ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣಮ್

ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಸ್ಮೃತಿಮಾನ್ ಪ್ರತಿಭಾನವಾನ್ । ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಿಯಃ ಸಾಧುರದೀನಾತ್ಮಾ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ॥೧-೧-

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಚಾತುರ್ಯವಂತ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯ, ಸದ್ಗುಣಿಯು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದವನು, ವಿವೇಕಶೀಲನು.

ಸರ್ವದಾಭಿಗತಃ ಸದ್ಭಿಃ ಸಮುದ್ರ ಇವ ಸಿನ್ಧುಭಿಃ । ಆರ್ಯಃ ಸರ್ವಸಮಶ್ಚೈವ ಸದೈವ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ ॥೧-೧-

ಅವನು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಲ್ಪಡುವನು, ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ; ಆರ್ಯನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು.

ಸ ಚ ಸರ್ವ ಗುಣೋಪೇತಃ ಕೌಸಲ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನಃ । ಸಮುದ್ರ ಇವ ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯೇ ಧೈರ್ಯೇಣ ಹಿಮವಾನಿವ ॥೧-೧-

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು; ಆಳದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಸಹನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ.

ವಿಷ್ಣುನಾ ಸದೃಶೋ ವೀರ್ಯೇ ಸೋಮವತ್ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಕಾಲಾಗ್ನಿಸದೃಶಃ ಕ್ರೋಧೇ ಕ್ಷಮಯಾ ಪೃಥಿವೀಸಮಃ ॥೧-೧-

ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ.

ಧನದೇನ ಸಮಸ್ತ್ಯಾಗೇ ಸತ್ಯೇ ಧರ್ಮ ಇವಾಪರಃ । ತಮೇವಂಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ರಾಮಂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥೧-೧-

ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಂತಿದ್ದನು. ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಮನು ಸದಾ ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿಯೂ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದನು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಿಯಂ ದಶರಥಸ್ಸುತಮ್ । ಪ್ರಕೃತೀನಾಂ ಹಿತೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಿಯಕಾಮ್ಯಯಾ ॥೧-೧-

ದಶರಥನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾದ ಹಿರಿಯ ಮಗನು, ಹಿರಿಯನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಸದಾ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸದಾ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಯೌವರಾಜ್ಯೇನ ಸಂಯೋಕ್ತುಮ್ ಐಚ್ಛತ್ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಮಹೀಪತಿಃ । ತಸ್ಯಾಭಿಷೇಕಸಮ್ಭಾರಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಾರ್ಯಾಥ ಕೈಕಯೀ ॥೧-೧-

ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದ ರಾಜನು ರಾಮನನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಕೈಕೇಯಿ—

ಪೂರ್ವಂ ದತ್ತವರಾ ದೇವೀ ವರಮೇನಮಯಾಚತ । ವಿವಾಸನಞ್ಚ ರಾಮಸ್ಯ ಭರತಸ್ಯಾಭಿಷೇಚನಮ್ ॥೧-೧-

ಹಿಂದೆ ದೊರೆತ ವರವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಆ ದೇವಿಯಾದ ಕೈಕೇಯಿ ತನ್ನ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು: ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭರತನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸುವುದು.

ಸ ಸತ್ಯವಚನಾದ್ರಾಜಾ ಧರ್ಮಪಾಶೇನ ಸಂಯತಃ । ವಿವಾಸಯಾಮಾಸ ಸುತಂ ರಾಮಂ ದಶರಥಃ ಪ್ರಿಯಮ್ ॥೧-೧-

ಸತ್ಯವಚನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದ ರಾಜನು, ಧರ್ಮದ ಬಂಧನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

ಸ ಜಗಾಮ ವನಂ ವೀರಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮನುಪಾಲಯನ್ । ಪಿತುರ್ವಚನನಿರ್ದೇಶಾತ್ ಕೈಕೇಯ್ಯಾಃ ಪ್ರಿಯಕಾರಣಾತ್ ॥೧-೧-

ಆ ಧೈರ್ಯವಂತನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

ತಂ ವ್ರಜನ್ತಂ ಪ್ರಿಯೋ ಭ್ರಾತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽನುಜಗಾಮ ಹ । ಸ್ನೇಹಾದ್ ವಿನಯಸಮ್ಪನ್ನಃ ಸುಮಿತ್ರಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ॥೧-೧-

ಅವನನ್ನು ಹೋದಾಗ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವನ ತಮ್ಮನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು.

ಭ್ರಾತರಂ ದಯಿತೋ ಭ್ರಾತುಃ ಸೌಭ್ರಾತ್ರಮನುದರ್ಶಯನ್ । ರಾಮಸ್ಯ ದಯಿತಾ ಭಾರ್ಯಾ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾಣಸಮಾ ಹಿತಾ ॥೧-೧-

ತಮ್ಮನಿಗೆ ತಮ್ಮನಾದವನಿಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪತ್ನಿ, ಸದಾ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಮಾನವಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಳು—

ಜನಕಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತಾ ದೇವಮಾಯೇವ ನಿರ್ಮಿತಾ । ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಾ ನಾರೀಣಾಮುತ್ತಮಾ ವಧೂಃ ॥೧-೧-

ಜನಕನ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ದೇವತೆಗಳ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಳಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಧುವಾಗಿದ್ದಳು.

ಸೀತಾಪ್ಯನುಗತಾ ರಾಮಂ ಶಶಿನಂ ರೋಹಿಣೀ ಯಥಾ । ಪೌರೈರನುಗತೋ ದೂರಂ ಪಿತ್ರಾ ದಶರಥೇನ ಚ ॥೧-೧-

ಸೀತೆಯೂ ಕೂಡ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು, ಹೇಗೆ ರೋಹಿಣಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಳೋ ಹಾಗೆ. ಅವನನ್ನು ಪೌರರು ಮತ್ತು ತಂದೆಯಾದ ದಶರಥನು ದೂರದವರೆಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.

ಶೃಙ್ಗವೀರಪುರೇ ಸೂತಂ ಗಙ್ಗಾಕೂಲೇ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ । ಗುಹಮಾಸಾದ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಂ ಪ್ರಿಯಮ್ ॥೧-೧-

ಶೃಂಗವೇರಪುರದಲ್ಲಿ, ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಸಾರಥಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಪ್ರಿಯನೂ ಆದ ನಿಶಾದಾಧಿಪತಿಯಾದ ಗುಹನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು.

ಗುಹೇನ ಸಹಿತೋ ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ಸೀತಯಾ । ತೇ ವನೇನ ವನಙ್ಗತ್ವಾ ನದೀಸ್ತೀರ್ತ್ವಾ ಬಹೂದಕಾಃ ॥೧-೧-

ಗುಹನ ಜೊತೆಗೆ ರಾಮನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವರು ಅನೇಕ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ನದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದರು.

ಚಿತ್ರಕೂಟಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಭರದ್ವಾಜಸ್ಯ ಶಾಸನಾತ್ । ರಮ್ಯಮಾವಸಥಂ ಕೃತ್ವಾ ರಮಮಾಣಾ ವನೇ ತ್ರಯಃ ॥೧-೧-

ಭರದ್ವಾಜನ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಕೂಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಮೂವರು ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ದೇವಗನ್ಧರ್ವಸಂಕಾಶಾಃ ತತ್ರ ತೇ ನ್ಯವಸನ್ ಸುಖಮ್ । ಚಿತ್ರಕೂಟಙ್ಗತೇ ರಾಮೇ ಪುತ್ರಶೋಕಾತುರಸ್ತಥಾ ॥೧-೧-

ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಂತೆ ಸುಖದಿಂದ ವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ರಾಮನು ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ತಂದೆ ಪುತ್ರನ ಬೇಸರದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದನು.

ರಾಜಾ ದಶರಥಸ್ಸ್ವರ್ಗಂ ಜಗಾಮ ವಿಲಪನ್ ಸುತಮ್ । ಗತೇ ತು ತಸ್ಮಿನ್ ಭರತೋ ವಸಿಷ್ಠಪ್ರಮುಖೈರ್ದ್ವಿಜೈಃ ॥೧-೧-

ರಾಜನಾದ ದಶರಥನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಅವನು ಹೋದ ನಂತರ, ಭರತನು ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ—

