ನ ಚಿನ್ತಯತಿ ರಾಜ್ಯಾರ್ಥಂ ಸೋಽಸ್ಮಾನ್ ಶೋಕಪರಾಯಣಾನ್। ಸಾಮಾತ್ಯಪರಿಷತ್ ತಾರೇ ಕಾಮಮೇವೋಪಸೇವತೇ
ಅವನು ರಾಜ್ಯದ ಹಿತವನ್ನೂ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಾರೆಯೇ, ಅವನು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಸಭೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ ಮಾಸಾಂಶ್ಚತುರಃ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಮಾಣಂ ಪ್ಲವಗೇಶ್ವರಃ। ವ್ಯತೀತಾಂಸ್ತಾನ್ ಮದೋದಗ್ರೋ ವಿಹರನ್ ನಾವಬುಧ್ಯತೇ
ವಾನರರಾಧಿಪತಿ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ಮದುಮಗ್ನನಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಹೀಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಕಾಲದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ನಹಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಪಾನಮೇವಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ। ಪಾನಾದರ್ಥಶ್ಚ ಕಾಮಶ್ಚ ಧರ್ಮಶ್ಚ ಪರಿಹೀಯತೇ
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆ ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದಾಗ ಇಂತಹ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಹೊಗಳಲಾಗದು. ಪಾನದಿಂದ ಗುರಿಯೂ, ಸುಖವೂ, ಧರ್ಮವೂ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.
ಧರ್ಮಲೋಪೋ ಮಹಾಂಸ್ತಾವತ್ ಕೃತೇ ಹ್ಯಪ್ರತಿಕುರ್ವತಃ। ಅರ್ಥಲೋಪಶ್ಚ ಮಿತ್ರಸ್ಯ ನಾಶೇ ಗುಣವತೋ ಮಹಾನ್
ಯಾವಾಗ ಕಾರ್ಯಮಾಡದೆ ಕುಳಿತರೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಷ್ಟವೂ ಬಹಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಿತ್ರಂ ಹ್ಯರ್ಥಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಯಣಮ್। ತದ್ದ್ವಯಂ ತು ಪರಿತ್ಯಕ್ತಂ ನ ತು ಧರ್ಮೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್
ಸಂಪತ್ತು, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪರನಾದ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲ.
ತದೇವಂ ಪ್ರಸ್ತುತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಕಾರ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿರುತ್ತರಮ್। ತತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರ್ಯತತ್ತ್ವಜ್ಞೇ ತ್ವಮುದಾಹರ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಈ ವಿಷಯ ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಾವು ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬೇಕು. ಕಾರ್ಯದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ನೀನು ಯಾವುದು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
ಸಾ ತಸ್ಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಮಾಧಿಯುಕ್ತಂ ನಿಶಮ್ಯ ವಾಕ್ಯಂ ಮಧುರಸ್ವಭಾವಮ್। ತಾರಾ ಗತಾರ್ಥೇ ಮನುಜೇನ್ದ್ರಕಾರ್ಯೇ ವಿಶ್ವಾಸಯುಕ್ತಂ ತಮುವಾಚ ಭೂಯಃ
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಸಿಹಿಯಾದ ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಾರಾ ಕೇಳಿ, ರಾಜಕುಮಾರನ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ನ ಕೋಪಕಾಲಃ ಕ್ಷಿತಿಪಾಲಪುತ್ರ ನ ಚಾಪಿ ಕೋಪಃ ಸ್ವಜನೇ ವಿಧೇಯಃ। ತ್ವದರ್ಥಕಾಮಸ್ಯ ಜನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಪ್ರಮಾದಮಪ್ಯರ್ಹಸಿ ವೀರ ಸೋಢುಮ್
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ, ರಾಜಕುಮಾರನೇ. ಸ್ವಜನರ ಮೇಲೆ ಕೋಪ ತೋರಬಾರದು. ನಿನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವರ ತಪ್ಪನ್ನೂ ನೀನು ಸಹಿಸಬೇಕು, ವೀರನೇ.
ಕೋಪಂ ಕಥಂ ನಾಮ ಗುಣಪ್ರಕೃಷ್ಟಃ ಕುಮಾರ ಕುರ್ಯಾದಪಕೃಷ್ಟಸತ್ತ್ವೇ। ಕಸ್ತ್ವದ್ವಿಧಃ ಕೋಪವಶಂ ಹಿ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸತ್ತ್ವಾವರುದ್ಧಸ್ತಪಸಃ ಪ್ರಸೂತಿಃ
ಗುಣವಂತನಾದ ರಾಜಕುಮಾರನು, ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿರುವವನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿರುವ ನೀನು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದೆಂದರೆ ಯಾರು ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ?
