ಚಾರೇಣ ತು ಸುಯುಕ್ತೇನ ಶತ್ರೋಃ ಶಕ್ತಿಮವೇಕ್ಷತಾ। ಗೂಢೇನ ಚರತಾ ತಾವದವೇಕ್ಷಿತಮಿದಂ ಮಯಾ
ಶತ್ರುವಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಸೂಕ್ತವಾದ ರೀತಿ ಚಾರ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ವಿಶೇಷಶ್ಚ ಪುರೀ ಚೇಯಂ ನಿರೀಕ್ಷಿತಾ। ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇರಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವೋ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ
ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ, ಈ ನಗರವನ್ನೂ, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ರಾವಣನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಯಥಾ ತಸ್ಯಾಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವದಯಾವತಃ। ಸಮಾಶ್ವಾಸಯಿತುಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ಪತಿದರ್ಶನಕಾಂಕ್ಷಿಣೀಮ್
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ದಯೆಯುಳ್ಳ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆತನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರುವ, ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಲು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿರುವ ಆಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನೀಡಿ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬಹುದು?
ಅಹಮಾಶ್ವಾಸಯಾಮ್ಯೇನಾಂ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರನಿಭಾನನಾಮ್। ಅದೃಷ್ಟದುಃಖಾಂ ದುಃಖಸ್ಯ ನ ಹ್ಯನ್ತಮಧಿಗಚ್ಛತೀಮ್
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖವಿರುವ, ದುಃಖವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅನುಭವಿಸದ, ಆದರೆ ಈಗ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಧೆಪಡುವ ಆಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಧೈರ್ಯವನ್ನೀಡಿ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬೇಕು.
ಯದಿ ಹ್ಯಹಂ ಸತೀಮೇನಾಂ ಶೋಕೋಪಹತಚೇತನಾಮ್। ಅನಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ದೋಷವದ್ ಗಮನಂ ಭವೇತ್
ಈ ಧರ್ಮವಂತಿಯಾದ ಸೀತೆಯ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದೆ. ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳದೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರೆ, ನನ್ನ ಹೋದದ್ದು ತಪ್ಪಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಗತೇ ಹಿ ಮಯಿ ತತ್ರೇಯಂ ರಾಜಪುತ್ರೀ ಯಶಸ್ವಿನೀ। ಪರಿತ್ರಾಣಮಪಶ್ಯನ್ತೀ ಜಾನಕೀ ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಜೇತ್
ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋದರೆ, ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ಜನಕಿ ಯಾರೂ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡು, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಯಥಾ ಚ ಸ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರನಿಭಾನನಃ। ಸಮಾಶ್ವಾಸಯಿತುಂ ನ್ಯಾಯ್ಯಃ ಸೀತಾದರ್ಶನಲಾಲಸಃ
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಿರುವ ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು, ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಹಳ ಆಸೆಪಟ್ಟು, ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳುವುದು ಸರಿ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಿಶಾಚರೀಣಾಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಕ್ಷಮಂ ಚಾಭಿಭಾಷಿತಮ್। ಕಥಂ ನು ಖಲು ಕರ್ತವ್ಯಮಿದಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಗತೋ ಹ್ಯಹಮ್
ಈ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಮಾತುಗಳು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು. ಇಂತಹ ಕಷ್ಟಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಅನೇನ ರಾತ್ರಿಶೇಷೇಣ ಯದಿ ನಾಶ್ವಾಸ್ಯತೇ ಮಯಾ। ಸರ್ವಥಾ ನಾಸ್ತಿ ಸಂದೇಹಃ ಪರಿತ್ಯಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್
ಈ ಉಳಿದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳದೆ ಹೋದರೆ, ಅವಳು ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಖಚಿತ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ.
ರಾಮಸ್ತು ಯದಿ ಪೃಚ್ಛೇನ್ಮಾಂ ಕಿಂ ಮಾಂ ಸೀತಾಬ್ರವೀದ್ವಚಃ। ಕಿಮಹಂ ತಂ ಪ್ರತಿಬ್ರೂಯಾಮಸಮ್ಭಾಷ್ಯ ಸುಮಧ್ಯಮಾಮ್
ರಾಮನು ನನಗೆ, 'ಸೀತೆಯು ನಿನಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದಳು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ನಾನು ಆ ಸುಂದರಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡದೆ ಅವನಿಗೆ ಏನು ಉತ್ತರಿಸಲಿ?