ನಿಯುಜ್ಯಮಾನೋ ರಾಜ್ಯಾಯ ನೈಚ್ಛತ್ ರಾಜ್ಯಂ ಮಹಾಬಲಃ । ಸ ಜಗಾಮ ವನಂ ವೀರೋ ರಾಮಪಾದಪ್ರಸಾದಕಃ ॥೧-೧-

ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾದರೂ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭರತನು ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಧೈರ್ಯವಂತನು ರಾಮನ ಪಾದಗಳ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಗತ್ವಾ ತು ಸ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ರಾಮಂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಮ್ । ಅಯಾಚದ್ಭ್ರಾತರಂ ರಾಮಮ್ ಆರ್ಯಭಾವಪುರಸ್ಕೃತಃ ॥೧-೧-

ಆಗ ಭರತನು ಮಹಾತ್ಮನೂ ಸತ್ಯಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಯಿಂದ ತನ್ನ ತಮ್ಮನಾದ ರಾಮನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.

ತ್ವಮೇವ ರಾಜಾ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಇತಿ ರಾಮಂ ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್ । ರಾಮೋಽಪಿ ಪರಮೋದಾರಃ ಸುಮುಖಸ್ಸುಮಹಾಯಶಾಃ ॥೧-೧-

'ನೀನೇ ರಾಜನು, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು' ಎಂದು ರಾಮನಿಗೆ ಭರತನು ಹೇಳಿದನು. ರಾಮನು ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರನೂ, ಸುಂದರಮುಖನೂ, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ನ ಚೈಚ್ಛತ್ ಪಿತುರಾದೇಶಾತ್ ರಾಜ್ಯಂ ರಾಮೋ ಮಹಾಬಲಃ । ಪಾದುಕೇ ಚಾಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಾಯ ನ್ಯಾಸಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥೧-೧-

ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾಮನು ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪಾಲಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

ನಿವರ್ತಯಾಮಾಸ ತತೋ ಭರತಂ ಭರತಾಗ್ರಜಃ । ಸ ಕಾಮಮನವಾಪ್ಯೈವ ರಾಮಪಾದಾವುಪಸ್ಪೃಶನ್ ॥೧-೧-

ಅನಂತರ ಭರತನ ಹಿರಿಯನಾದ ರಾಮನು ಭರತನನ್ನು ಮರಳಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದನು; ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ಈಡಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ ಭರತನು ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು.

ನನ್ದಿಗ್ರಾಮೇಽಕರೋದ್ ರಾಜ್ಯಂ ರಾಮಾಗಮನಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ । ಗತೇ ತು ಭರತೇ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸತ್ಯಸನ್ಧೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥೧-೧-

ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಭರತನು ರಾಮನು ಮರಳಿ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.

ರಾಮಸ್ತು ಪುನರಾಲಕ್ಷ್ಯ ನಾಗರಸ್ಯ ಜನಸ್ಯ ಚ । ತತ್ರಾಗಮನಮೇಕಾಗ್ರೋ ದಣ್ಡಕಾನ್ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹ ॥೧-೧-

ಆದರೆ ರಾಮನು ನಗರದ ಜನರು ಬರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತು ಮಹಾರಣ್ಯಂ ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ । ವಿರಾಧಂ ರಾಕ್ಷಸಂ ಹತ್ವಾ ಶರಭಙ್ಗಂ ದದರ್ಶ ಹ ॥೧-೧-

ಅವನದು ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಮನು ವಿರಾಧ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು, ಶರಭಂಗನನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚಾಪ್ಯಗಸ್ತ್ಯಂ ಚ ಅಗಸ್ತ್ಯಭ್ರಾತರಂ ತಥಾ । ಅಗಸ್ತ್ಯವಚನಾಚ್ಚೈವ ಜಗ್ರಾಹೈನ್ದ್ರಂ ಶರಾಸನಮ್ ॥೧-೧-

ಅವನಿಗೆ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು; ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಮಾತಿನಂತೆ ಇಂದ್ರನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ಖಡ್ಗಞ್ಚ ಪರಮ ಪ್ರೀತಸ್ತೂಣೀ ಚಾಕ್ಷಯಸಾಯಕೌ । ವಸತಸ್ತಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ವನೇ ವನಚರೈಃ ಸಹ ॥೧-೧-

ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯವಾಗದ ಬಾಣಗಳಿರುವ ತುಣೀಗಳನ್ನು ದೊರೆತವು; ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ ಅರಣ್ಯದವರ ಜೊತೆ ಇದ್ದನು.