ಜಾನಾಮಿ ಕೋಪಂ ಹರಿವೀರಬನ್ಧೋ- ರ್ಜಾನಾಮಿ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಚ ಕಾಲಸಙ್ಗಮ್। ಜಾನಾಮಿ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ವಯಿ ಯತ್ಕೃತಂ ನ- ಸ್ತಚ್ಚಾಪಿ ಜಾನಾಮಿ ಯದತ್ರ ಕಾರ್ಯಮ್
ಹರಿವೀರನ ಕೋಪವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವನ್ನೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನೂ, ಇನ್ನೂ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು.
ತಚ್ಚಾಪಿ ಜಾನಾಮಿ ತಥಾವಿಷಹ್ಯಂ ಬಲಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಶರೀರಜಸ್ಯ। ಜಾನಾಮಿ ಯಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜನೇಽವಬದ್ಧಂ ಕಾಮೇನ ಸುಗ್ರೀವಮಸಕ್ತಮದ್ಯ
ಮಾನ್ಯನೇ, ದೇಹದ ಆಸೆಯ ಬಲ ಎಷ್ಟು ತಾಳಲಾಗದದ್ದು ಎಂಬುದೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ಈಗ ಸುಗ್ರೀವನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂಧನವಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು.
ನ ಕಾಮತನ್ತ್ರೇ ತವ ಬುದ್ಧಿರಸ್ತಿ ತ್ವಂ ವೈ ಯಥಾ ಮನ್ಯುವಶಂ ಪ್ರಪನ್ನಃ। ನ ದೇಶಕಾಲೌ ಹಿ ಯಥಾರ್ಥಧರ್ಮಾ- ವವೇಕ್ಷತೇ ಕಾಮರತಿರ್ಮನುಷ್ಯಃ
ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಆಸೆಯ ಆಳಿಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ, ನೀನು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವನು ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತಂ ಕಾಮವೃತ್ತಂ ಮಮ ಸಂನಿಕೃಷ್ಟಂ ಕಾಮಾಭಿಯೋಗಾಚ್ಚ ವಿಮುಕ್ತಲಜ್ಜಮ್। ಕ್ಷಮಸ್ವ ತಾವತ್ ಪರವೀರಹನ್ತ- ಸ್ತ್ವದ್ಭ್ರಾತರಂ ವಾನರವಂಶನಾಥಮ್
ನನ್ನ ಹತ್ತಿರವಿರುವ, ಆಸೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಲಜ್ಜೆ ಬಿಟ್ಟ, ವಾನರಕುಲದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ನಿನ್ನ ತಮ್ಮನ ತಪ್ಪನ್ನು ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸು, ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕ.
ಮಹರ್ಷಯೋ ಧರ್ಮತಪೋಽಭಿರಾಮಾಃ ಕಾಮಾನುಕಾಮಾಃ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಮೋಹಾಃ। ಅಯಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಚಪಲಃ ಕಪಿಸ್ತು ಕಥಂ ನ ಸಜ್ಜೇತ ಸುಖೇಷು ರಾಜಾ
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಕೂಡ ಆಸೆಯಿಂದ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಚಂಚಲನಾದ ಈ ವಾನರರಾಜನು ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗದೆ ಹೇಗೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ?
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಹಾರ್ಥಂ ಸಾ ವಾನರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಪ್ರಮೇಯಮ್। ಪುನಃ ಸಖೇದಂ ಮದವಿಹ್ವಲಾಕ್ಷೀ ಭರ್ತುರ್ಹಿತಂ ವಾಕ್ಯಮಿದಂ ಬಭಾಷೇ
ಈ ರೀತಿ ಮಹತ್ವದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಆ ವಾನರಿಯು, ಭಾವೋದ್ರೇಕದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಪತಿಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ದೈತ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಮತ್ತೆ, ದಣಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತಾಡಿತು.
ಉದ್ಯೋಗಸ್ತು ಚಿರಾಜ್ಞಪ್ತಃ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ನರೋತ್ತಮ। ಕಾಮಸ್ಯಾಪಿ ವಿಧೇಯೇನ ತವಾರ್ಥಪ್ರತಿಸಾಧನೇ
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸುಗ್ರೀವನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಚ್ಛೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸು ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ.
