ಕ್ರೌಞ್ಚಬರ್ಹಿಣಸಂಘುಷ್ಟೈ ರಾಜಹಂಸನಿಷೇವಿತೈಃ। ತೂರ್ಯಾಭರಣನಿರ್ಘೋಷೈಃ ಸರ್ವತಃ ಪರಿನಾದಿತಾಮ್
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ರೌಂಚ, ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗು, ರಾಜಹಂಸಗಳ ಸಂಚಾರಿ, ವಾದ್ಯಗಳೂ ಆಭರಣಗಳ ಶಬ್ದವೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ವಸ್ವೋಕಸಾರಪ್ರತಿಮಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ನಗರೀಂ ತತಃ। ಖಮಿವೋತ್ಪತಿತಾಂ ಲಂಕಾಂ ಜಹರ್ಷ ಹನುಮಾನ್ ಕಪಿಃ
ದೇವತೆಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಆ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿದಂತಿದ್ದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಹನುಮಂತನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
ತಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಪುರೀಂ ಲಂಕಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇಃ ಶುಭಾಮ್। ಅನುತ್ತಮಾಮೃದ್ಧಿಮತೀಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವೀರ್ಯವಾನ್
ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ಲಂಕಾ ಎಂಬ ಆ ಅದ್ಭುತ ನಗರವನ್ನು, ಅಪಾರ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೂರ ಹನುಮಂತನು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಮಣಿದನು.
ನೇಯಮನ್ಯೇನ ನಗರೀ ಶಕ್ಯಾ ಧರ್ಷಯಿತುಂ ಬಲಾತ್। ರಕ್ಷಿತಾ ರಾವಣಬಲೈರುದ್ಯತಾಯುಧಪಾಣಿಭಿಃ
ಇಂತಹ ನಗರವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ರಾವಣನ ಸೇನೆಯವರು, ಆಯುಧ ಹಿಡಿದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾವಲು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
ಕುಮುದಾಙ್ಗದಯೋರ್ವಾಪಿ ಸುಷೇಣಸ್ಯ ಮಹಾಕಪೇಃ। ಪ್ರಸಿದ್ಧೇಯಂ ಭವೇದ್ ಭೂಮಿರ್ಮೈನ್ದದ್ವಿವಿದಯೋರಪಿ
ಈ ಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಕುಮುದ, ಅಂಗದ ಅಥವಾ ಮಹಾಕಪಿ ಸುಷೇಣ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ ಇವರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು.
ವಿವಸ್ವತಸ್ತನೂಜಸ್ಯ ಹರೇಶ್ಚ ಕುಶಪರ್ವಣಃ। ಋಕ್ಷಸ್ಯ ಕಪಿಮುಖ್ಯಸ್ಯ ಮಮ ಚೈವ ಗತಿರ್ಭವೇತ್
ಅಥವಾ ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗನಿಂದ, ಹರಿಯ ಮಗ ಕುಶಪರ್ವಣನಿಂದ, ಕಪಿಮುಖ್ಯ ಋಕ್ಷನಿಂದ ಅಥವಾ ನನ್ನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜಯದ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದು.
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಾಹೋ ರಾಘವಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಮ್। ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಚ ವಿಕ್ರಾನ್ತಮಭವತ್ ಪ್ರೀತಿಮಾನ್ ಕಪಿಃ
ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆ ಕಪಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು.
ತಾಂ ರತ್ನವಸನೋಪೇತಾಂ ಗೋಷ್ಠಾಗಾರಾವತಂಸಿಕಾಮ್। ಯನ್ತ್ರಾಗಾರಸ್ತನೀಮೃದ್ಧಾಂ ಪ್ರಮದಾಮಿವ ಭೂಷಿತಾಮ್
ಆ ನಗರವು ರತ್ನವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಗೋಶಾಲೆಯ ಚಿಹ್ನೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸುಗಂಧದ ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅಲಂಕೃತ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತಾಂ ನಷ್ಟತಿಮಿರಾಂ ದೀಪೈರ್ಭಾಸ್ವರೈಶ್ಚ ಮಹಾಗ್ರಹೈಃ। ನಗರೀಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸ ದದರ್ಶ ಮಹಾಕಪಿಃ
ಆ ಮಹಾಕಪಿ, ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ನಗರದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೂರಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ಅಥ ಸಾ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲಂ ಪ್ರವಿಶನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಮ್। ನಗರೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್
ಆ ನಗರವು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪವನಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿತು.
