ಪರಿಪೇತುರ್ಬಿಲೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಕಂಚಿತ್ ಕಾಲಮತನ್ದ್ರಿತಾಃ। ತೇ ಕೃಶಾ ದೀನವದನಾಃ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ
ಆ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಕೆಲ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಆ ವಾನರರು, ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದು, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಯಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.
ಆಲೋಕಂ ದದೃಶುರ್ವೀರಾ ನಿರಾಶಾ ಜೀವಿತೇ ಯದಾ। ತತಸ್ತಂ ದೇಶಮಾಗಮ್ಯ ಸೌಮ್ಯಾ ವಿತಿಮಿರಂ ವನಮ್
ಬಾಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಶೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದ ಆ ವೀರರು, ಬೆಳಕು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಂಧಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಸುಂದರವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ದದೃಶುಃ ಕಾಞ್ಚನಾನ್ ವೃಕ್ಷಾನ್ ದೀಪ್ತವೈಶ್ವಾನರಪ್ರಭಾನ್। ಸಾಲಾಂಸ್ತಾಲಾಂಸ್ತಮಾಲಾಂಶ್ಚ ಪುಂನಾಗಾನ್ ವಞ್ಜುಲಾನ್ ಧವಾನ್
ಅವರು ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳನ್ನು, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಸಾಲ, ತಾಳೆ, ತಮಾಲ, ಪುನ್ನಾಗ, ವಂಜುಳ ಮತ್ತು ಧವ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಚಮ್ಪಕಾನ್ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಂಶ್ಚ ಕರ್ಣಿಕಾರಾಂಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾನ್। ಸ್ತಬಕೈಃ ಕಾಞ್ಚನೈಶ್ಚಿತ್ರೈ ರಕ್ತೈಃ ಕಿಸಲಯೈಸ್ತಥಾ
ಚಂಪಕ, ನಾಗಮರ, ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕರ್ಣಿಕಾರ ಮರಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಹೂಗುಚ್ಛಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು.
ಆಪೀಡೈಶ್ಚ ಲತಾಭಿಶ್ಚ ಹೇಮಾಭರಣಭೂಷಿತಾನ್। ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಂಕಾಶಾನ್ ವೈದೂರ್ಯಮಯವೇದಿಕಾನ್
ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಲತೆಗಳ ಮುತ್ತುಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರಗಳು, ಕಿರಿಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ವೈದುರ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ವೇದಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಬಿಭ್ರಾಜಮಾನಾನ್ ವಪುಷಾ ಪಾದಪಾಂಶ್ಚ ಹಿರಣ್ಮಯಾನ್। ನೀಲವೈದೂರ್ಯವರ್ಣಾಶ್ಚ ಪದ್ಮಿನೀಃ ಪತಗೈರ್ವೃತಾಃ
ಆ ಮರಗಳು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದವು, ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು; ನೀಲಿ ವೈದುರ್ಯವರ್ಣದ ಕಮಲಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
ಮಹದ್ಭಿಃ ಕಾಞ್ಚನೈರ್ವೃಕ್ಷೈರ್ವೃತಾ ಬಾಲಾರ್ಕಸಂನಿಭೈಃ। ಜಾತರೂಪಮಯೈರ್ಮತ್ಸ್ಯೈರ್ಮಹದ್ಭಿಶ್ಚಾಥ ಪಙ್ಕಜೈಃ
ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರದ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಮಲಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು.
ನಲಿನೀಸ್ತತ್ರ ದದೃಶುಃ ಪ್ರಸನ್ನಸಲಿಲಾಯುತಾಃ। ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ವಿಮಾನಾನಿ ರಾಜತಾನಿ ತಥೈವ ಚ
ಅವರು ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಲದ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಬಂಗಾರದ ಮಹಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಹಲುಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದವು.
ತಪನೀಯಗವಾಕ್ಷಾಣಿ ಮುಕ್ತಾಜಾಲಾವೃತಾನಿ ಚ। ಹೈಮರಾಜತಭೌಮಾನಿ ವೈದೂರ್ಯಮಣಿಮನ್ತಿ ಚ
ಬಂಗಾರದ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಮುತ್ತಿನ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದವು; ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ನೆಲಗಳು, ವೈದುರ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ಹರಯೋ ಗೃಹಮುಖ್ಯಾನಿ ಸರ್ವಶಃ। ಪುಷ್ಪಿತಾನ್ ಫಲಿನೋ ವೃಕ್ಷಾನ್ ಪ್ರವಾಲಮಣಿಸಂನಿಭಾನ್
ಅಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳು, ಪ್ರವಾಳ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕಾಞ್ಚನಭ್ರಮರಾಂಶ್ಚೈವ ಮಧೂನಿ ಚ ಸಮನ್ತತಃ। ಮಣಿಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಣಿ ಶಯನಾನ್ಯಾಸನಾನಿ ಚ
ಬಂಗಾರದ ಹುಳಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವತ್ರ ಮಧು; ರತ್ನ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸನಗಳು ಇದ್ದವು.
ವಿವಿಧಾನಿ ವಿಶಾಲಾನಿ ದದೃಶುಸ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ। ಹೈಮರಾಜತಕಾಂಸ್ಯಾನಾಂ ಭಾಜನಾನಾಂ ಚ ರಾಶಯಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಂಗಾರ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಅಗುರೂಣಾಂ ಚ ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಚನ್ದನಾನಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾನ್। ಶುಚೀನ್ಯಭ್ಯವಹಾರಾಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಅಗರು ಮತ್ತು ಚಂದನದ ಸಂಗ್ರಹ, ಶುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ಚ ಯಾನಾನಿ ಮಧೂನಿ ರಸವನ್ತಿ ಚ। ದಿವ್ಯಾನಾಮಮ್ಬರಾಣಾಂ ಚ ಮಹಾರ್ಹಾಣಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾನ್
ಅವರು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಾಹನಗಳು, ರುಚಿಕರವಾದ ಮಧು, ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಕಮ್ಬಲಾನಾಂ ಚ ಚಿತ್ರಾಣಾಮಜಿನಾನಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾನ್। ತತ್ರ ತತ್ರ ಚ ವಿನ್ಯಸ್ತಾನ್ ದೀಪ್ತಾನ್ ವೈಶ್ವಾನರಪ್ರಭಾನ್
ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಂಬಳುಗಳು ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದ್ದವು; ಅವುಗಳು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ದದೃಶುರ್ವಾನರಾಃ ಶುಭ್ರಾಞ್ಜಾತರೂಪಸ್ಯ ಸಂಚಯಾನ್। ತತ್ರ ತತ್ರ ವಿಚಿನ್ವನ್ತೋ ಬಿಲೇ ತತ್ರ ಮಹಾಪ್ರಭಾಃ
ಅಲ್ಲಿಯ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ವಾನರರು ವಿವಿಧ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ದದೃಶುರ್ವಾನರಾಃ ಶೂರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಕಾಂಚಿದದೂರತಃ। ತಾಂ ಚ ತೇ ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರಾಮ್
ಶೂರ ವಾನರರು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಆಕೆ ಚೀರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕೃಶ್ಣಮೃಗ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ್ದಳು.
ತಾಪಸೀಂ ನಿಯತಾಹಾರಾಂ ಜ್ವಲನ್ತೀಮಿವ ತೇಜಸಾ। ವಿಸ್ಮಿತಾ ಹರಯಸ್ತತ್ರ ವ್ಯವತಿಷ್ಠನ್ತ ಸರ್ವಶಃ। ಪಪ್ರಚ್ಛ ಹನುಮಾಂಸ್ತತ್ರ ಕಾಸಿ ತ್ವಂ ಕಸ್ಯ ವಾ ಬಿಲಮ್
ಆಕೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಆಕೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ವಾನರರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಿಂತರು. ಆಗ ಹನುಮಂತನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು? ಈ ಗುಹೆ ಯಾರದು?'
ತತೋ ಹನೂಮಾನ್ ಗಿರಿಸಂನಿಕಾಶಃ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಸ್ತಾಮಭಿವಾದ್ಯ ವೃದ್ಧಾಮ್। ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕಾ ತ್ವಂ ಭವನಂ ಬಿಲಂ ಚ ರತ್ನಾನಿ ಚೇಮಾನಿ ವದಸ್ವ ಕಸ್ಯ
ಆಗ ಹನುಮಂತನು, ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾಸಿಸುವವನು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಆ ವಯಸ್ಸಾದ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು? ಈ ಮನೆ ಮತ್ತು ಗುಹೆ ಯಾರದು? ಈ ರತ್ನಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.'
thumb|ಏಕಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಪಞ್ಚಾಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಭಾಗದ ಐವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಹನುಮಾಂಸ್ತತ್ರ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರಾಮ್। ಅಬ್ರವೀತ್ ತಾಂ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ತಾಪಸೀಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್
ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಚೀರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ್ದ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅದೃಷ್ಟವಂತಿಯಾದ ತಪಸ್ವಿನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಇದಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಃ ಸಹಸಾ ಬಿಲಂ ತಿಮಿರಸಂವೃತಮ್। ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಪರಿಶ್ರಾನ್ತಾಃ ಪರಿಖಿನ್ನಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ
'ನಾವು ಹಠಾತ್ ಈ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗುಹೆಗೆ ಒಳಗೆ ಬಂದೆವು. ಹಸಿವಿನಿಂದ, ದಾಹದಿಂದ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ಹಾಲಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದೇವೆ.'
ಮಹದ್ ಧರಣ್ಯಾ ವಿವರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಃ ಸ್ಮ ಪಿಪಾಸಿತಾಃ। ಇಮಾಂಸ್ತ್ವೇವಂವಿಧಾನ್ ಭಾವಾನ್ ವಿವಿಧಾನದ್ಭುತೋಪಮಾನ್
'ನಾವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇವೆ, ತುಂಬಾ ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಅದ್ಭುತವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ.'
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಯಂ ಪ್ರವ್ಯಥಿತಾಃ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾ ನಷ್ಟಚೇತಸಃ। ಕಸ್ಯೈತೇ ಕಾಞ್ಚನಾ ವೃಕ್ಷಾಸ್ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಂನಿಭಾಃ
'ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿ ನಾವು ಗಾಬರಿಯಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿದ್ದು, ಯಾರಿಗೆ ಈ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು? ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.'
ಶುಚೀನ್ಯಭ್ಯವಹಾರಾಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ। ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ವಿಮಾನಾನಿ ರಾಜತಾನಿ ಗೃಹಾಣಿ ಚ
'ಇವು ಶುದ್ಧವಾದ ಆಹಾರಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಅರಮನೆಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮನೆಗಳು—ಇವು ಯಾರದು?'
ತಪನೀಯಗವಾಕ್ಷಾಣಿ ಮಣಿಜಾಲಾವೃತಾನಿ ಚ। ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ಫಲವನ್ತಶ್ಚ ಪುಣ್ಯಾಃ ಸುರಭಿಗನ್ಧಯಃ
'ಬಂಗಾರದ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಮಣಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಮನೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಸುಗಂಧವುಳ್ಳ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.'
ಇಮೇ ಜಾಮ್ಬೂನದಮಯಾಃ ಪಾದಪಾಃ ಕಸ್ಯ ತೇಜಸಾ। ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ಚ ಪದ್ಮಾನಿ ಜಾತಾನಿ ವಿಮಲೇ ಜಲೇ
'ಇವು ಜಾಂಬೂನದ ಬಂಗಾರದ ಮರಗಳು ಯಾರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ? ಈ ಬಂಗಾರದ ಕಮಲಗಳು ಈ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ?'
ಕಥಂ ಮತ್ಸ್ಯಾಶ್ಚ ಸೌವರ್ಣಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಸಹ ಕಚ್ಛಪೈಃ। ಆತ್ಮನಸ್ತ್ವನುಭಾವಾದ್ ವಾ ಕಸ್ಯ ಚೈತತ್ತಪೋಬಲಮ್
'ಇಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಮೀನುಗಳು, ಆಮೆಗಳ ಜೊತೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ? ಇದು ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಫಲವೇ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೇ?'
ಅಜಾನತಾಂ ನಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮರ್ಹಸಿ। ಏವಮುಕ್ತಾ ಹನುಮತಾ ತಾಪಸೀ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ
'ನಾವು ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ.' ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಪಸ್ವಿನಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹನೂಮನ್ತಂ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಾ। ಮಯೋ ನಾಮ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಾಯಾವೀ ವಾನರರ್ಷಭ
ಅವಳು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: 'ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನೇ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಾಯಾ ಎಂಬ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ, ಮಾಯೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬನು ಇದ್ದನು.'