ಯದಿ ಕಶ್ಚಿತ್ ಸಮರ್ಥೋ ವಃ ಸಾಗರಪ್ಲವನೇ ಹರಿಃ। ಸ ದದಾತ್ವಿಹ ನಃ ಶೀಘ್ರಂ ಪುಣ್ಯಾಮಭಯದಕ್ಷಿಣಾಮ್
ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ವಾನರನು ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಶಕ್ತನಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ನಮಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ಭಯಮುಕ್ತಿಯ ವರವನ್ನು ನೀಡಲಿ.
ಅಙ್ಗದಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ನ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕಿಂಚಿದಬ್ರವೀತ್। ಸ್ತಿಮಿತೇವಾಭವತ್ ಸರ್ವಾ ಸಾ ತತ್ರ ಹರಿವಾಹಿನೀ
ಅಂಗಳನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಆ ವಾನರ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ, ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.
ಪುನರೇವಾಙ್ಗದಃ ಪ್ರಾಹ ತಾನ್ ಹರೀನ್ ಹರಿಸತ್ತಮಃ। ಸರ್ವೇ ಬಲವತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಭವನ್ತೋ ದೃಢವಿಕ್ರಮಾಃ। ವ್ಯಪದೇಶಕುಲೇ ಜಾತಾಃ ಪೂಜಿತಾಶ್ಚಾಪ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಗಳನು ಆ ವಾನರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ದೃಢವೀರರು, ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಸದಾ ಗೌರವ ಪಡೆದವರು.'
ನಹಿ ವೋ ಗಮನೇ ಭಙ್ಗಃ ಕದಾಚಿತ್ ಕಸ್ಯಚಿದ್ ಭವೇತ್। ಬ್ರುವಧ್ವಂ ಯಸ್ಯ ಯಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪ್ಲವನೇ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಾಃ
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಡ್ಡಿ ಆಗದು; ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ.
thumb|ಪಞ್ಚಷಷ್ಠಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಷಷ್ಠಿತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಪವಿತ್ರ ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಕಾಂಡದ ಐವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ.
ಅಥಾಙ್ಗದವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇ ಸರ್ವೇ ವಾನರರ್ಷಭಾಃ। ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಗತೌ ಸಮುತ್ಸಾಹಮೂಚುಸ್ತತ್ರ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್
ಅಂಗಳನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಪ್ರತಿ ಒಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.
ಗಜೋ ಗವಾಕ್ಷೋ ಗವಯಃ ಶರಭೋ ಗನ್ಧಮಾದನಃ। ಮೈನ್ದಶ್ಚ ದ್ವಿವಿದಶ್ಚೈವ ಸುಷೇಣೋ ಜಾಮ್ಬವಾಂಸ್ತಥಾ
ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗವಯ, ಶರಭ, ಗಂಧಮಾದನ, ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ, ಸುಷೇಣ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವಂತನು ಕೂಡ—
ಆಬಭಾಷೇ ಗಜಸ್ತತ್ರ ಪ್ಲವೇಯಂ ದಶಯೋಜನಮ್। ಗವಾಕ್ಷೋ ಯೋಜನಾನ್ಯಾಹ ಗಮಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ವಿಂಶತಿಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಗಜನು: 'ನಾನು ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಹಾರಬಹುದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಗವಾಕ್ಷನು: 'ನಾನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ' ಎಂದನು.
ಶರಭೋ ವಾನರಸ್ತತ್ರ ವಾನರಾಂಸ್ತಾನುವಾಚ ಹ। ತ್ರಿಂಶತಂ ತು ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಶರಭ ಎಂಬ ವಾನರನು, ಆ ವಾನರರನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನಾನು ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನ ಹಾರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದನು.
ಋಷಭೋ ವಾನರಸ್ತತ್ರ ವಾನರಾಂಸ್ತಾನುವಾಚ ಹ। ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ನ ಸಂಶಯಃ
ಅಲ್ಲಿ ಋಷಭ ಎಂಬ ವಾನರನು, ಆ ವಾನರರನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನಾನು ನಲವತ್ತು ಯೋಜನ ಹಾರುತ್ತೇನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ' ಎಂದನು.