ಸೀತಾಸಂದೇಶರಹಿತಂ ಮಾಮಿತಸ್ತ್ವರಯಾ ಗತಮ್। ನಿರ್ದಹೇದಪಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಃ ಕ್ರೋಧತೀವ್ರೇಣ ಚಕ್ಷುಷಾ
ಸೀತೆಯ ಸಂದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿಂದ ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಟರೆ, ಕಾಕುತ್ಥ್ಸ ವಂಶದ ರಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿಂದ ಸುಡುವನು.
ಯದಿ ವೋದ್ಯೋಜಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಭರ್ತಾರಂ ರಾಮಕಾರಣಾತ್। ವ್ಯರ್ಥಮಾಗಮನಂ ತಸ್ಯ ಸಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನಾನು ಸೀತೆಯಿಗಾಗಿ ರಾಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರೆ, ಅವನೂ ಅವನ ಸೇನೆಯೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನ್ತರಂ ತ್ವಹಮಾಸಾದ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೀನಾಮವಸ್ಥಿತಃ। ಶನೈರಾಶ್ವಾಸಯಾಮ್ಯದ್ಯ ಸಂತಾಪಬಹುಲಾಮಿಮಾಮ್
ಈ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಕಂಡು, ಇಂದು ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಸೀತೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಅಹಂ ಹ್ಯತಿತನುಶ್ಚೈವ ವಾನರಶ್ಚ ವಿಶೇಷತಃ। ವಾಚಂ ಚೋದಾಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾನುಷೀಮಿಹ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್
ನಾನು ಬಹಳ ಸಣ್ಣವನೂ, ವಾನರನೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಯದಿ ವಾಚಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ದ್ವಿಜಾತಿರಿವ ಸಂಸ್ಕೃತಾಮ್। ರಾವಣಂ ಮನ್ಯಮಾನಾ ಮಾಂ ಸೀತಾ ಭೀತಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಸೀತೆಯು ನನ್ನನ್ನು ರಾವಣನೆಂದು ಭಯಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಅವಶ್ಯಮೇವ ವಕ್ತವ್ಯಂ ಮಾನುಷಂ ವಾಕ್ಯಮರ್ಥವತ್। ಮಯಾ ಸಾನ್ತ್ವಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಾ ನಾನ್ಯಥೇಯಮನಿನ್ದಿತಾ
ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾನವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಈ ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಸೀತೆಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಲಾಗದು.
ಸೇಯಮಾಲೋಕ್ಯ ಮೇ ರೂಪಂ ಜಾನಕೀ ಭಾಷಿತಂ ತಥಾ। ರಕ್ಷೋಭಿಸ್ತ್ರಾಸಿತಾ ಪೂರ್ವಂ ಭೂಯಸ್ತ್ರಾಸಮುಪೈಷ್ಯತಿ
ಜನಕಿಯು ನನ್ನ ರೂಪವನ್ನೂ ಮಾತನ್ನೂ ನೋಡಿದರೆ, ಹಿಂದೆ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಭಯಪಡುವಳು.
ತತೋ ಜಾತಪರಿತ್ರಾಸಾ ಶಬ್ದಂ ಕುರ್ಯಾನ್ಮನಸ್ವಿನೀ। ಜಾನಾನಾ ಮಾಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ರಾವಣಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್
ಆಗ ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀತೆಯು ಭಯದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಾವಣನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆಕೆ ಕೂಗಬಹುದು.
ಸೀತಯಾ ಚ ಕೃತೇ ಶಬ್ದೇ ಸಹಸಾ ರಾಕ್ಷಸೀಗಣಃ। ನಾನಾಪ್ರಹರಣೋ ಘೋರಃ ಸಮೇಯಾದನ್ತಕೋಪಮಃ
ಸೀತೆಯು ಹಠಾತ್ ಕೂಗಿದರೆ, ಭಯಂಕರವಾದ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರು, ಯಮಧರ್ಮರಾಜನಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವರು.