ಆಗತಾ ಹಿ ಮಹಾವೀರ್ಯಾ ಹರಯಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ। ಕೋಟೀಃ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಾನಾನಗನಿವಾಸಿನಃ
ಈಗ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ, ರೂಪ ಬದಲಿಸಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ವಾನರರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ತದಾಗಚ್ಛ ಮಹಾಬಾಹೋ ಚಾರಿತ್ರಂ ರಕ್ಷಿತಂ ತ್ವಯಾ। ಅಚ್ಛಲಂ ಮಿತ್ರಭಾವೇನ ಸತಾಂ ದಾರಾವಲೋಕನಮ್
ಆದುದರಿಂದ, ಬಲಶಾಲಿಯೇ, ನೀನು ಬಾ. ನಿನ್ನ ನಡತೆ ಸತ್ಯಮಿತ್ರತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸದ್ಗುಣಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯ ದರ್ಶನ ಸದಾ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ತಾರಯಾ ಚಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಸ್ತ್ವರಯಾ ವಾಪಿ ಚೋದಿತಃ। ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾಬಾಹುರಭ್ಯನ್ತರಮರಿಂದಮಃ
ತಾರೆಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನೂ ಅಥವಾ ಅವಳ ಆತುರದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಬಾಹು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ತತಃ ಸುಗ್ರೀವಮಾಸೀನಂ ಕಾಞ್ಚನೇ ಪರಮಾಸನೇ। ಮಹಾರ್ಹಾಸ್ತರಣೋಪೇತೇ ದದರ್ಶಾದಿತ್ಯಸಂನಿಭಮ್
ನಂತರ ಅವನು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು, ಸೂರ್ಯನಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಬಂಗಾರದ ಆಸನದಲ್ಲಿ, ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ದಿವ್ಯಾಭರಣಚಿತ್ರಾಙ್ಗಂ ದಿವ್ಯರೂಪಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್। ದಿವ್ಯಮಾಲ್ಯಾಮ್ಬರಧರಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಮಿವ ದುರ್ಜಯಮ್
ಅವನು ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ದಿವ್ಯರೂಪ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ, ದಿವ್ಯಮಾಲೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ, ಜಯಿಸಲಾಗದ ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ದಿವ್ಯಾಭರಣಮಾಲ್ಯಾಭಿಃ ಪ್ರಮದಾಭಿಃ ಸಮಾವೃತಮ್। ಸಂರಬ್ಧತರರಕ್ತಾಕ್ಷೋ ಬಭೂವಾನ್ತಕಸಂನಿಭಃ
ದಿವ್ಯಾಭರಣ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಯಮಧರ್ಮರಾಜನಂತೆ ಭಯಾನಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ರುಮಾಂ ತು ವೀರಃ ಪರಿರಭ್ಯ ಗಾಢಂ ವರಾಸನಸ್ಥೋ ವರಹೇಮವರ್ಣಃ। ದದರ್ಶ ಸೌಮಿತ್ರಿಮದೀನಸತ್ತ್ವಂ ವಿಶಾಲನೇತ್ರಃ ಸ ವಿಶಾಲನೇತ್ರಮ್
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಂಗಾರದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣದ ವೀರನು, ರುಮಾವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಮನಸ್ಸು ದುರ್ಬಲವಾಗದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
thumb|ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾಕಾಂಡದ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ತಮಪ್ರತಿಹತಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಪುರುಷರ್ಷಭಮ್। ಸುಗ್ರೀವೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬಭೂವ ವ್ಯಥಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ
ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಕೋಪದಿಂದ ಒಳಬಂದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಉದ್ವಿಗ್ನವಾಗಿದವು.
ಕ್ರುದ್ಧಂ ನಿಃಶ್ವಸಮಾನಂ ತಂ ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ತೇಜಸಾ। ಭ್ರಾತುರ್ವ್ಯಸನಸಂತಪ್ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದಶರಥಾತ್ಮಜಮ್
ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ಅವನನ್ನು, ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ,
ಉತ್ಪಪಾತ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಹಿತ್ವಾ ಸೌವರ್ಣಮಾಸನಮ್। ಮಹಾನ್ ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯಥಾ ಸ್ವಲಂಕೃತ ಇವ ಧ್ವಜಃ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ಬಂಗಾರದ ಆಸನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಹೇಂದ್ರನ ಧ್ವಜದಂತೆ ಭಂಗಿಮೆಯಿಂದ ಎದ್ದನು.
ಉತ್ಪತನ್ತಮನೂತ್ಪೇತೂ ರುಮಾಪ್ರಭೃತಯಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ। ಸುಗ್ರೀವಂ ಗಗನೇ ಪೂರ್ಣಂ ಚನ್ದ್ರಂ ತಾರಾಗಣಾ ಇವ
ಅವನು ಎದ್ದಾಗ, ರುಮಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಕೂಡ ಎದ್ದರು. ಅವರು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನನ್ನು ಸುತ್ತುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡರು.
ಸಂರಕ್ತನಯನಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸಂಚಚಾರ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ। ಬಭೂವಾವಸ್ಥಿತಸ್ತತ್ರ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷೋ ಮಹಾನಿವ
ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳನು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತನು.
ರುಮಾದ್ವಿತೀಯಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ನಾರೀಮಧ್ಯಗತಂ ಸ್ಥಿತಮ್। ಅಬ್ರವೀಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸತಾರಂ ಶಶಿನಂ ಯಥಾ
ರುಮಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ, ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಾರೆಯರು ಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಮಾತಾಡಿದನು.