ಸರಲಾನ್ ಕರ್ಣಿಕಾರಾಂಶ್ಚ ಖರ್ಜೂರಾಂಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾನ್। ಪ್ರಿಯಾಲಾನ್ ಮುಚುಲಿನ್ದಾಂಶ್ಚ ಕುಟಜಾನ್ ಕೇತಕಾನಪಿ
ಅವನು ಸರಳ ಮರಗಳು, ಕರ್ಣಿಕಾರಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೂವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಖರ್ಜೂರ ಮರಗಳು, ಪ್ರಿಯಾಲ, ಮುಚುಲಿಂದ, ಕುಟಜ, ಕೇತಕಾ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಪ್ರಿಯಙ್ಗೂನ್ ಗನ್ಧಪೂರ್ಣಾಂಶ್ಚ ನೀಪಾನ್ ಸಪ್ತಚ್ಛದಾಂಸ್ತಥಾ। ಅಸನಾನ್ ಕೋವಿದಾರಾಂಶ್ಚ ಕರವೀರಾಂಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾನ್
ಅವನು ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರಿಯಂಗು ಮರಗಳು, ನೀಪ, ಸಪ್ತಚ್ಛದ, ಅಸನ, ಕೋವಿದಾರ ಮತ್ತು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕರವೀರ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಪುಷ್ಪಭಾರನಿಬದ್ಧಾಂಶ್ಚ ತಥಾ ಮುಕುಲಿತಾನಪಿ। ಪಾದಪಾನ್ ವಿಹಗಾಕೀರ್ಣಾನ್ ಪವನಾಧೂತಮಸ್ತಕಾನ್
ಅವನಿಗೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮರಗಳು, ಇನ್ನೂ ಮೊಗ್ಗು ಹೂವಿರುವ ಮರಗಳು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಮರಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಮರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾ ವಾಪೀಃ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾವೃತಾಃ। ಆಕ್ರೀಡಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ರಮ್ಯಾನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಜಲಾಶಯಾನ್
ಅವನಿಗೆ ಹಂಸಗಳು, ನೀರ್ಗಿಡುಗಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಕೆರೆಗಳು, ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದವು, ಸುಂದರವಾದ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜಲಾಶಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಸಂತತಾನ್ ವಿವಿಧೈರ್ವೃಕ್ಷೈಃ ಸರ್ವರ್ತುಫಲಪುಷ್ಪಿತೈಃ। ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಚ ರಮ್ಯಾಣಿ ದದರ್ಶ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ
ಆ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕಪಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಋತುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಹಣ್ಣು ಹೂವುಗಳಿರುವ色色 ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾಁಲ್ಲಂಕಾಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್। ಪರಿಖಾಭಿಃ ಸಪದ್ಮಾಭಿಃ ಸೋತ್ಪಲಾಭಿರಲಂಕೃತಾಮ್
ಅವನಿಗೆ ರಾವಣನು ಆಳುತ್ತಿರುವ, ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಂಡಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಲಂಕಾಪುರಿ ಎದುರಾದಿತು.
ಸೀತಾಪಹರಣಾತ್ ತೇನ ರಾವಣೇನ ಸುರಕ್ಷಿತಾಮ್। ಸಮನ್ತಾದ್ ವಿಚರದ್ಭಿಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೈರುಗ್ರಧನ್ವಭಿಃ
ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾವಣನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಭಯಾನಕ ಬಿಲ್ಲುಗಳಿರುವ ರಾಕ್ಷಸರು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ನಗರವು ಅವನಿಗೆ ಕಂಡಿತು.
ಕಾಞ್ಚನೇನಾವೃತಾಂ ರಮ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಕಾರೇಣ ಮಹಾಪುರೀಮ್। ಗೃಹೈಶ್ಚ ಗಿರಿಸಂಕಾಶೈಃ ಶಾರದಾಮ್ಬುದಸಂನಿಭೈಃ
ಆ ಸುಂದರ ಮಹಾನಗರವು ಬಂಗಾರದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು, ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನೆಗಳು, ಶರದೃತುವಿನ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪಾಣ್ಡುರಾಭಿಃ ಪ್ರತೋಲೀಭಿರುಚ್ಚಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಾಮ್। ಅಟ್ಟಾಲಕಶತಾಕೀರ್ಣಾಂ ಪತಾಕಾಧ್ವಜಶೋಭಿತಾಮ್
ಎತ್ತರದ ಬಿಳಿ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ನೂರಾರು ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಗರವು ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ತೋರಣೈಃ ಕಾಞ್ಚನೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ಲತಾಪಙ್ಕ್ತಿವಿರಾಜಿತೈಃ। ದದರ್ಶ ಹನುಮಾಁಲ್ಲಂಕಾಂ ದೇವೋ ದೇವಪುರೀಮಿವ
ಹನುಮಂತನು ದೇವತೆಗಳ ಪುರಿಯಂತೆ, ದಿವ್ಯವಾದ ಬಂಗಾರದ ತೋರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಗಿರಿಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ್ಥಿತಾಂ ಲಂಕಾಂ ಪಾಣ್ಡುರೈರ್ಭವನೈಃ ಶುಭೈಃ। ದದರ್ಶ ಸ ಕಪಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪುರೀಮಾಕಾಶಗಾಮಿವ
ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಕಪಿಗೆ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಲಂಕಾಪುರಿ ಕಂಡಿತು.
ಪಾಲಿತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣ ನಿರ್ಮಿತಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ। ಪ್ಲವಮಾನಾಮಿವಾಕಾಶೇ ದದರ್ಶ ಹನುಮಾನ್ ಕಪಿಃ
ಹನುಮಂತನು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸಿರುವ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ವಪ್ರಪ್ರಾಕಾರಜಘನಾಂ ವಿಪುಲಾಮ್ಬುವನಾಮ್ಬರಾಮ್। ಶತಘ್ನೀಶೂಲಕೇಶಾನ್ತಾಮಟ್ಟಾಲಕಾವತಂಸಕಾಮ್
ಅವನಿಗೆ ಆ ನಗರವು ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯಿಂದ ತನ್ನ ನಡು ಭಾಗವನ್ನು, ವಿಶಾಲವಾದ ನೀರುಮಟ್ಟವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ, ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಮನಸೇವ ಕೃತಾಂ ಲಂಕಾಂ ನಿರ್ಮಿತಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ। ದ್ವಾರಮುತ್ತರಮಾಸಾದ್ಯ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ
ವಾನರನು ಉತ್ತರ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು.
ಕೈಲಾಸನಿಲಯಪ್ರಖ್ಯಮಾಲಿಖನ್ತಮಿವಾಮ್ಬರಮ್। ಧ್ರಿಯಮಾಣಮಿವಾಕಾಶಮುಚ್ಛ್ರಿತೈರ್ಭವನೋತ್ತಮೈಃ
ಎತ್ತರದ ಭವನಗಳಿಂದ, ಕೈಲಾಸದ ನಿವಾಸದಂತೆ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಂತೆ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ನಗರವು ಅವನಿಗೆ ಕಂಡಿತು.
ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಘೋರೈರ್ನಾಗೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ। ಅಚಿನ್ತ್ಯಾಂ ಸುಕೃತಾಂ ಸ್ಪಷ್ಟಾಂ ಕುಬೇರಾಧ್ಯುಷಿತಾಂ ಪುರಾ
ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಭೋಗವತಿಪುರಿಯಂತೆ ನಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ಅಸಾಧ್ಯವಾದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಹಿಂದೆ ಕುಬೇರನು ವಾಸಿಸಿದ್ದ ನಗರವು ಅವನಿಗೆ ಕಂಡಿತು.
ದಂಷ್ಟ್ರಾಭಿರ್ಬಹುಭಿಃ ಶೂರೈಃ ಶೂಲಪಟ್ಟಿಶಪಾಣಿಭಿಃ। ರಕ್ಷಿತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಘೋರೈರ್ಗುಹಾಮಾಶೀವಿಷೈರಿವ
ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ, ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸರು, ಶೂಲ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದು, ನಾಗರಹಾವಿನಂತೆ ಗಹನವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಮಹತೀಂ ಗುಪ್ತಿಂ ಸಾಗರಂ ಚ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಸಃ। ರಾವಣಂ ಚ ರಿಪುಂ ಘೋರಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ
ಅವನಿಗೆ ಆ ನಗರದ ಭದ್ರತೆ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾವಣ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಶತ್ರುವನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ವಾನರನು ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು.
ಆಗತ್ಯಾಪೀಹ ಹರಯೋ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಿರರ್ಥಕಾಃ। ನಹಿ ಯುದ್ಧೇನ ವೈ ಲಂಕಾ ಶಕ್ಯಾ ಜೇತುಂ ಸುರೈರಪಿ
ಇಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಬಂದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ; ಯಾಕಂದರೆ ಯುದ್ಧದಿಂದಲೂ ಲಂಕೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇಮಾಂ ತ್ವವಿಷಮಾಂ ಲಂಕಾಂ ದುರ್ಗಾಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್। ಪ್ರಾಪ್ಯಾಪಿ ಸುಮಹಾಬಾಹುಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ರಾಘವಃ
ಈ ದುರ್ಗಮವಾದ, ರಾವಣನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾಮನು ತಲುಪಿದರೂ, ಅವನು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು?