ತತೋ ಮಾಂ ಸಮ್ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸರ್ವತೋ ವಿಕೃತಾನನಾಃ। ವಧೇ ಚ ಗ್ರಹಣೇ ಚೈವ ಕುರ್ಯುರ್ಯತ್ನಂ ಮಹಾಬಲಾಃ
ನಂತರ ಆ ಭೀಕರ ಮುಖಗಳ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿ, ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ತಂ ಮಾಂ ಶಾಖಾಃ ಪ್ರಶಾಖಾಶ್ಚ ಸ್ಕನ್ಧಾಂಶ್ಚೋತ್ತಮಶಾಖಿನಾಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಪರಿಧಾವನ್ತಂ ಭವೇಯುಃ ಪರಿಶಙ್ಕಿತಾಃ
ನಾನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮರಗಳ ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಉಪಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ನನಗೆ ಅನುಮಾನ ಪಡುವರು.
ಮಮ ರೂಪಂ ಚ ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ವನೇ ವಿಚರತೋ ಮಹತ್। ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ಭಯವಿತ್ರಸ್ತಾ ಭವೇಯುರ್ವಿಕೃತಸ್ವರಾಃ
ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಆ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿ, ಅವರ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಗಿ, ಭಯಭೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತತಃ ಕುರ್ಯುಃ ಸಮಾಹ್ವಾನಂ ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ರಕ್ಷಸಾಮಪಿ। ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರನಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರನಿವೇಶನೇ
ಆ ರಾಕ್ಷಸಸ್ತ್ರೀಯರು, ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತೇ ಶೂಲಶರನಿಸ್ತ್ರಿಂಶವಿವಿಧಾಯುಧಪಾಣಯಃ। ಆಪತೇಯುರ್ವಿಮರ್ದೇಽಸ್ಮಿನ್ ವೇಗೇನೋದ್ವೇಗಕಾರಣಾತ್
ಅವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಚು, ಬಾಣ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂರುದ್ಧಸ್ತೈಸ್ತು ಪರಿತೋ ವಿಧಮೇ ರಾಕ್ಷಸಂ ಬಲಮ್। ಶಕ್ನುಯಾಂ ನ ತು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಪರಂ ಪಾರಂ ಮಹೋದಧೇಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡರೆ, ನಾನು ರಾಕ್ಷಸಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಡೆದುದುಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಆ ಪಾರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮಾಂ ವಾ ಗೃಹ್ಣೀಯುರಾವೃತ್ಯ ಬಹವಃ ಶೀಘ್ರಕಾರಿಣಃ। ಸ್ಯಾದಿಯಂ ಚಾಗೃಹೀತಾರ್ಥಾ ಮಮ ಚ ಗ್ರಹಣಂ ಭವೇತ್
ಅನೇಕ ವೇಗದಿಂದ ನಡೆಯುವವರು ನನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆಗ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೂ ಪೂರೈಸಲಾಗದು, ನಾನು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತೇನೆ.
ಉದ್ದೇಶೇ ನಷ್ಟಮಾರ್ಗೇಽಸ್ಮಿನ್ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಪರಿವಾರಿತೇ। ಸಾಗರೇಣ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತೇ ಗುಪ್ತೇ ವಸತಿ ಜಾನಕೀ
ಈ ಕಡೆ, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಲ್ಲಿ, ಜಾನಕಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ವಿಶಸ್ತೇ ವಾ ಗೃಹೀತೇ ವಾ ರಕ್ಷೋಭಿರ್ಮಯಿ ಸಂಯುಗೇ। ನಾನ್ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾಮಸ್ಯ ಸಹಾಯಂ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೇ
ನನಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸಾವು ಅಥವಾ ಬಂಧನವಾದರೆ, ರಾಮನ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವರಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
ವಿಮೃಶಂಶ್ಚ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಯೋ ಹತೇ ಮಯಿ ವಾನರಃ। ಶತಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಲಙ್ಘಯೇತ ಮಹೋದಧಿಮ್
ನಾನು ಸತ್ತರೆ, ನಾನೊಬ್ಬ ವಾನರನೂ ಸಹ ಶತಯೋಜನ ಅಗಲದ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
ಕಾಮಂ ಹನ್ತುಂ ಸಮರ್ಥೋಽಸ್ಮಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಪಿ ರಕ್ಷಸಾಮ್। ನ ತು ಶಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಪರಂ ಪಾರಂ ಮಹೋದಧೇಃ
ನಾನು ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಆ ಪಾರವನ್ನು ತಲುಪಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.