ಯದೇವಂ ವಿಹಿತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಯದ್ಧಿತಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ। ತತ್ ತದ್ ಬ್ರೂಹಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ವರ ಕಾಲವ್ಯತಿಕ್ರಮಃ
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾವುದು ಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿತವೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳು; ಸಮಯ ಹೋದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡು.
ಕುರುಷ್ವ ಸತ್ಯಂ ಮಮ ವಾನರೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಶ್ರುತಂ ಧರ್ಮಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಶಾಶ್ವತಮ್। ಮಾ ವಾಲಿನಂ ಪ್ರೇತಗತೋ ಯಮಕ್ಷಯೇ ತ್ವಮದ್ಯ ಪಶ್ಯೇರ್ಮಮ ಚೋದಿತಃ ಶರೈಃ
ವಾನರರ ರಾಜನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವಚನವನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೂರೈಸು. ಇಂದು ನಾನು ನಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದಿರುವ ವಾಲಿಯನ್ನು ಮೃತರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಾರದು.
ಸ ಪೂರ್ವಜಂ ತೀವ್ರವಿವೃದ್ಧಕೋಪಂ ಲಾಲಪ್ಯಮಾನಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೀನಮ್। ಚಕಾರ ತೀವ್ರಾಂ ಮತಿಮುಗ್ರತೇಜಾ ಹರೀಶ್ವರೇ ಮಾನವವಂಶವರ್ಧನಃ
ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೋಪದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿರುವ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ನೋಡಿಯೇ, ಮಾನವವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನು, ವಾನರರ ರಾಜನ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
thumb|ಏಕತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ಶ್ರೂಯತಾಮ್|center ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿಯರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕತ್ರಿಂಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥೪-
ಪವಿತ್ರವಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಕಾಂಡದ ಮೂವತ್ತೊಂದುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಸ ಕಾಮಿನಂ ದೀನಮದೀನಸತ್ತ್ವಂ ಶೋಕಾಭಿಪನ್ನಂ ಸಮುದೀರ್ಣಕೋಪಮ್। ನರೇನ್ದ್ರಸೂನುರ್ನರದೇವಪುತ್ರಂ ರಾಮಾನುಜಃ ಪೂರ್ವಜಮಿತ್ಯುವಾಚ
ರಾಜಕುಮಾರನಾದ ರಾಮನ ತಮ್ಮನು, ಕಾಮಪೀಡಿತನಾಗಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ ದೃಢಮನಸ್ಸಿನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೋಪದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ನ ವಾನರಃ ಸ್ಥಾಸ್ಯತಿ ಸಾಧುವೃತ್ತೇ ನ ಮನ್ಯತೇ ಕರ್ಮಫಲಾನುಷಙ್ಗಾನ್। ನ ಭೋಕ್ಷ್ಯತೇ ವಾನರರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ತಥಾ ಹಿ ನಾತಿಕ್ರಮತೇಽಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಃ
ಈ ವಾನರನು ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ವಾನರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲ.
ಮತಿಕ್ಷಯಾದ್ ಗ್ರಾಮ್ಯಸುಖೇಷು ಸಕ್ತ- ಸ್ತವ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ಪ್ರತಿಕಾರಬುದ್ಧಿಃ। ಹತೋಽಗ್ರಜಂ ಪಶ್ಯತು ವೀರವಾಲಿನಂ ನ ರಾಜ್ಯಮೇವಂ ವಿಗುಣಸ್ಯ ದೇಯಮ್
ತಪ್ಪು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಕೀಳಿನ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಬುದ್ಧಿ ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ವೀರ ವಾಲಿಯನ್ನು ಹತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಲಿ. ಗುಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು.
ನ ಧಾರಯೇ ಕೋಪಮುದೀರ್ಣವೇಗಂ ನಿಹನ್ಮಿ ಸುಗ್ರೀವಮಸತ್ಯಮದ್ಯ। ಹರಿಪ್ರವೀರೈಃ ಸಹ ವಾಲಿಪುತ್ರೋ ನರೇನ್ದ್ರಪುತ್ರ್ಯಾ ವಿಚಯಂ ಕರೋತು
ನಾನು ಈ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೋಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂದು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಅವನ ಅಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ. ವಾಲಿಯ ಮಗನು ವೀರ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿ.
ತಮಾತ್ತಬಾಣಾಸನಮುತ್ಪತನ್ತಂ ನಿವೇದಿತಾರ್ಥಂ ರಣಚಣ್ಡಕೋಪಮ್। ಉವಾಚ ರಾಮಃ ಪರವೀರಹನ್ತಾ ಸ್ವವೀಕ್ಷಿತಂ ಸಾನುನಯಂ ಚ ವಾಕ್ಯಮ್
ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರನಾಗಿ, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎದ್ದಾಗ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೋಲಿಸುವ ರಾಮನು, ಆತನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಯೆಯೂ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ, ಯೋಚಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ನಹಿ ವೈ ತ್ವದ್ವಿಧೋ ಲೋಕೇ ಪಾಪಮೇವಂ ಸಮಾಚರೇತ್। ಕೋಪಮಾರ್ಯೇಣ ಯೋ ಹನ್ತಿ ಸ ವೀರಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ
ನಿನ್ನಂತಹ ಒಬ್ಬನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತಪ್ಪು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಯಾರು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗಲೂ ಮಾನವೀಯತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷನು.
ನೇದಮತ್ರ ತ್ವಯಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸಾಧುವೃತ್ತೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣ। ತಾಂ ಪ್ರೀತಿಮನುವರ್ತಸ್ವ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಂ ಚ ಸಂಗತಮ್
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನೀನು ಸದಾಚಾರಿಯೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಗುರುತಿಸುವವರು, ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಾಮೋಪಹಿತಯಾ ವಾಚಾ ರೂಕ್ಷಾಣಿ ಪರಿವರ್ಜಯನ್। ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಸುಗ್ರೀವಂ ವ್ಯತೀತಂ ಕಾಲಪರ್ಯಯೇ
ನೀನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ಈಗ ಸಮಯ ಸರಿಯಾಗಿದೆ, ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಕು.
ಸೋಽಗ್ರಜೇನಾನುಶಿಷ್ಟಾರ್ಥೋ ಯಥಾವತ್ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ। ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರೀಂ ವೀರೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಪರವೀರಹಾ
ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಂದ ಬೋಧನೆ ಪಡೆದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಶೂರನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ತತಃ ಶುಭಮತಿಃ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಭ್ರಾತುಃ ಪ್ರಿಯಹಿತೇ ರತಃ। ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಪ್ರತಿಸಂರಬ್ಧೋ ಜಗಾಮ ಭವನಂ ಕಪೇಃ
ಆಮೇಲೆ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ, ವಿವೇಕಿಯಾದ, ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾ ಯತ್ನಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಇನ್ನೂ ಕೋಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆ ಕಪಿರಾಜನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ಶಕ್ರಬಾಣಾಸನಪ್ರಖ್ಯಂ ಧನುಃ ಕಾಲಾನ್ತಕೋಪಮಮ್। ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಗಿರಿಶೃಙ್ಗಾಭಂ ಮನ್ದರಃ ಸಾನುಮಾನಿವ
ಇಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ, ಯಮಧರ್ಮನ ಶಸ್ತ್ರದಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ, ಮಂದರ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
ಯಥೋಕ್ತಕಾರೀ ವಚನಮುತ್ತರಂ ಚೈವ ಸೋತ್ತರಮ್। ಬೃಹಸ್ಪತಿಸಮೋ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಮತ್ವಾ ರಾಮಾನುಜಸ್ತದಾ
ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆದು, ಸೂಕ್ತವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ರಾಮನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕೊಂಡನು.
ಕಾಮಕ್ರೋಧಸಮುತ್ಥೇನ ಭ್ರಾತುಃ ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿನಾ ವೃತಃ। ಪ್ರಭಞ್ಜನ ಇವಾಪ್ರೀತಃ ಪ್ರಯಯೌ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ತತಃ
ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನ ಕೋಪದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಇನ್ನೂ ಮನಸ್ಸು ತಣಿಯದೆ, ಪ್ರಭಂಜನನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋದನು.
ಸಾಲತಾಲಾಶ್ವಕರ್ಣಾಂಶ್ಚ ತರಸಾ ಪಾತಯನ್ ಬಲಾತ್। ಪರ್ಯಸ್ಯನ್ ಗಿರಿಕೂಟಾನಿ ದ್ರುಮಾನನ್ಯಾಂಶ್ಚ ವೇಗಿತಃ
ಅವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಲ, ತಾಳ, ಅಶ್ವಕರ್ಣ ಮರಗಳನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಕೆಡವುತ್ತಾ, ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವೇಗವಾಗಿ ಚದುರಿಸಿದನು.
ಶಿಲಾಶ್ಚ ಶಕಲೀಕುರ್ವನ್ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಗಜ ಇವಾಶುಗಃ। ದೂರಮೇಕಪದಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಯಯೌ ಕಾರ್ಯವಶಾದ್ ದ್ರುತಮ್
ಅವನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಶಿಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತುಂಡುಮಾಡುತ್ತಾ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಆನೆಯಂತೆ, ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ದೂರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
ತಾಮಪಶ್ಯದ್ ಬಲಾಕೀರ್ಣಾಂ ಹರಿರಾಜಮಹಾಪುರೀಮ್। ದುರ್ಗಾಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುಶಾರ್ದೂಲಃ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ಗಿರಿಸಂಕಟೇ
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಶೂರನಾದ ರಾಮನು, ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ, ಬಲಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆ ಎಂಬ ಮಹಾನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ರೋಷಾತ್ ಪ್ರಸ್ಫುರಮಾಣೋಷ್ಠಃ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ರತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ। ದದರ್ಶ ವಾನರಾನ್ ಭೀಮಾನ್ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಯಾಂ ಬಹಿಶ್ಚರಾನ್
ಸುಗ್ರೀವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿಗಳು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ಹೊರಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಯಂಕರವಾದ ವಾನರರನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾನರಾಃ ಸರ್ವೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಪುರುಷರ್ಷಭಮ್। ಶೈಲಶೃಙ್ಗಾಣಿ ಶತಶಃ ಪ್ರವೃದ್ಧಾಂಶ್ಚ ಮಹೀರುಹಾನ್। ಜಗೃಹುಃ ಕುಞ್ಜರಪ್ರಖ್ಯಾ ವಾನರಾಃ ಪರ್ವತಾನ್ತರೇ
ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರು, ಶತಶಃ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡರು.
ತಾನ್ ಗೃಹೀತಪ್ರಹರಣಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ। ಬಭೂವ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಬಹ್ವಿನ್ಧನ ಇವಾನಲಃ
ಅಂತಹ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಎಲ್ಲ ವಾನರರನ್ನು ನೋಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಕೋಪವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅನೇಕ ಇಂಧನದಿಂದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಉರಿಯಲು ಶುರುಮಾಡಿತು.
ತಂ ತೇ ಭಯಪರೀತಾಙ್ಗಾ ಕ್ಷುಬ್ಧಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ಲವಂಗಮಾಃ। ಕಾಲಮೃತ್ಯುಯುಗಾನ್ತಾಭಂ ಶತಶೋ ವಿದ್ರುತಾ ದಿಶಃ
ಅವನನ್ನು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಭಯದಿಂದ ಅಂಗಗಳು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೋಡಿ, ಕಾಲಾಂತ್ಯದ ಯಮಧರ್ಮನಂತೆ ಭಯಂಕರನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ನೂರಾರು ವಾನರರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಓಡಿಹೋದರು.
ತತಃ ಸುಗ್ರೀವಭವನಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಹರಿಪುಂಗವಾಃ। ಕ್ರೋಧಮಾಗಮನಂ ಚೈವ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ನ್ಯವೇದಯನ್
ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ವಾನರರು ಸುಗ್ರೀವನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅವನ ಆಗಮನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ತಾರಯಾ ಸಹಿತಃ ಕಾಮೀ ಸಕ್ತಃ ಕಪಿವೃಷಸ್ತದಾ। ನ ತೇಷಾಂ ಕಪಿಸಿಂಹಾನಾಂ ಶುಶ್ರಾವ ವಚನಂ ತದಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮಭಾವನೆಗೆ ಒಳಗಾದ, ತಾರೆಯ ಜೊತೆ ತೊಡಗಿದ್ದ ಕಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು, ಆ ಸಿಂಹಸಮಾನ ವಾನರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ.
ತತಃ ಸಚಿವಸಂದಿಷ್ಟಾ ಹರಯೋ ರೋಮಹರ್ಷಣಾಃ। ಗಿರಿಕುಞ್ಜರಮೇಘಾಭಾ ನಗರಾನ್ನಿರ್ಯಯುಸ್ತದಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರ ಆದೇಶದಂತೆ, ಬೆಟ್ಟದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಾನರರು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟರು.
ನಖದಂಷ್ಟ್ರಾಯುಧಾಃ ಸರ್ವೇ ವೀರಾ ವಿಕೃತದರ್ಶನಾಃ। ಸರ್ವೇ ಶಾರ್ದೂಲದಂಷ್ಟ್ರಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ವಿವೃತದರ್ಶನಾಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನರಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಆಯುಧವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಶೂರರು, ಭಯಂಕರವಾದ ಮುಖವನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಹುಲಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳಂತಿದ್ದರು, ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ದಶನಾಗಬಲಾಃ ಕೇಚಿತ್ ಕೇಚಿದ್ ದಶಗುಣೋತ್ತರಾಃ। ಕೇಚಿನ್ನಾಗಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಬಭೂವುಸ್ತುಲ್ಯವರ್ಚಸಃ
ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಹತ್ತು ಆನೆಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು, ಕೆಲವರು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ತತಸ್ತೈಃ ಕಪಿಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾಂ ದ್ರುಮಹಸ್ತೈರ್ಮಹಾಬಲೈಃ। ಅಪಶ್ಯಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ತಾಂ ದುರಾಸದಾಮ್
ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ವಾನರರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ, ಆ ಅಪಾರವಾದ ಮತ್ತು ದುರ್ಲಭವಾದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನೋಡಿದನು.