ಕಾಞ್ಚನಭ್ರಮರಾಂಶ್ಚೈವ ಮಧೂನಿ ಚ ಸಮನ್ತತಃ। ಮಣಿಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಣಿ ಶಯನಾನ್ಯಾಸನಾನಿ ಚ
ಬಂಗಾರದ ಹುಳಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವತ್ರ ಮಧು; ರತ್ನ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸನಗಳು ಇದ್ದವು.
ವಿವಿಧಾನಿ ವಿಶಾಲಾನಿ ದದೃಶುಸ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ। ಹೈಮರಾಜತಕಾಂಸ್ಯಾನಾಂ ಭಾಜನಾನಾಂ ಚ ರಾಶಯಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಂಗಾರ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಅಗುರೂಣಾಂ ಚ ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಚನ್ದನಾನಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾನ್। ಶುಚೀನ್ಯಭ್ಯವಹಾರಾಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಅಗರು ಮತ್ತು ಚಂದನದ ಸಂಗ್ರಹ, ಶುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ಚ ಯಾನಾನಿ ಮಧೂನಿ ರಸವನ್ತಿ ಚ। ದಿವ್ಯಾನಾಮಮ್ಬರಾಣಾಂ ಚ ಮಹಾರ್ಹಾಣಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾನ್
ಅವರು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಾಹನಗಳು, ರುಚಿಕರವಾದ ಮಧು, ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಕಮ್ಬಲಾನಾಂ ಚ ಚಿತ್ರಾಣಾಮಜಿನಾನಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾನ್। ತತ್ರ ತತ್ರ ಚ ವಿನ್ಯಸ್ತಾನ್ ದೀಪ್ತಾನ್ ವೈಶ್ವಾನರಪ್ರಭಾನ್
ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಂಬಳುಗಳು ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದ್ದವು; ಅವುಗಳು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ದದೃಶುರ್ವಾನರಾಃ ಶುಭ್ರಾಞ್ಜಾತರೂಪಸ್ಯ ಸಂಚಯಾನ್। ತತ್ರ ತತ್ರ ವಿಚಿನ್ವನ್ತೋ ಬಿಲೇ ತತ್ರ ಮಹಾಪ್ರಭಾಃ
ಅಲ್ಲಿಯ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ವಾನರರು ವಿವಿಧ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ದದೃಶುರ್ವಾನರಾಃ ಶೂರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಕಾಂಚಿದದೂರತಃ। ತಾಂ ಚ ತೇ ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರಾಮ್
ಶೂರ ವಾನರರು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಆಕೆ ಚೀರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕೃಶ್ಣಮೃಗ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
ತಾಪಸೀಂ ನಿಯತಾಹಾರಾಂ ಜ್ವಲನ್ತೀಮಿವ ತೇಜಸಾ। ವಿಸ್ಮಿತಾ ಹರಯಸ್ತತ್ರ ವ್ಯವತಿಷ್ಠನ್ತ ಸರ್ವಶಃ। ಪಪ್ರಚ್ಛ ಹನುಮಾಂಸ್ತತ್ರ ಕಾಸಿ ತ್ವಂ ಕಸ್ಯ ವಾ ಬಿಲಮ್
ಆಕೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಆಕೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ವಾನರರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಿಂತರು. ಆಗ ಹನುಮಂತನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು? ಈ ಗುಹೆ ಯಾರದು?'
ತತೋ ಹನೂಮಾನ್ ಗಿರಿಸಂನಿಕಾಶಃ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಸ್ತಾಮಭಿವಾದ್ಯ ವೃದ್ಧಾಮ್। ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕಾ ತ್ವಂ ಭವನಂ ಬಿಲಂ ಚ ರತ್ನಾನಿ ಚೇಮಾನಿ ವದಸ್ವ ಕಸ್ಯ
ಆಗ ಹನುಮಂತನು, ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾಸಿಸುವವನು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಆ ವಯಸ್ಸಾದ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು? ಈ ಮನೆ ಮತ್ತು ಗುಹೆ ಯಾರದು? ಈ ರತ್ನಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.'
thumb|ಏಕಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಭಾಗದ ಐವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಹನುಮಾಂಸ್ತತ್ರ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರಾಮ್। ಅಬ್ರವೀತ್ ತಾಂ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ತಾಪಸೀಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್
ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಚೀರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ್ದ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅದೃಷ್ಟವಂತಿಯಾದ ತಪಸ್ವಿನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಇದಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಃ ಸಹಸಾ ಬಿಲಂ ತಿಮಿರಸಂವೃತಮ್। ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಪರಿಶ್ರಾನ್ತಾಃ ಪರಿಖಿನ್ನಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ
'ನಾವು ಹಠಾತ್ ಈ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗುಹೆಗೆ ಒಳಗೆ ಬಂದೆವು. ಹಸಿವಿನಿಂದ, ದಾಹದಿಂದ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ಹಾಲಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೇವೆ.'
ಮಹದ್ ಧರಣ್ಯಾ ವಿವರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಃ ಸ್ಮ ಪಿಪಾಸಿತಾಃ। ಇಮಾಂಸ್ತ್ವೇವಂವಿಧಾನ್ ಭಾವಾನ್ ವಿವಿಧಾನದ್ಭುತೋಪಮಾನ್
'ನಾವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇವೆ, ತುಂಬಾ ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಅದ್ಭುತವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ.'
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಯಂ ಪ್ರವ್ಯಥಿತಾಃ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾ ನಷ್ಟಚೇತಸಃ। ಕಸ್ಯೈತೇ ಕಾಞ್ಚನಾ ವೃಕ್ಷಾಸ್ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಂನಿಭಾಃ
'ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿ ನಾವು ಗಾಬರಿಯಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿದ್ದು, ಯಾರಿಗೆ ಈ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು? ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.'
ಶುಚೀನ್ಯಭ್ಯವಹಾರಾಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ। ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ವಿಮಾನಾನಿ ರಾಜತಾನಿ ಗೃಹಾಣಿ ಚ
'ಇವು ಶುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಅರಮನೆಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮನೆಗಳು—ಇವು ಯಾರದು?'
ತಪನೀಯಗವಾಕ್ಷಾಣಿ ಮಣಿಜಾಲಾವೃತಾನಿ ಚ। ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ಫಲವನ್ತಶ್ಚ ಪುಣ್ಯಾಃ ಸುರಭಿಗನ್ಧಯಃ
'ಬಂಗಾರದ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಮಣಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಮನೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಸುಗಂಧವುಳ್ಳ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.'
ಇಮೇ ಜಾಮ್ಬೂನದಮಯಾಃ ಪಾದಪಾಃ ಕಸ್ಯ ತೇಜಸಾ। ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ಚ ಪದ್ಮಾನಿ ಜಾತಾನಿ ವಿಮಲೇ ಜಲೇ
'ಇವು ಜಾಂಬೂನದ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು ಯಾರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ? ಈ ಬಂಗಾರದ ಕಮಲಗಳು ಈ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ?'
ಕಥಂ ಮತ್ಸ್ಯಾಶ್ಚ ಸೌವರ್ಣಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಸಹ ಕಚ್ಛಪೈಃ। ಆತ್ಮನಸ್ತ್ವನುಭಾವಾದ್ ವಾ ಕಸ್ಯ ಚೈತತ್ತಪೋಬಲಮ್
'ಇಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಮೀನುಗಳು, ಆಮೆಗಳ ಜೊತೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ? ಇದು ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಫಲವೇ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೇ?'
ಅಜಾನತಾಂ ನಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮರ್ಹಸಿ। ಏವಮುಕ್ತಾ ಹನುಮತಾ ತಾಪಸೀ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ
'ನಾವು ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ.' ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಪಸ್ವಿನಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹನೂಮನ್ತಂ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಾ। ಮಯೋ ನಾಮ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಾಯಾವೀ ವಾನರರ್ಷಭ
ಅವಳು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: 'ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನೇ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಾಯಾ ಎಂಬ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ, ಮಾಯೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬನು ಇದ್ದನು.'
ತೇನೇದಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ಸರ್ವಂ ಮಾಯಯಾ ಕಾಞ್ಚನಂ ವನಮ್। ಪುರಾ ದಾನವಮುಖ್ಯಾನಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಬಭೂವ ಹ
'ಅವನಿಂದಲೇ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂಗಾರದ ಅರಣ್ಯವು ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ದಾನವರ ಮುಖ್ಯರಿಗೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಂತೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದನು.'
ಯೇನೇದಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ದಿವ್ಯಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ಭವನೋತ್ತಮಮ್। ಸ ತು ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾ ಮಹದ್ವನೇ
'ಈ ಬಂಗಾರದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಭವನವನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ನಂತರ.'
ಪಿತಾಮಹಾದ್ ವರಂ ಲೇಭೇ ಸರ್ವಮೌಶನಸಂ ಧನಮ್। ವಿಧಾಯ ಸರ್ವಂ ಬಲವಾನ್ ಸರ್ವಕಾಮೇಶ್ವರಸ್ತದಾ
'ಅವನು ಪಿತಾಮಹನಿಂದ ಉಶನಸ ವಂಶದ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದನು; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದನು.'
ಉವಾಸ ಸುಖಿತಃ ಕಾಲಂ ಕಂಚಿದಸ್ಮಿನ್ ಮಹಾವನೇ। ತಮಪ್ಸರಸಿ ಹೇಮಾಯಾಂ ಸಕ್ತಂ ದಾನವಪುಙ್ಗವಮ್
'ಅವನು ಈ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದನು; ಆ ದಾನವರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೆಮಾ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತನಾದನು.'
ವಿಕ್ರಮ್ಯೈವಾಶನಿಂ ಗೃಹ್ಯ ಜಘಾನೇಶಃ ಪುರಂದರಃ। ಇದಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ದತ್ತಂ ಹೇಮಾಯೈ ವನಮುತ್ತಮಮ್
'ಆದರೆ ಇಂದ್ರನು, ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹೆಮಾಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.'
ಶಾಶ್ವತಃ ಕಾಮಭೋಗಶ್ಚ ಗೃಹಂ ಚೇದಂ ಹಿರಣ್ಮಯಮ್। ದುಹಿತಾ ಮೇರುಸಾವರ್ಣೇರಹಂ ತಸ್ಯಾಃ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭಾ
'ಈ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸುಖಭೋಗ ಮತ್ತು ಈ ಬಂಗಾರದ ಮನೆ ಅವಳಿಗೆ ದೊರೆತವು; ನಾನು ಮೆರುಸಾವರ್ಣನ ಮಗುವಾದ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭೆ, ಅವಳು ನನ್ನ ತಾಯಿ.'
ಇದಂ ರಕ್ಷಾಮಿ ಭವನಂ ಹೇಮಾಯಾ ವಾನರೋತ್ತಮ। ಮಮ ಪ್ರಿಯಸಖೀ ಹೇಮಾ ನೃತ್ತಗೀತವಿಶಾರದಾ
ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಈ ಹೇಮಾದೇವಿಯ ಮನೆಗೆ ಕಾವಲು ನಿಲ್ಲುತ್ತೇನೆ. ಹೇಮಾ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ನೇಹಿತಳು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ.
ತಯಾದತ್ತವರಾ ಚಾಸ್ಮಿ ರಕ್ಷಾಮಿ ಭವನಂ ಮಹತ್। ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕಸ್ಯ ವಾ ಹೇತೋಃ ಕಾನ್ತಾರಾಣಿ ಪ್ರಪದ್ಯಥ
ಅವಳು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಈ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಈ ಕಾಡಿಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಯಾರಿಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
ಕಥಂ ಚೇದಂ ವನಂ ದುರ್ಗಂ ಯುಷ್ಮಾಭಿರುಪಲಕ್ಷಿತಮ್। ಶುಚೀನ್ಯಭ್ಯವಹಾರಾಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ। ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪೀತ್ವಾ ಚ ಪಾನೀಯಂ ಸರ್ವಂ ಮೇ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ನೀವು ಹೇಗೆ ಈ ದುರ್ಗಮವಾದ ಕಾಡನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರಿ? ಶುದ್ಧವಾದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ನೀರು ಕುಡಿಯುವದಾದ ಮೇಲೆ, ನೀವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕು.
thumb|ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾಕಾಂಡದ ಐವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.