ವಾನರಾಂಸ್ತು ಮಹಾತೇಜಾ ಅಬ್ರವೀದ್ ಗನ್ಧಮಾದನಃ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಪಞ್ಚಾಶತ್ತು ನ ಸಂಶಯಃ
ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ಗಂಧಮಾದನನು ವಾನರರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ನಾನು ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ದೂರ ಹೋಗಬಲ್ಲೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.'
ಮೈನ್ದಸ್ತು ವಾನರಸ್ತತ್ರ ವಾನರಾಂಸ್ತಾನುವಾಚ ಹ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಪರಂ ಷಷ್ಟಿಮಹಂ ಪ್ಲವಿತುಮುತ್ಸಹೇ
ಅಲ್ಲಿ ಮೈಂದ ಎಂಬ ವಾನರನು ತಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಅರವತ್ತು ಯೋಜನ ಜಿಗಿಯಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.'
ತತಸ್ತತ್ರ ಮಹಾತೇಜಾ ದ್ವಿವಿದಃ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ। ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂದೇಹಃ ಸಪ್ತತಿಂ ಯೋಜನಾನ್ಯಹಮ್
ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ದ್ವಿವಿದನು ಅಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಎಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗಬಲ್ಲೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.'
ಸುಷೇಣಸ್ತು ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ಕಪಿಸತ್ತಮಃ। ಅಶೀತಿಂ ಪ್ರತಿಜಾನೇಽಹಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಪರಾಕ್ರಮೇ
ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು ಸದ್ಗುಣಿಯೂ ಆದ ಸುಷೇಣನು, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಘೋಷಿಸಿದನು: 'ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಂಭತ್ತು ಯೋಜನ ಹೋಗುವುದಾಗಿ ವಚನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.'
ತೇಷಾಂ ಕಥಯತಾಂ ತತ್ರ ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾನನುಮಾನ್ಯ ಚ। ತತೋ ವೃದ್ಧತಮಸ್ತೇಷಾಂ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ
ಅವರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಜಾಂಬವಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪೂರ್ವಮಸ್ಮಾಕಮಪ್ಯಾಸೀತ್ ಕಶ್ಚಿದ್ ಗತಿಪರಾಕ್ರಮಃ। ತೇ ವಯಂ ವಯಸಃ ಪಾರಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸ್ಮ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್
ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವೇಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ಈಗ ನಾವು ವಯಸ್ಸಿನ ಗಡಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ.
ಕಿಂ ತು ನೈವಂ ಗತೇ ಶಕ್ಯಮಿದಂ ಕಾರ್ಯಮುಪೇಕ್ಷಿತುಮ್। ಯದರ್ಥಂ ಕಪಿರಾಜಶ್ಚ ರಾಮಶ್ಚ ಕೃತನಿಶ್ಚಯೌ
ಆದರೂ, ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಲಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ವಾನರರಾಜನೂ ರಾಮನೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಕಾಲಮಸ್ಮಾಕಂ ಯಾ ಗತಿಸ್ತಾಂ ನಿಬೋಧತ। ನವತಿಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ತು ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ಈಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ವೇಗ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ: ನಾನು ತೊಂಬತ್ತು ಯೋಜನ ದೂರ ಹೋಗಬಲ್ಲೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ತಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಾಞ್ಜಾಮ್ಬವಾನಿದಮಬ್ರವೀತ್। ನ ಖಲ್ವೇತಾವದೇವಾಸೀದ್ ಗಮನೇ ಮೇ ಪರಾಕ್ರಮಃ
ಅಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಜಾಂಬವಂತನು ಹೀಗೆಂದನು: 'ನಾನು ಹೋಗುವ ಶಕ್ತಿಯು ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ.'
ಮಯಾ ವೈರೋಚನೇ ಯಜ್ಞೇ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುಃ ಸನಾತನಃ। ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೀಕೃತಃ ಪೂರ್ವಂ ಕ್ರಮಮಾಣಸ್ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಮ್
ವೈರೋಚನನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಶ್ವತ, ಪರಮಶಕ್ತಿಯ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನಾನು ಒಂದು ಸುತ್ತು ಹೋದಿದ್ದೆನು.
ಸ ಇದಾನೀಮಹಂ ವೃದ್ಧಃ ಪ್ಲವನೇ ಮನ್ದವಿಕ್ರಮಃ। ಯೌವನೇ ಚ ತದಾಸೀನ್ಮೇ ಬಲಮಪ್ರತಿಮಂ ಪರಮ್
ಈಗ ನಾನು ವೃದ್ಧನಾಗಿ, ಜಿಗಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿದೆ; ಆದರೆ ನನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದಿತು.
ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯೇತಾವದೇವಾದ್ಯ ಶಕ್ಯಂ ಮೇ ಗಮನೇ ಸ್ವತಃ। ನೈತಾವತಾ ಚ ಸಂಸಿದ್ಧಿಃ ಕಾರ್ಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಈಗ ನನಗೆ ಸ್ವತಃ ಇಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ; ಆದರೆ ಇದಷ್ಟರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗದು.
ಅಥೋತ್ತರಮುದಾರಾರ್ಥಮಬ್ರವೀದಙ್ಗದಸ್ತದಾ। ಅನುಮಾನ್ಯ ತದಾ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಜಾಮ್ಬವನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಜಾಂಬವಂತನ ಸಲಹೆ ಪಡೆದು, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಅಂಗದನು ಮುಂದುವರೆದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಅಹಮೇತದ್ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಮಹತ್। ನಿವರ್ತನೇ ತು ಮೇ ಶಕ್ತಿಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ವೇತಿ ನ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ನಾನು ಈ ನೂರು ಯೋಜನದ ಮಹಾದೂರವನ್ನು ಹೋಗಬಲ್ಲೆ; ಆದರೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಶಕ್ತಿ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಅದು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ತಮುವಾಚ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಃ। ಜ್ಞಾಯತೇ ಗಮನೇ ಶಕ್ತಿಸ್ತವ ಹರ್ಯೃಕ್ಷಸತ್ತಮ
ಅವನಿಗೆ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವಂತನಾದ ಜಾಂಬವಂತನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ಹೋಗಲು ಶಕ್ತನಾಗಿರುವೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ, ವಾನರ-ಕರಡಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.'
ಕಾಮಂ ಶತಸಹಸ್ರಂ ವಾ ನಹ್ಯೇಷ ವಿಧಿರುಚ್ಯತೇ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಭವಾನ್ ಶಕ್ತೋ ಗನ್ತುಂ ಪ್ರತಿನಿವರ್ತಿತುಮ್
ನೀನು ನೂರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ದೂರಕ್ಕೂ ಹೋಗಿ ಬರುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೇ; ಆದರೆ ಇದು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವಲ್ಲ.
ನಹಿ ಪ್ರೇಷಯಿತಾ ತಾತ ಸ್ವಾಮೀ ಪ್ರೇಷ್ಯಃ ಕಥಂಚನ। ಭವತಾಯಂ ಜನಃ ಸರ್ವಃ ಪ್ರೇಷ್ಯಃ ಪ್ಲವಗಸತ್ತಮ
ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದಿಗೂ ದೂತನಾಗಿ ಹೋಗಬಾರದು; ನೀನು ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ನೀನೇ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು.
ಭವಾನ್ ಕಲತ್ರಮಸ್ಮಾಕಂ ಸ್ವಾಮಿಭಾವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ। ಸ್ವಾಮೀ ಕಲತ್ರಂ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಗತಿರೇಷಾ ಪರಂತಪ
ನೀನು ನಮಗೆ ಪತ್ನಿಯಂತೆ, ಸ್ವಾಮಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಸೇನೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ಪತ್ನಿಯಂತೆಯೂ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನೇ.
ಅಪಿ ವೈ ತಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಭವಾನ್ ಮೂಲಮರಿಂದಮ। ತಸ್ಮಾತ್ ಕಲತ್ರವತ್ ತಾತ ಪ್ರತಿಪಾಲ್ಯಃ ಸದಾ ಭವಾನ್
ಈ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲ ನೀನೇ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನೇ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ, ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ಮೂಲಮರ್ಥಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷ್ಯಮೇಷ ಕಾರ್ಯವಿದಾಂ ನಯಃ। ಮೂಲೇ ಹಿ ಸತಿ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ಗುಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಫಲೋದಯಾಃ
ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಿತವರ ನೀತಿ. ಮೂಲ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.