ಸ ರಾಜಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ತು ಪುರೀಮಧ್ಯವಸತ್ ತದಾ । ಕಾಮ್ಪಿಲ್ಯಾಂ ಪರಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ದೇವರಾಜೋ ಯಥಾ ದಿವಮ್ ॥೧-೩೩-
ಆ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನಾಮಕ ರಾಜನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಪಿಲ್ಯ ನಗರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸ ಬುದ್ಧಿಂ ಕೃತವಾನ್ ರಾಜಾ ಕುಶನಾಭಃ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಾಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ದಾತುಂ ಕನ್ಯಾಶತಂ ತದಾ ॥೧-೩೩-
ಅಂದು, ಕಾಕುತ್ಥ್ಸ್ತ ವಂಶದವರೇ, ಸುಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಕುಶನಾಭ ರಾಜನು ತನ್ನ ನೂರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
ತಮಾಹೂಯ ಮಹಾತೇಜಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಂ ಮಹೀಪತಿಃ । ದದೌ ಕನ್ಯಾಶತಂ ರಾಜಾ ಸುಪ್ರೀತೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ॥೧-೩೩-
ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಆ ರಾಜನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ನೂರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
ಯಥಾಕ್ರಮಂ ತದಾ ಪಾಣಿಂ ಜಗ್ರಾಹ ರಘುನನ್ದನ । ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಮಹೀಪಾಲಸ್ತಾಸಾಂ ದೇವಪತಿರ್ಯಥಾ ॥೧-೩೩-
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ ಮಹಾರಾಜನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ದೇವೇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ.
ಸ್ಪೃಷ್ಟಮಾತ್ರೇ ತದಾ ಪಾಣೌ ವಿಕುಬ್ಜಾ ವಿಗತಜ್ವರಾಃ । ಯುಕ್ತಂ ಪರಮಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಬಭೌ ಕನ್ಯಾಶತಂ ತದಾ ॥೧-೩೩-
ಅವನ ಕೈ ಸ್ಪರ್ಶವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇದ್ದ ವಿಕಲತೆ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನೆಲ್ಲಾ ತೊಳೆದುಹಾಕಿ, ಆ ನೂರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೂ ಅಪಾರ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿದವು.
ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾಯುನಾ ಮುಕ್ತಾಃ ಕುಶನಾಭೋ ಮಹೀಪತಿಃ । ಬಭೂವ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ಹರ್ಷಂ ಲೇಭೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥೧-೩೩-
ಕುಶನಾಭ ಮಹಾರಾಜನು ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಾಯುವಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಆನಂದಿಸಿದನು.
ಕೃತೋದ್ವಾಹಂ ತು ರಾಜಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಂ ಮಹೀಪತಿಮ್ । ಸದಾರಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಸೋಪಾಧ್ಯಾಯಗಣಂ ತದಾ ॥೧-೩೩-
ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ರಾಜನು ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನನ್ನು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಸಮೇತವಾಗಿ ವಾಪಸ್ಸು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಸೋಮದಾಪಿ ಸುತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಸದೃಶೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್ । ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಚ ಗನ್ಧರ್ವೀ ಸ್ನುಷಾಸ್ತಾಃ ಪ್ರತ್ಯನನ್ದತ । ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ತಾಃ ಕನ್ಯಾಃ ಕುಶನಾಭಂ ಪ್ರಶಸ್ಯ ಚ ॥೧-೩೩-
ಸೋಮದಾ ತನ್ನ ಮಗನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗಂಧರ್ವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ತನ್ನ ಸೊಸೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದಳು; ಅವಳನ್ನು ತೊಟ್ಟುತ್ತಾ, ಕುಶನಾಭನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದಳು.
thumb|ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೧-
ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಾಂಡದ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಕೃತೋದ್ವಾಹೇ ಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ಚ ರಾಘವ । ಅಪುತ್ರಃ ಪುತ್ರಲಾಭಾಯ ಪೌತ್ರೀಮಿಷ್ಟಿಮಕಲ್ಪಯತ್ ॥೧-೩೪-
ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನ ವಿವಾಹವಾದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹೋದನು, ರಾಮಾ, ಆ ಮಗನಿಲ್ಲದ ರಾಜನು ಮಗನಿಗಾಗಿ, ಮೊಮ್ಮಗನ ಆಶಯದಿಂದ ಒಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
ಇಷ್ಟ್ಯಾಂ ತು ವರ್ತಮಾನಾಯಾಂ ಕುಶನಾಭಂ ಮಹೀಪತಿಮ್ । ಉವಾಚ ಪರಮೋದಾರಃ ಕುಶೋ ಬ್ರಹ್ಮಸುತಸ್ತದಾ ॥೧-೩೪-
ಆ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕುಶನು, ಕುಶನಾಭನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪುತ್ರಸ್ತೇ ಸದೃಶಃ ಪುತ್ರ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಗಾಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ತೇನ ತ್ವಂ ಕೀರ್ತಿಂ ಲೋಕೇ ಚ ಶಾಶ್ವತೀಮ್ ॥೧-೩೪-
ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಧರ್ಮವಂತನಾದ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ನೀನು ತಂದೆಯಾಗುತ್ತೀಯೆ; ಅವನಿಂದ ನಿನಗೆ ಗಾಧಿಯೂ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಕುಶೋ ರಾಮ ಕುಶನಾಭಂ ಮಹೀಪತಿಮ್ । ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಸನಾತನಮ್ ॥೧-೩೪-
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ರಾಮಾ, ಕುಶನು ಆ ರಾಜ ಕುಶನಾಭನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಆಕಾಶದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಕಸ್ಯಚಿತ್ ತ್ವಥ ಕಾಲಸ್ಯ ಕುಶನಾಭಸ್ಯ ಧೀಮತಃ । ಜಜ್ಞೇ ಪರಮಧರ್ಮಿಷ್ಠೋ ಗಾಧಿರಿತ್ಯೇವ ನಾಮತಃ ॥೧-೩೪-
ಕೆಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಧೀಮಂತನಾದ ಕುಶನಾಭನಿಗೆ, ಪರಮಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಗಾಧಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಸ ಪಿತಾ ಮಮ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಗಾಧಿಃ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಕುಶವಂಶಪ್ರಸೂತೋಽಸ್ಮಿ ಕೌಶಿಕೋ ರಘುನನ್ದನ ॥೧-೩೪-
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಕುಲದ Rama, ಆ ಪರಮಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಗಾಧಿಯೇ ನನ್ನ ತಂದೆ; ನಾನು ಕುಶವಂಶದ ಕೌಶಿಕನು, ರಘುನಂದನ.
ಪೂರ್ವಜಾ ಭಗಿನೀ ಚಾಪಿ ಮಮ ರಾಘವ ಸುವ್ರತಾ । ನಾಮ್ನಾ ಸತ್ಯವತೀ ನಾಮ ಋಚೀಕೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಾ ॥೧-೩೪-
ರಾಮಾ, ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ಕೂಡಾ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ, ಸತ್ಯವತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಋಚಿಕನಿಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು.
ಸಶರೀರಾ ಗತಾ ಸ್ವರ್ಗಂ ಭರ್ತಾರಮನುವರ್ತಿನೀ । ಕೌಶಿಕೀ ಪರಮೋದಾರಾ ಸಾ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ಮಹಾನದೀ ॥೧-೩೪-
ಆ ಮಹೋದಾರಳಾದ ಸತ್ಯವತಿ, ಗಂಡನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ದೇಹದೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದಳು, ನಂತರ ಮಹಾನದಿಯಾದ ಕೌಶಿಕಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ದಿವ್ಯಾ ಪುಣ್ಯೋದಕಾ ರಮ್ಯಾ ಹಿಮವನ್ತಮುಪಾಶ್ರಿತಾ ಲೋಕಸ್ಯ ಹಿತಕಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ಭಗಿನೀ ಮಮ ॥೧-೩೪-
ದಿವ್ಯವಾದ, ಪವಿತ್ರವಾದ ನೀರಿನ, ಸುಂದರವಾದ, ಹಿಮವಂತದ ಬಳಿ ಹರಿಯುವ ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ಕೌಶಿಕಿ, ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ.
ತತೋಽಹಂ ಹಿಮವತ್ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವಸಾಮಿ ನಿಯತಃ ಸುಖಮ್ ಭಗಿನ್ಯಾಂ ಸ್ನೇಹಸಂಯುಕ್ತಃ ಕೌಶಿಕ್ಯಾಂ ರಘುನನ್ದನ ॥೧-೩೪-
ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಮಾ, ನಾನು ಹಿಮವಂತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ಕೌಶಿಕಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಸಾ ತು ಸತ್ಯವತೀ ಪುಣ್ಯಾ ಸತ್ಯೇ ಧರ್ಮೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ಪತಿವ್ರತಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕೌಶಿಕೀ ಸರಿತಾಂ ವರಾ ॥೧-೩೪-
ಆ ಪುಣ್ಯವಂತಿಯಾದ ಸತ್ಯವತಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ, ಗಂಡನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳದಾಗಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಳಾಗಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಕೌಶಿಕಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ಅಹಂ ಹಿ ನಿಯಮಾದ್ರಾಮ ಹಿತ್ವಾ ತಾಂ ಸಮುಪಾಗತಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮಮನುಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸಿದ್ಧೋಽಸ್ಮಿ ತವ ತೇಜಸಾ ॥೧-೩೪-
ರಾಮಾ, ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ನಾನು ಆಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು; ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧನಾದೆನು.
ಏಷಾ ರಾಮ ಮಮೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಸ್ವಸ್ಯ ವಂಶಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿತಾ ದೇಶಸ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಾಹೋ ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಂ ಪರಿಪೃಚ್ಛಸಿ ॥೧-೩೪-
ರಾಮಾ, ನೀನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಇದು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟಿನ, ನನ್ನ ವಂಶದ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಕಥೆ.
ಗತೋಽರ್ಧರಾತ್ರಃ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಕಥಾಃ ಕಥಯತೋ ಮಮ । ನಿದ್ರಾಮಭ್ಯೇಹಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಮಾ ಭೂದ್ ವಿಘ್ನೋಽಧ್ವನೀಹ ನಃ ॥೧-೩೪-
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಕುಲದವನೇ, ನಾನು ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಿದೆ; ಈಗ ನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗು, ಶುಭವಾಗಲಿ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಆಗದಿರಲಿ.
ನಿಷ್ಪನ್ದಾಸ್ತರವಃ ಸರ್ವೇ ನಿಲೀನಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ । ನೈಶೇನ ತಮಸಾ ವ್ಯಾಪ್ತಾ ದಿಶಶ್ಚ ರಘುನನ್ದನ ॥೧-೩೪-
ಎಲ್ಲ ಮರಗಳು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿವೆ, ಮೃಗಗಳು ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೌನವಾಗಿವೆ, ರಘುನಂದನ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ.
ಶನೈರ್ವಿಸೃಜ್ಯತೇ ಸಂಧ್ಯಾ ನಭೋ ನೇತ್ರೈರಿವಾವೃತಮ್ । ನಕ್ಷತ್ರತಾರಾಗಹನಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಭಿರವಭಾಸತೇ
ಸಂಜೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆಕಾಶವು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರಾಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಉತ್ತಿಷ್ಠತೇ ಚ ಶೀತಾಂಶುಃ ಶಶೀ ಲೋಕತಮೋನುದಃ । ಹ್ಲಾದಯನ್ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಲೋಕೇ ಮನಾಂಸಿ ಪ್ರಭಯಾ ಸ್ವಯಾ ॥೧-೩೪-
ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಶೀತ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಲೋಕದ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನೈಶಾನಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಪ್ರಚರನ್ತಿ ತತಸ್ತತಃ । ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಸಂಘಾಶ್ಚ ರೌದ್ರಾಶ್ಚ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ ೧-೩೪-
ರಾತ್ರಿ ಜೀವಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರೇತಗಳ ಗುಂಪುಗಳೂ ಹೀಗೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾ ವಿರರಾಮ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿ ತಂ ಸರ್ವೇ ಮುನಯೋ ಹ್ಯಭ್ಯಪೂಜಯನ್ ॥೧-೩೪-
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಹರ್ಷಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು. ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು 'ಶಬಾಶ್, ಶಬಾಶ್' ಎಂದು ಆತನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
ಕುಶಿಕಾನಾಮಯಂ ವಂಶೋ ಮಹಾನ್ ಧರ್ಮಪರಃ ಸದಾ । ಬ್ರಹ್ಮೋಪಮಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಕುಶವಂಶ್ಯಾ ನರೋತ್ತಮಾಃ ॥೧-೩೪-
ಕುಶಿಕರ ವಂಶವು ಸದಾ ಧರ್ಮಪರವಾಗಿದ್ದು, ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು. ಕುಶನSantಾನಿಗಳು ಮಹಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನರು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
ವಿಶೇಷೇಣ ಭವಾನೇವ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹಾಯಶಃ । ಕೌಶಿಕೀ ಸರಿತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಕುಲೋದ್ಯೋತಕರೀ ತವ ॥೧-೩೪-
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹಾಶಯ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕೌಶಿಕಿ ನದಿಯು ನಿನ್ನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಮಹಿಮೆ ತಂದಿದೆ.