ಅವಕಾಶೋ ನ ಸಾಮ್ನಸ್ತು ರಾಕ್ಷಸೇಷ್ವಭಿಗಮ್ಯತೇ। ನ ದಾನಸ್ಯ ನ ಭೇದಸ್ಯ ನೈವ ಯುದ್ಧಸ್ಯ ದೃಶ್ಯತೇ
ರಾಕ್ಷಸರ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೂ, ದಾನಕ್ಕೂ, ವಿಭಾಜನೆಗೂ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಯಾವ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲ.
ಚತುರ್ಣಾಮೇವ ಹಿ ಗತಿರ್ವಾನರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್। ವಾಲಿಪುತ್ರಸ್ಯ ನೀಲಸ್ಯ ಮಮ ರಾಜ್ಞಶ್ಚ ಧೀಮತಃ
ನಾಲ್ಕು ವೇಗವಾದ ವಾನರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಾರಿ ಇದೆ: ವಾಲಿಯ ಮಗನಿಗೆ, ನೀಳನಿಗೆ, ನನಗೆ ಮತ್ತು ಆ ಜಾಣ ರಾಜನಿಗೆ.
ಯಾವಜ್ಜಾನಾಮಿ ವೈದೇಹೀಂ ಯದಿ ಜೀವತಿ ವಾ ನ ವಾ। ತತ್ರೈವ ಚಿನ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್
ವೈದೇಹಿ ಬದುಕಿದ್ದಾಳೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯುವ ತನಕ, ಆ ಜನಕನ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತತಃ ಸ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ। ಗಿರೇಃ ಶೃಙ್ಗೇ ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ರಾಮಸ್ಯಾಭ್ಯುದಯಂ ತತಃ
ಆಗ ಆ ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಗಜನಾದವನು, ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ರಾಮನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿದನು.
ಅನೇನ ರೂಪೇಣ ಮಯಾ ನ ಶಕ್ಯಾ ರಕ್ಷಸಾಂ ಪುರೀ। ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಗುಪ್ತಾ ಕ್ರೂರೈರ್ಬಲಸಮನ್ವಿತೈಃ
ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಅವರ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮಹೌಜಸೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಾ ಬಲವನ್ತಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಃ। ವಞ್ಚನೀಯಾ ಮಯಾ ಸರ್ವೇ ಜಾನಕೀಂ ಪರಿಮಾರ್ಗತಾ
ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ ಮೋಸಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕು.
ಲಕ್ಷ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಯೇಣ ರೂಪೇಣ ರಾತ್ರೌ ಲಂಕಾಪುರೀ ಮಯಾ। ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ಮೇ ಕೃತ್ಯಂ ಸಾಧಯಿತುಂ ಮಹತ್
ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಣಿಸದ ಹಾಗೆಯೂ, ಕಾಣುವ ಹಾಗೆಯೂ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಲಂಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ನನ್ನ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು.
ತಾಂ ಪುರೀಂ ತಾದೃಶೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದುರಾಧರ್ಷಾಂ ಸುರಾಸುರೈಃ। ಹನೂಮಾಂಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಿನಿಃಶ್ವಸ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ
ದೇವತೆಗಳಿಗೂ, ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಅಜೇಯವಾದ ಆ ಭಯಾನಕ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹನುಮಂತನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಸಿರೆಳೆದಂತೆ ಯೋಚಿಸಿದನು.
ಕೇನೋಪಾಯೇನ ಪಶ್ಯೇಯಂ ಮೈಥಿಲೀಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್। ಅದೃಷ್ಟೋ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ
ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜ ರಾವಣನಿಗೆ ಕಾಣಿಸದೆ, ನಾನು ಹೇಗೆ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು, ಜನಕನ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.
ನ ವಿನಶ್ಯೇತ್ ಕಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ರಾಮಸ್ಯ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ। ಏಕಾಮೇಕಸ್ತು ಪಶ್ಯೇಯಂ ರಹಿತೇ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್
ರಾಮನ ಕಾರ್ಯವು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗದೆ ಉಳಿಯಬಹುದು? ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಜನಕನ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು.