಃ ಪುನರೇವ ಲಙ್ಕಾಮ್। ಪ್ರದೀಪ್ತಲಾಙ್ಗೂಲಕೃತಾರ್ಚಿಮಾಲೀ ಪ್ರಕಾಶಿತಾದಿತ್ಯ ಇವಾರ್ಚಿಮಾಲೀ
ಅವನು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ವೀರತ್ವ ತೋರಿದನು; ಮತ್ತೆ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವನ ಹೊತ್ತಿರುವ ಬಾಲದಿಂದ ಬೆಂಕಿಯ ಹಾರವು ಉಂಟಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸುತ್ತುವ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
thumb|ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೫-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಸುಂದರಕಾಂಡದ ಐವತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ತತೋ ಲಙ್ಕಾಂ ಕಪಿಃ ಕೃತಮನೋರಥಃ। ವರ್ಧಮಾನಸಮುತ್ಸಾಹಃ ಕಾರ್ಯಶೇಷಮಚಿನ್ತಯತ್
ಆಮೇಲೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಈಡೇರಿದ ವಾನರನು ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಅವನ ಉತ್ಸಾಹ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ, ಇನ್ನೂ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.
ಕಿಂ ನು ಖಲ್ವವಶಿಷ್ಟಂ ಮೇ ಕರ್ತವ್ಯಮಿಹ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್। ಯದೇಷಾಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಭೂಯಃ ಸಂತಾಪಜನನಂ ಭವೇತ್
'ಇಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ? ಇದರಿಂದ ಈ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖ ಉಂಟಾಗಬಹುದು?' ಎಂದು ಆತನು ಯೋಚಿಸಿದನು.
ವನಂ ತಾವತ್ಪ್ರಮಥಿತಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸಾ ಹತಾಃ। ಬಲೈಕದೇಶಃ ಕ್ಷಪಿತಃ ಶೇಷಂ ದುರ್ಗವಿನಾಶನಮ್
ವನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರು ಹತ್ಯೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉಳಿದಿರುವುದು ಕೋಟೆಯ ನಾಶವಷ್ಟೆ.
ದುರ್ಗೇ ವಿನಾಶಿತೇ ಕರ್ಮ ಭವೇತ್ ಸುಖಪರಿಶ್ರಮಮ್। ಅಲ್ಪಯತ್ನೇನ ಕಾರ್ಯೇಽಸ್ಮಿನ್ ಮಮ ಸ್ಯಾತ್ ಸಫಲಃ ಶ್ರಮಃ
ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರೆ, ಕೆಲಸ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶ್ರಮವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲೇ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಯೋ ಹ್ಯಯಂ ಮಮ ಲಾಙ್ಗೂಲೇ ದೀಪ್ಯತೇ ಹವ್ಯವಾಹನಃ। ಅಸ್ಯ ಸಂತರ್ಪಣಂ ನ್ಯಾಯ್ಯಂ ಕರ್ತುಮೇಭಿರ್ಗೃಹೋತ್ತಮೈಃ
ನನ್ನ ಹಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಬೆಂಕಿ ಹಾವ್ಯವಾಹನನಂತೆ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಈ ಲಂಕೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮನೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
ತತಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಲಾಙ್ಗೂಲಃ ಸವಿದ್ಯುದಿವ ತೋಯದಃ। ಭವನಾಗ್ರೇಷು ಲಙ್ಕಾಯಾ ವಿಚಚಾರ ಮಹಾಕಪಿಃ
ನಂತರ, ಹೊತ್ತಿರುವ ಹಲ್ಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವ ಮೋಡದಂತೆ ಮಹಾಕಪಿ ಲಂಕೆಯ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
ಗೃಹಾದ್ ಗೃಹಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮುದ್ಯಾನಾನಿ ಚ ವಾನರಃ। ವೀಕ್ಷಮಾಣೋ ಹ್ಯಸಂತ್ರಸ್ತಃ ಪ್ರಾಸಾದಾಂಶ್ಚ ಚಚಾರ ಸಃ
ಆ ವಾನರನು ರಾಕ್ಷಸರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಮನೆಗಳಿಗೆ, ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಿರುಗಾಡಿದನು.
ಅವಪ್ಲುತ್ಯ ಮಹಾವೇಗಃ ಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯ ನಿವೇಶನಮ್। ಅಗ್ನಿಂ ತತ್ರ ವಿನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಶ್ವಸನೇನ ಸಮೋ ಬಲೀ
ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಹಾರಿದ ವಾನರನು ಪ್ರಹಸ್ತನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ಬಲದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದನು.
ತತೋಽನ್ಯತ್ ಪುಪ್ಲುವೇ ವೇಶ್ಮ ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಮುಮೋಚ ಹನುಮಾನಗ್ನಿಂ ಕಾಲಾನಲಶಿಖೋಪಮಮ್
ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವನ ಮನೆಯನ್ನು ಹನುಮಂತನು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾರಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.
ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ಚ ತಥಾ ಪುಪ್ಲುವೇ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ। ಶುಕಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸಾರಣಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ
ಅದೇ ರೀತಿ ಮಹಾಕಪಿ ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರ, ಶುಕ, ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಾರಣನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾರಿದನು.
ತಥಾ ಚೇನ್ದ್ರಜಿತೋ ವೇಶ್ಮ ದದಾಹ ಹರಿಯೂಥಪಃ। ಜಮ್ಬುಮಾಲೇಃ ಸುಮಾಲೇಶ್ಚ ದದಾಹ ಭವನಂ ತತಃ
ಹನುಮಂತನು ಇಂದ್ರಜಿತನ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ನಂತರ ಜಂಬುಮಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾಲಿಯ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತಿಸಿದನು.
ರಶ್ಮಿಕೇತೋಶ್ಚ ಭವನಂ ಸೂರ್ಯಶತ್ರೋಸ್ತಥೈವ ಚ। ಹ್ರಸ್ವಕರ್ಣಸ್ಯ ದಂಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ರೋಮಶಸ್ಯ ಚ ರಕ್ಷಸಃ
ಅವನಿಂದ ರಶ್ಮಿಕೇತು, ಸೂರ್ಯಶತ್ರು, ಹ್ರಸ್ವಕರ್ಣ, ದಂಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ರೋಮಶನ ಮನೆಗಳೂ ಸುಟ್ಟುಹೋದವು.
ಯುದ್ಧೋನ್ಮತ್ತಸ್ಯ ಮತ್ತಸ್ಯ ಧ್ವಜಗ್ರೀವಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ। ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವಸ್ಯ ಘೋರಸ್ಯ ತಥಾ ಹಸ್ತಿಮುಖಸ್ಯ ಚ
ಯುದ್ಧೋನ್ಮತ್ತ, ಮತ್ತ, ಧ್ವಜಗ್ರೀವ, ಭಯಾನಕನಾದ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಿಮುಖ ಇವರ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತಿಸಿದನು.
ಕರಾಲಸ್ಯ ವಿಶಾಲಸ್ಯ ಶೋಣಿತಾಕ್ಷಸ್ಯ ಚೈವ ಹಿ। ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯ ಭವನಂ ಮಕರಾಕ್ಷಸ್ಯ ಚೈವ ಹಿ
ಕರಾಳ, ವಿಶಾಲ, ಶೋಣಿತಾಕ್ಷ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಕರಾಕ್ಷ ಇವರ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.