ಸಾ ತಂ ಹರಿವರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಲಂಕಾ ರಾವಣಪಾಲಿತಾ। ಸ್ವಯಮೇವೋತ್ಥಿತಾ ತತ್ರ ವಿಕೃತಾನನದರ್ಶನಾ
ರಾವಣನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಲಂಕಾ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ತಾನೇ ಎದ್ದು ನಿಂತಳು.
ಪುರಸ್ತಾತ್ ತಸ್ಯ ವೀರಸ್ಯ ವಾಯುಸೂನೋರತಿಷ್ಠತ। ಮುಞ್ಚಮಾನಾ ಮಹಾನಾದಮಬ್ರವೀತ್ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್
ಆ ವೀರ ಪವನಪುತ್ರನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಭಯಂಕರವಾದ ಘೋಷವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು.
ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೇನ ಚ ಕಾರ್ಯೇಣ ಇಹ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವನಾಲಯ। ಕಥಯಸ್ವೇಹ ಯತ್ ತತ್ತ್ವಂ ಯಾವತ್ ಪ್ರಾಣಾ ಧರನ್ತಿ ತೇ
'ನೀನು ಯಾರು? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ? ಅರಣ್ಯವಾಸಿ, ನಿನ್ನ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೆ ನಿಜವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳು.'
ನ ಶಕ್ಯಂ ಖಲ್ವಿಯಂ ಲಂಕಾ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ವಾನರ ತ್ವಯಾ। ರಕ್ಷಿತಾ ರಾವಣಬಲೈರಭಿಗುಪ್ತಾ ಸಮನ್ತತಃ
'ವಾನರ, ಈ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಾವಣನ ಸೇನೆಯವರು ಕಾವಲು ನಿಂತು, ಈ ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.'
ಅಥ ತಾಮಬ್ರವೀದ್ ವೀರೋ ಹನುಮಾನಗ್ರತಃ ಸ್ಥಿತಾಮ್। ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ ತತ್ತ್ವಂ ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಂ ಪರಿಪೃಚ್ಛಸೇ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನು ಅವಳ ಎದುರು ನಿಂತು ಹೇಳಿದನು: "ನೀನು ನನಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ."
ಕಾ ತ್ವಂ ವಿರೂಪನಯನಾ ಪುರದ್ವಾರೇಽವತಿಷ್ಠಸೇ। ಕಿಮರ್ಥಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ಕ್ರೋಧಾನ್ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯಸಿ ದಾರುಣೇ
"ನೀನು ಯಾರು, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವೈಪರಿತ್ಯವಿರುವವಳು, ನಗರದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ? ಮತ್ತು ನೀನು ನನಗೆ ಏಕೆ ಈ ರೀತಿ ಕೋಪದಿಂದ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಬೈಯುತ್ತೀಯೆ?"
ಹನುಮದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಲಂಕಾ ಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ। ಉವಾಚ ವಚನಂ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಪರುಷಂ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್
ಹನುಮಂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಬಹುದಾದ ಲಂಕಾ, ಗಾಳಿ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಅಹಂ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಆಜ್ಞಾಪ್ರತೀಕ್ಷಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ರಕ್ಷಾಮಿ ನಗರೀಮಿಮಾಮ್
"ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ರಾವಣನ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ, ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಈ ನಗರದ ರಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ."
ನ ಶಕ್ಯಂ ಮಾಮವಜ್ಞಾಯ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ನಗರೀಮಿಮಾಮ್। ಅದ್ಯ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಪ್ಸ್ಯಸೇ ನಿಹತೋ ಮಯಾ
"ನನ್ನನ್ನು ಅವಗಣಿಸಿ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟು, ನನ್ನಿಂದ ಹತರಾಗಿ ನೀನು ಮಲಗುತ್ತೀಯೆ."
ಅಹಂ ಹಿ ನಗರೀ ಲಂಕಾ ಸ್ವಯಮೇವ ಪ್ಲವಙ್ಗಮ। ಸರ್ವತಃ ಪರಿರಕ್ಷಾಮಿ ಅತಸ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಮಯಾ
"ಓ ವಾನರಾ, ನಾನು ಲಂಕಾ ನಗರವೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ನಗರವನ್ನು ನಾನು ಕಾಪಾಡುತ್ತೇನೆ—ಇದನ್ನು ನಾನೀಗ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ."
ಲಂಕಾಯಾ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ। ಯತ್ನವಾನ್ ಸ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸ್ಥಿತಃ ಶೈಲ ಇವಾಪರಃ
ಲಂಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗಾಳಿಪುತ್ರನಾದ ಹನುಮಂತನು, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮತ್ತೊಂದು ಪರ್ವತದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತನು.
ಸ ತಾಂ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವಿಕೃತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾನರಪುಙ್ಗವಃ। ಆಬಭಾಷೇಽಥ ಮೇಧಾವೀ ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಃ
ಅವಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಕೃತವಾಗಿ ಕಂಡ ವಾನರರ ನಾಯಕನು, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವಂತನಾದ ಹನುಮಂತನು ಆಮೇಲೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಗರೀಂ ಲಂಕಾಂ ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾಮ್। ಇತ್ಯರ್ಥಮಿಹ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪರಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ
"ನಾನು ಲಂಕಾ ನಗರದ ಕೋಟೆ, ಗೋಡೆಗಳು, ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನೋಡಿ, ಈ ಊಹೆಯಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನನಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವಿದೆ."
ವನಾನ್ಯುಪವನಾನೀಹ ಲಂಕಾಯಾಃ ಕಾನನಾನಿ ಚ। ಸರ್ವತೋ ಗೃಹಮುಖ್ಯಾನಿ ದ್ರಷ್ಟುಮಾಗಮನಂ ಹಿ ಮೇ
"ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು, ಉಪವನಗಳು, ಲಂಕೆಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಖ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ."
ತಸ್ಯ ತದ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಲಂಕಾ ಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ। ಭೂಯ ಏವ ಪುನರ್ವಾಕ್ಯಂ ಬಭಾಷೇ ಪರುಷಾಕ್ಷರಮ್
ಹನುಮಂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಬಹುದಾದ ಲಂಕಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಪದಿಂದ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
ಮಾಮನಿರ್ಜಿತ್ಯ ದುರ್ಬುದ್ಧೇ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಪಾಲಿತಾಮ್। ನ ಶಕ್ಯಂ ಹ್ಯದ್ಯ ತೇ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಪುರೀಯಂ ವಾನರಾಧಮ
"ಓ ವಾನರರಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಳಗಿನವನೇ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸದೆ, ರಾಕ್ಷಸರಾಧಿಪತಿಯು ರಕ್ಷಿಸುವ ಈ ನಗರವನ್ನು ಇಂದು ನೀನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."
ತತಃ ಸ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲಸ್ತಾಮುವಾಚ ನಿಶಾಚರೀಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುರೀಮಿಮಾಂ ಭದ್ರೇ ಪುನರ್ಯಾಸ್ಯೇ ಯಥಾಗತಮ್
ಆಮೇಲೆ ವಾನರರ ಸಿಂಹನಾದ ಹನುಮಂತನು, ಆ ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವಳಾದ ಅವಳಿಗೆ, "ಈ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ಭದ್ರೆಯೆ, ನಾನು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾನಾದಂ ಸಾ ವೈ ಲಂಕಾ ಭಯಂಕರಮ್। ತಲೇನ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತಾಡಯಾಮಾಸ ವೇಗಿತಾ
ಆಗ ಭಯಂಕರವಾದ ಲಂಕಾ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿತು; ಅವಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗಿ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ತನ್ನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಹೊಡೆದಳು.
ತತಃ ಸ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲೋ ಲಂಕಯಾ ತಾಡಿತೋ ಭೃಶಮ್। ನನಾದ ಸುಮಹಾನಾದಂ ವೀರ್ಯವಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ
ಆಗ ವಾನರರ ಸಿಂಹನಾದ, ಗಾಳಿಪುತ್ರನಾದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನು, ಲಂಕೆಯಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಗ, ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದರು.
ತತಃ ಸಂವರ್ತಯಾಮಾಸ ವಾಮಹಸ್ತಸ್ಯ ಸೋಽಙ್ಗುಲೀಃ। ಮುಷ್ಟಿನಾಭಿಜಘಾನೈನಾಂ ಹನುಮಾನ್ ಕ್ರೋಧರ್ಮೂಚ್ಛಿತಃ
ಆಮೇಲೆ ಹನುಮಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಎಡಗೈಯಿನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮಡಚಿ, ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು.