ಏವಂ ಬಹುವಿಧಾಂ ಚಿನ್ತಾಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಮತಿಃ। ಸಂಶ್ರವೇ ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಯಂ ವೈದೇಹ್ಯಾ ವ್ಯಾಜಹಾರ ಹ
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಮತಿ ಸೀತೆಗೆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು.
ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ನಾಮ ರಥಕುಞ್ಜರವಾಜಿಮಾನ್। ಪುಣ್ಯಶೀಲೋ ಮಹಾಕೀರ್ತಿರಿಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ದಶರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಪುಣ್ಯಶೀಲನೂ, ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ರಾಜರ್ಷೀಣಾಂ ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತಪಸಾ ಚರ್ಷಿಭಿಃ ಸಮಃ। ಚಕ್ರವರ್ತಿಕುಲೇ ಜಾತಃ ಪುರಂದರಸಮೋ ಬಲೇ
ಅವನು ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಇದ್ದನು.
ಅಹಿಂಸಾರತಿರಕ್ಷುದ್ರೋ ಘೃಣೀ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ। ಮುಖ್ಯಸ್ಯೇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾಁಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಿವರ್ಧನಃ
ಅವನು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವನು, ಅಲೋಭಿ, ದಯಾಳು, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯವಂತನು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು, ಶ್ರೀಯುತನೂ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ಪಾರ್ಥಿವವ್ಯಞ್ಜನೈರ್ಯುಕ್ತಃ ಪೃಥುಶ್ರೀಃ ಪಾರ್ಥಿವರ್ಷಭಃ। ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಚತುರನ್ತಾಯಾಂ ವಿಶ್ರುತಃ ಸುಖದಃ ಸುಖೀ
ಅವನು ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಮಹಾ ವೈಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವನು, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭೂಮಿಯ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ, ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವವನೂ ತಾನೂ ಸಂತೋಷಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಪ್ರಿಯೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ತಾರಾಧಿಪನಿಭಾನನಃ। ರಾಮೋ ನಾಮ ವಿಶೇಷಜ್ಞಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸರ್ವಧನುಷ್ಮತಾಮ್
ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗನ ಮುಖವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಹೆಸರು ರಾಮ, ವಿವೇಕವಂತನು, ಎಲ್ಲಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
ರಕ್ಷಿತಾ ಸ್ವಸ್ಯ ವೃತ್ತಸ್ಯ ಸ್ವಜನಸ್ಯಾಪಿ ರಕ್ಷಿತಾ। ರಕ್ಷಿತಾ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಚ ಪರಂತಪಃ
ಅವನು ತನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು ಕಾಯುವವನೂ, ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವವನೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನೂ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರನೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯ ಸತ್ಯಾಭಿಸಂಧಸ್ಯ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ವಚನಾತ್ ಪಿತುಃ। ಸಭಾರ್ಯಃ ಸಹ ಚ ಭ್ರಾತ್ರಾ ವೀರಃ ಪ್ರವ್ರಜಿತೋ ವನಮ್
ಸತ್ಯವಂತನಾದ ತನ್ನ ವೃದ್ಧ ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಆ ವೀರನು ಪತ್ನಿಯೂ ಸಹೋದರನೊಡನೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ತೇನ ತತ್ರ ಮಹಾರಣ್ಯೇ ಮೃಗಯಾಂ ಪರಿಧಾವತಾ। ರಾಕ್ಷಸಾ ನಿಹತಾಃ ಶೂರಾ ಬಹವಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ
ಅವನಿಂದ ಆ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆ ಆಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನೇಕ ಬಲಶಾಲಿ ಕಾಮರೂಪಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಜನಸ್ಥಾನವಧಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿಹತೌ ಖರದೂಷಣೌ। ತತಸ್ತ್ವಮರ್ಷಾಪಹೃತಾ ಜಾನಕೀ ರಾವಣೇನ ತು
ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಖರನು ದೂಷಣನು ಹತರಾದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು.
ವಞ್ಚಯಿತ್ವಾ ವನೇ ರಾಮಂ ಮೃಗರೂಪೇಣ ಮಾಯಯಾ। ಸ ಮಾರ್ಗಮಾಣಸ್ತಾಂ ದೇವೀಂ ರಾಮಃ ಸೀತಾಮನಿನ್ದಿತಾಮ್
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೃಗರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವ ಮಾಯೆಯಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ, ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಸೀತೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದನು.
ಆಸಸಾದ ವನೇ ಮಿತ್ರಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ನಾಮ ವಾನರಮ್। ತತಃ ಸ ವಾಲಿನಂ ಹತ್ವಾ ರಾಮಃ ಪರಪುರಂಜಯಃ
ಅವನಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವ ಎಂಬ ವಾನರ ಸ್ನೇಹಿತನು ಸಿಕ್ಕಿದನು. ನಂತರ ರಾಮನು ಶತ್ರು ನಗರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು, ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು.
ಆಯಚ್ಛತ್ ಕಪಿರಾಜ್ಯಂ ತು ಸುಗ್ರೀವಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ। ಸುಗ್ರೀವೇಣಾಭಿಸಂದಿಷ್ಟಾ ಹರಯಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ವಾನರರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ಕೊಟ್ಟನು. ಸುಗ್ರೀವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕಾಮರೂಪಿಯಾದ ವಾನರರು—
ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ತಾಂ ದೇವೀಂ ವಿಚಿನ್ವನ್ತಃ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಹಂ ಸಮ್ಪಾತಿವಚನಾಚ್ಛತಯೋಜನಮಾಯತಮ್
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು. ನಾನು ಸಂಪಾತಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನೂರು ಯೋಜನೆ ಅಗಲದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದೆ.
ತಸ್ಯಾ ಹೇತೋರ್ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಸಮುದ್ರಂ ವೇಗವಾನ್ ಪ್ಲುತಃ। ಯಥಾರೂಪಾಂ ಯಥಾವರ್ಣಾಂ ಯಥಾಲಕ್ಷ್ಮವತೀಂ ಚ ತಾಮ್
ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅವಳ ರೂಪ, ವರ್ಣ, ಲಾವಣ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ನೋಡಿದೆ.
ಅಶ್ರೌಷಂ ರಾಘವಸ್ಯಾಹಂ ಸೇಯಮಾಸಾದಿತಾ ಮಯಾ। ವಿರರಾಮೈವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ವಾಚಂ ವಾನರಪುಂಗವಃ
ರಾಮನಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡೆಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮಾತನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಜಾನಕೀ ಚಾಪಿ ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಿಸ್ಮಯಂ ಪರಮಂ ಗತಾ। ತತಃ ಸಾ ವಕ್ರಕೇಶಾನ್ತಾ ಸುಕೇಶೀ ಕೇಶಸಂವೃತಮ್। ಉನ್ನಮ್ಯ ವದನಂ ಭೀರುಃ ಶಿಂಶಪಾಮನ್ವವೈಕ್ಷತ
ಸೀತೆಯು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು. ಆಕೆ ವಕ್ರವಾದ ಕೂದಲಿನ ತುದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊದಿಸಿ, ಭಯಭೀತಳಾಗಿ ಮುಖವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಶಿಂಶಪಾ ಮರದತ್ತ ನೋಡಿದಳು.
ನಿಶಮ್ಯ ಸೀತಾ ವಚನಂ ಕಪೇಶ್ಚ ದಿಶಶ್ಚ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರದಿಶಶ್ಚ ವೀಕ್ಷ್ಯ। ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಪರಮಂ ಜಗಾಮ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮಮನುಸ್ಮರನ್ತೀ
ಸೀತೆಯು ವಾನರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ನೋಡಿದಳು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಮನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು.
ಸಾ ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಂ ಚ ತಥಾ ಹ್ಯಧಸ್ತಾ- ನ್ನಿರೀಕ್ಷಮಾಣಾ ತಮಚಿನ್ತ್ಯಬುದ್ಧಿಮ್। ದದರ್ಶ ಪಿಂಗಾಧಿಪತೇರಮಾತ್ಯಂ ವಾತಾತ್ಮಜಂ ಸೂರ್ಯಮಿವೋದಯಸ್ಥಮ್
ಆಕೆ ಬಲ, ಎಡ, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ನೋಡುತ್ತಾ, ಆ ಪಿಂಗ ಕಪಿಗಳ ರಾಜನ ಅಮಾತ್ಯನಾದ ವಾಯುದೇವನ ಮಗನನ್ನು, ಆತನ ಮನಸ್ಸು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಂತದ್ದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
thumb|ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೫-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದ ಸುಂದರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತತಃ ಶಾಖಾನ್ತರೇ ಲೀನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಲಿತಮಾನಸಾ। ವೇಷ್ಟಿತಾರ್ಜುನವಸ್ತ್ರಂ ತಂ ವಿದ್ಯುತ್ಸಂಘಾತಪಿಂಗಲಮ್
ಆಮೇಲೆ, ಆತನನ್ನು ಕೊಂಬೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೀತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲುಗಾಡಿತು; ಆತನಿಗೆ ಬಿಳಿ ಛಾಲೆಯ वस्त್ರಗಳು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಅವನು ಮಿಂಚಿನ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಪಿಂಗವರ್ಣದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸಾ ದದರ್ಶ ಕಪಿಂ ತತ್ರ ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್। ಫುಲ್ಲಾಶೋಕೋತ್ಕರಾಭಾಸಂ ತಪ್ತಚಾಮೀಕರೇಕ್ಷಣಮ್
ಅಲ್ಲೆ ಆಕೆ ಆ ಕಪಿಯನ್ನು, ವಿನಯದಿಂದ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಅವನು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಶೋಕ ಮರದ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕರಗಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
ಸಾಥ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿನೀತವದವಸ್ಥಿತಮ್। ಮೈಥಿಲೀ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಿಸ್ಮಯಂ ಪರಮಂ ಗತಾ
ಆಗ, ಆ ಹರಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೈಥಿಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದಳು.
ಅಹೋ ಭೀಮಮಿದಂ ಸತ್ತ್ವಂ ವಾನರಸ್ಯ ದುರಾಸದಮ್। ದುರ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯಮಿದಂ ಮತ್ವಾ ಪುನರೇವ ಮುಮೋಹ ಸಾ
ಅಯ್ಯೋ, ಈ ವಾನರನ ಸ್ವಭಾವ ತುಂಬಾ ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ, ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನೋಡಲು ಕೂಡ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದುಕೊಂಡು, ಆಕೆ ಮತ್ತೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದಳು.
ವಿಲಲಾಪ ಭೃಶಂ ಸೀತಾ ಕರುಣಂ ಭಯಮೋಹಿತಾ। ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ ಭಾಮಿನೀ
ಭಯ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸೀತಾ ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ, ಕರಣವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, 'ರಾಮಾ!' ಎಂದು, ಮತ್ತೆ 'ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ!' ಎಂದು, ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಗಿದಳು.
ರುರೋದ ಸಹಸಾ ಸೀತಾ ಮನ್ದಮನ್ದಸ್ವರಾ ಸತೀ। ಸಾಥ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿವರಂ ವಿನೀತವದುಪಾಗತಮ್। ಮೈಥಿಲೀ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಸ್ವಪ್ನೋಽಯಮಿತಿ ಭಾಮಿನೀ
ಸೀತಾ ಹಠಾತ್ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು, ಆಕೆ ಮೃದುವಾಗಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ನಂತರ, ಆ ಹರಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಗೌರವದಿಂದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೈಥಿಲಿ 'ಇದು ಕನಸು ಇರಬೇಕು' ಎಂದುಕೊಂಡಳು.
ಸಾ ವೀಕ್ಷಮಾಣಾ ಪೃಥುಭುಗ್ನವಕ್ತ್ರಂ ಶಾಖಾಮೃಗೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯಥೋಕ್ತಕಾರಮ್। ದದರ್ಶ ಪಿಂಗಪ್ರವರಂ ಮಹಾರ್ಹಂ ವಾತಾತ್ಮಜಂ ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಿಷ್ಠಮ್
ಆಕೆ ಆ ವಾನರರಾಜನ ಅಗಲವಾದ ಬಾಯಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಹೇಳಿದಂತೆ, ಪಿಂಗವರ್ಣದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ, ವಾಯುದೇವನ ಮಗನನ್ನು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಕಂಡಳು.
ಸಾ ತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯೈವ ಭೃಶಂ ವಿಪನ್ನಾ ಗತಾಸುಕಲ್ಪೇವ ಬಭೂವ ಸೀತಾ। ಚಿರೇಣ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ಚೈವಂ ವಿಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಿಶಾಲನೇತ್ರಾ
ಆತನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ, ಸೀತೆಗೆ ಬಹಳ ಗಾಬರಿಯಾಯಿತು, ಪ್ರಾಣವೇ ಹೋದಂತೆ ಆಯಿತು; ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಆ ವಿಶಾಲನೇತ್ರೆಯು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಮಡುಗಟ್ಟಿದಳು.
ಸ್ವಪ್ನೋ ಮಯಾಯಂ ವಿಕೃತೋಽದ್ಯ ದೃಷ್ಟಃ ಶಾಖಾಮೃಗಃ ಶಾಸ್ತ್ರಗಣೈರ್ನಿಷಿದ್ಧಃ। ಸ್ವಸ್ತ್ಯಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ತಥಾ ಪಿತುರ್ಮೇ ಜನಕಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಃ
ಈ strange ವಾನರನನ್ನು ನಾನು ಇಂದು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಇದು ಕನಸುಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ರಾಮನಿಗೂ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ತಂದೆ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜನಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿರಲಿ.
ಸ್ವಪ್ನೋ ಹಿ ನಾಯಂ ನಹಿ ಮೇಽಸ್ತಿ ನಿದ್ರಾ ಶೋಕೇನ ದುಃಖೇನ ಚ ಪೀಡಿತಾಯಾಃ। ಸುಖಂ ಹಿ ಮೇ ನಾಸ್ತಿ ಯತೋ ವಿಹೀನಾ ತೇನೇನ್ದುಪೂರ್ಣಪ್ರತಿಮಾನನೇನ
ಇದು ಕನಸು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲ—ದುಃಖದಿಂದ, ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇನೆ; ಅವನಿಂದ ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವೇ ಇಲ್ಲ, ಅವನ ಮುಖ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.