ನಿರ್ಧೂತಪತ್ರಶಿಖರಾಃ ಶೀರ್ಣಪುಷ್ಪಫಲದ್ರುಮಾಃ। ನಿಕ್ಷಿಪ್ತವಸ್ತ್ರಾಭರಣಾ ಧೂರ್ತಾ ಇವ ಪರಾಜಿತಾಃ
ಎಲೆಗಳು ಉರುಳಿದ, ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು, ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳನ್ನು ಬಿಸುಟಿದ ಸೋತ ವೇಶ್ಯೆಯರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
ಹನೂಮತಾ ವೇಗವತಾ ಕಮ್ಪಿತಾಸ್ತೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ। ಪುಷ್ಪಪತ್ರಫಲಾನ್ಯಾಶು ಮುಮುಚುಃ ಫಲಶಾಲಿನಃ
ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿದ ಹನುಮಂತನಿಂದ ಆ ಉತ್ತಮ ಮರಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಲುಕಲ್ಪಟ್ಟು, ಹೂವು, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟವು.
ವಿಹಂಗಸಙ್ಘೈರ್ಹೀನಾಸ್ತೇ ಸ್ಕನ್ಧಮಾತ್ರಾಶ್ರಯಾ ದ್ರುಮಾಃ। ಬಭೂವುರಗಮಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಾರುತೇನ ವಿನಿರ್ಧುತಾಃ
ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಇಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ಕೊಂಬೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ ಮರಗಳು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಲುಕಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿದ್ದವು.
ವಿಧೂತಕೇಶೀ ಯುವತಿರ್ಯಥಾ ಮೃದಿತವರ್ಣಕಾ। ನಿಪೀತಶುಭದನ್ತೋಷ್ಠೀ ನಖೈರ್ದನ್ತೈಶ್ಚ ವಿಕ್ಷತಾ
ಅಲಂಕಾರ ಹಾಳಾದ, ಕೂದಲು ಚದುರಿದ, ಸುಂದರ ಹಲ್ಲು-ಬಾಯಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಖಗಳಿಂದ ಗಾಯವಾದ ಯುವತಿಯಂತೆ ಅವು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
ತಥಾ ಲಾಂಗೂಲಹಸ್ತೈಸ್ತು ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಮರ್ದಿತಾ। ತಥೈವಾಶೋಕವನಿಕಾ ಪ್ರಭಗ್ನವನಪಾದಪಾ
ಹನುಮಂತನ ಲಾಂಗು, ಕೈ, ಕಾಲಿನಿಂದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಆ ಅಶೋಕವನವು, ಮುರಿದ ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಹಾಲತಾನಾಂ ದಾಮಾನಿ ವ್ಯಧಮತ್ ತರಸಾ ಕಪಿಃ। ಯಥಾ ಪ್ರಾವೃಷಿ ವೇಗೇನ ಮೇಘಜಾಲಾನಿ ಮಾರುತಃ
ಹನುಮಂತನು ಬಲದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಹಾರಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕಿದನು, ಹೇಗೆಂದರೆ ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹರಡುವಂತೆ.
ಸ ತತ್ರ ಮಣಿಭೂಮೀಶ್ಚ ರಾಜತೀಶ್ಚ ಮನೋರಮಾಃ। ತಥಾ ಕಾಞ್ಚನಭೂಮೀಶ್ಚ ವಿಚರನ್ ದದೃಶೇ ಕಪಿಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಸುಂದರವಾದ ರತ್ನದ ನೆಲ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ನೆಲ, ಹೀಗೆಯೇ ಬಂಗಾರದ ನೆಲಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ ನೋಡಿದನು.
ವಾಪೀಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಕಾರಾಃ ಪೂರ್ಣಾಃ ಪರಮವಾರಿಣಾ। ಮಹಾರ್ಹೈರ್ಮಣಿಸೋಪಾನೈರುಪಪನ್ನಾಸ್ತತಸ್ತತಃ
ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಕಾರದ, ಉತ್ತಮ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಂಡಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಮುಕ್ತಾಪ್ರವಾಲಸಿಕತಾಃ ಸ್ಫಾಟಿಕಾನ್ತರಕುಟ್ಟಿಮಾಃ। ಕಾಞ್ಚನೈಸ್ತರುಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈಸ್ತೀರಜೈರುಪಶೋಭಿತಾಃ
ಅವುಗಳ ಮಣ್ಣು ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ಪಾಗದರಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಒಳಗಡೆ ಸ್ಫಟಿಕದ ನೆಲ, ತೀರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಬುದ್ಧಪದ್ಮೋತ್ಪಲವನಾಶ್ಚಕ್ರವಾಕೋಪಶೋಭಿತಾಃ। ನತ್ಯೂಹರುತಸಂಘುಷ್ಟಾ ಹಂಸಸಾರಸನಾದಿತಾಃ
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲ ಹೂಗಳು ಅರಳಿದ್ದವು, ಚಕ್ರವಾಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗು, ಹಂಸ ಮತ್ತು ಸರಸ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
ದೀರ್ಘಾಭಿರ್ದ್ರುಮಯುಕ್ತಾಭಿಃ ಸರಿದ್ಭಿಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ। ಅಮೃತೋಪಮತೋಯಾಭಿಃ ಶಿವಾಭಿರುಪಸಂಸ್ಕೃತಾಃ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉದ್ದವಾದ ಮರಗಳಿರುವ ನದಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನೀರು ಅಮೃತದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
ಲತಾಶತೈರವತತಾಃ ಸಂತಾನಕುಸುಮಾವೃತಾಃ। ನಾನಾಗುಲ್ಮಾವೃತವನಾಃ ಕರವೀರಕೃತಾನ್ತರಾಃ
ನೂರಾರು ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹೂಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ, ವಿವಿಧ ಜಂಗಲ್ ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಕರವೀರ ಮರಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ತತೋಽಮ್ಬುಧರಸಂಕಾಶಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಶಿಖರಂ ಗಿರಿಮ್। ವಿಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಕೂಟೈಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತಮ್
ಅನಂತರ ಹನುಮಂತನು ಮೇಘದಂತೆ ದೊಡ್ಡ, ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳಿರುವ, ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಶಿಲಾಗೃಹೈರವತತಂ ನಾನಾವೃಕ್ಷಸಮಾವೃತಮ್। ದದರ್ಶ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲೋ ರಮ್ಯಂ ಜಗತಿ ಪರ್ವತಮ್
ಅದು ಕಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಮರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕಪಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸುಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡನು.
ದದರ್ಶ ಚ ನಗಾತ್ ತಸ್ಮಾನ್ನದೀಂ ನಿಪತಿತಾಂ ಕಪಿಃ। ಅಂಕಾದಿವ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಪತಿತಾಂ ಪ್ರಿಯಾಮ್
ಆ ಕಪಿಯು ಆ ಪರ್ವತದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ನದಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅದು ಪ್ರಿಯನ ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಎದ್ದು ಬಿದ್ದ ಪ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಜಲೇ ನಿಪತಿತಾಗ್ರೈಶ್ಚ ಪಾದಪೈರುಪಶೋಭಿತಾಮ್। ವಾರ್ಯಮಾಣಾಮಿವ ಕ್ರುದ್ಧಾಂ ಪ್ರಮದಾಂ ಪ್ರಿಯಬನ್ಧುಭಿಃ
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮರಗಳ ತುದಿಗಳಿಂದ ಆ ನದಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೋಪಗೊಂಡ ಯುವತಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಪುನರಾವೃತ್ತತೋಯಾಂ ಚ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ। ಪ್ರಸನ್ನಾಮಿವ ಕಾನ್ತಸ್ಯ ಕಾನ್ತಾಂ ಪುನರುಪಸ್ಥಿತಾಮ್
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಆ ನದಿಯನ್ನು ಮಹಾಕಪಿಯು ನೋಡಿದನು. ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನ ಬಳಿಗೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಮರಳಿದ ಪ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತಸ್ಯಾದೂರಾತ್ ಸ ಪದ್ಮಿನ್ಯೋ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಯುತಾಃ। ದದರ್ಶ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲೋ ಹನೂಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ
ಅದರಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ಹನುಮಂತನು, ವಾಯುಪುತ್ರನು, ಹಲವಾರು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಲದ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಕೃತ್ರಿಮಾಂ ದೀರ್ಘಿಕಾಂ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾಂ ಶೀತೇನ ವಾರಿಣಾ। ಮಣಿಪ್ರವರಸೋಪಾನಾಂ ಮುಕ್ತಾಸಿಕತಶೋಭಿತಾಮ್
ಅವನು ತಂಪಾದ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿರುವ, ಮುತ್ತಿನ ಮರಳುಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಒಂದು ಕೃತಕ ದೀರ್ಘಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡಿದನು.
ವಿವಿಧೈರ್ಮೃಗಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ಚಿತ್ರಕಾನನಾಮ್। ಪ್ರಾಸಾದೈಃ ಸುಮಹದ್ಭಿಶ್ಚ ನಿರ್ಮಿತೈರ್ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಅಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ, ವೈಚಿತ್ರ್ಯಮಯವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಭವ್ಯವಾದ ಮಹಲ್ಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.
ಕಾನನೈಃ ಕೃತ್ರಿಮೈಶ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವತಃ ಸಮಲಂಕೃತಾಮ್। ಯೇ ಕೇಚಿತ್ ಪಾದಪಾಸ್ತತ್ರ ಪುಷ್ಪೋಪಗಫಲೋಪಗಾಃ
ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೃತಕ ವನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಮರಗಳು ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
ಸಚ್ಛತ್ರಾಃ ಸವಿತರ್ದೀಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಸೌವರ್ಣವೇದಿಕಾಃ। ಲತಾಪ್ರತಾನೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಪರ್ಣೈಶ್ಚ ಬಹುಭಿರ್ವೃತಾಮ್
ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಛತ್ರಗಳು, ವೇದಿಕೆಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು. ಹಲವಾರು ಬೆಲ್ಲದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಕಾಞ್ಚನೀಂ ಶಿಂಶಪಾಮೇಕಾಂ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ। ವೃತಾಂ ಹೇಮಮಯೀಭಿಸ್ತು ವೇದಿಕಾಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ
ಆ ಮಹಾಕಪಿಯು ಒಂದು ಬಂಗಾರದ ಶಿಂಶಪಾ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂಗಾರದ ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಸೋಽಪಶ್ಯದ್ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಚ ನಗಪ್ರಸ್ರವಣಾನಿ ಚ। ಸುವರ್ಣವೃಕ್ಷಾನಪರಾನ್ ದದರ್ಶ ಶಿಖಿಸಂನಿಭಾನ್
ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ಪರ್ವತದ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು, ಹಾಗೂ ನವಿಲಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಇನ್ನಿತರ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತೇಷಾಂ ದ್ರುಮಾಣಾಂ ಪ್ರಭಯಾ ಮೇರೋರಿವ ಮಹಾಕಪಿಃ। ಅಮನ್ಯತ ತದಾ ವೀರಃ ಕಾಞ್ಚನೋಽಸ್ಮೀತಿ ಸರ್ವತಃ
ಆ ಮರಗಳ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ, ಆ ವೀರನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 'ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಮೇರುವಿನಂತೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.
ತಾನ್ ಕಾಞ್ಚನಾನ್ ವೃಕ್ಷಗಣಾನ್ ಮಾರುತೇನ ಪ್ರಕಮ್ಪಿತಾನ್। ಕಿಙ್ಕಿಣೀಶತನಿರ್ಘೋಷಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಸ್ಮಯಮಾಗಮತ್
ಆ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಾ, ನೂರಾರು ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಾ ಇದ್ದವು. ಅವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.
ಸುಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾನ್ ರುಚಿರಾಂಸ್ತರುಣಾಙ್ಕುರಪಲ್ಲವಾನ್। ತಾಮಾರುಹ್ಯ ಮಹಾವೇಗಃ ಶಿಂಶಪಾಂ ಪರ್ಣಸಂವೃತಾಮ್
ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ತುದಿಗಳು, ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗುಗಳುಳ್ಳ, ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವ ಆ ಸುಂದರ ಶಿಂಶಪಾ ಮರವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಹನುಮಂತನು ಹತ್ತಿದನು.
ಇತೋ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಮದರ್ಶನಲಾಲಸಾಮ್। ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ದುಃಖಾರ್ತಾಂ ಸಮ್ಪತನ್ತೀಂ ಯದೃಚ್ಛಯಾ
ಇಲ್ಲಿಂದ ನಾನು ವೈದೇಹಿಯನ್ನು, ರಾಮನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಇರುವಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡನು.
ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಚೇಯಂ ದೃಢಂ ರಮ್ಯಾ ದುರಾತ್ಮನಃ। ಚನ್ದನೈಶ್ಚಮ್ಪಕೈಶ್ಚಾಪಿ ಬಕುಲೈಶ್ಚ ವಿಭೂಷಿತಾ
ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆ ದುಷ್ಟನ ಸುಂದರ ಅಶೋಕವನ. ಅದು ಚಂದನ, ಚಂಪಕ, ಬಕುಳ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ.
ಇಯಂ ಚ ನಲಿನೀ ರಮ್ಯಾ ದ್ವಿಜಸಙ್ಘನಿಷೇವಿತಾ। ಇಮಾಂ ಸಾ ರಾಜಮಹಿಷೀ ನೂನಮೇಷ್ಯತಿ ಜಾನಕೀ
ಇಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಮಲದ ಕೆರೆ ಇದೆ, ಅದು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಆ ರಾಜಮಹಿಷಿ ಜಾನಕಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವಳು.