ನಭಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಬುಧರೈರ್ವಿಮುಕ್ತಂ ವಿಮುಕ್ತಬರ್ಹಾಭರಣಾ ವನೇಷು। ಪ್ರಿಯಾಸ್ವರಕ್ತಾ ವಿನಿವೃತ್ತಶೋಭಾ ಗತೋತ್ಸವಾ ಧ್ಯಾನಪರಾ ಮಯೂರಾಃ
ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು ತಮ್ಮ ರತ್ನದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ನವಿಲಿಹೆಣ್ಣುಗಳು, ಹಳೆಯ ಆಭರಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ.
ಮನೋಜ್ಞಗನ್ಧೈಃ ಪ್ರಿಯಕೈರನಲ್ಪೈಃ ಪುಷ್ಪಾತಿಭಾರಾವನತಾಗ್ರಶಾಖೈಃ। ಸುವರ್ಣಗೌರೈರ್ನಯನಾಭಿರಾಮೈ- ರುದ್ಯೋತಿತಾನೀವ ವನಾನ್ತರಾಣಿ
ಮಧುರವಾದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹರಡುವ, ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ತೊಗಲುಗಳು ಬಾಗಿರುವ, ಹೊಳಪಿನ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಮರಗಳಿಂದ ಕಾಡಿನ ಒಳಭಾಗಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
ಪ್ರಿಯಾನ್ವಿತಾನಾಂ ನಲಿನೀಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ವನೇ ಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ಕುಸುಮೋದ್ಗತಾನಾಮ್। ಮದೋತ್ಕಟಾನಾಂ ಮದಲಾಲಸಾನಾಂ ಗಜೋತ್ತಮಾನಾಂ ಗತಯೋಽದ್ಯ ಮನ್ದಾಃ
ಪ್ರಿಯ ಸಂಗಾತಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಕಮಲದ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ, ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಮದುಮಯವಾಗಿ, ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳ ನಡೆ ಇಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ವ್ಯಕ್ತಂ ನಭಃ ಶಸ್ತ್ರವಿಧೌತವರ್ಣಂ ಕೃಶಪ್ರವಾಹಾನಿ ನದೀಜಲಾನಿ। ಕಹ್ಲಾರಶೀತಾಃ ಪವನಾಃ ಪ್ರವಾನ್ತಿ ತಮೋ ವಿಮುಕ್ತಾಶ್ಚ ದಿಶಃ ಪ್ರಕಾಶಾಃ
ಆಕಾಶವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಡಿಮೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ; ನೀಲಕಮಲದ ಚಳಿ ತುಂಬಿದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿದೆ; ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸೂರ್ಯಾತಪಕ್ರಾಮಣನಷ್ಟಪಙ್ಕಾ ಭೂಮಿಶ್ಚಿರೋದ್ಘಾಟಿತಸಾನ್ದ್ರರೇಣುಃ। ಅನ್ಯೋನ್ಯವೈರೇಣ ಸಮಾಯುತಾನಾ- ಮುದ್ಯೋಗಕಾಲೋಽದ್ಯ ನರಾಧಿಪಾನಾಮ್
ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೆಸರು ಒಣಗಿಹೋಗಿರುವ ಭೂಮಿ, ದಟ್ಟ ಧೂಳು ಬಹುಕಾಲ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿದು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಪರಸ್ಪರ ವೈರಿ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತಯಾರಾಗುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
ಶರದ್ಗುಣಾಪ್ಯಾಯಿತರೂಪಶೋಭಾಃ ಪ್ರಹರ್ಷಿತಾಃ ಪಾಂಸುಸಮುತ್ಥಿತಾಙ್ಗಾಃ। ಮದೋತ್ಕಟಾಃ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧಲುಬ್ಧಾ ವೃಷಾ ಗವಾಂ ಮಧ್ಯಗತಾ ನದನ್ತಿ
ಶರದೃತುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡು, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ದೇಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗಂಡು ಎತ್ತುಗಳು ಈಗ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತಾಗಿ, ಹೋರಾಟದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಹಸುಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸಮನ್ಮಥಾ ತೀವ್ರತರಾನುರಾಗಾ ಕುಲಾನ್ವಿತಾ ಮನ್ದಗತಿಃ ಕರೇಣುಃ। ಮದಾನ್ವಿತಂ ಸಮ್ಪರಿವಾರ್ಯ ಯಾನ್ತಂ ವನೇಷು ಭರ್ತಾರಮನುಪ್ರಯಾತಿ
ತೀವ್ರ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಆನೆ, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ವರಾಣ್ಯಾತ್ಮವಿಭೂಷಿತಾನಿ ಬರ್ಹಾಣಿ ತೀರೋಪಗತಾ ನದೀನಾಮ್। ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸ್ಯಮಾನಾ ಇವ ಸಾರಸೌಘೈಃ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ದೀನಾ ವಿಮನಾ ಮಯೂರಾಃ
ತಾವು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನವಿಲುಗಳು, ಸಾರಸಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ.
ವಿತ್ರಾಸ್ಯ ಕಾರಣ್ಡವಚಕ್ರವಾಕಾನ್ ಮಹಾರವೈರ್ಭಿನ್ನಕಟಾ ಗಜೇನ್ದ್ರಾಃ। ಸರಸ್ಸುಬದ್ಧಾಮ್ಬುಜಭೂಷಣೇಷು ವಿಕ್ಷೋಭ್ಯ ವಿಕ್ಷೋಭ್ಯ ಜಲಂ ಪಿಬನ್ತಿ
ಮೂಗು ಮುರಿದ ಗಜೇಂದ್ರರು ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಕಾರಂಡವ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಲಕಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯಪೇತಪಙ್ಕಾಸು ಸವಾಲುಕಾಸು ಪ್ರಸನ್ನತೋಯಾಸು ಸಗೋಕುಲಾಸು। ಸಸಾರಸಾರಾವವಿನಾದಿತಾಸು ನದೀಷು ಹಂಸಾ ನಿಪತನ್ತಿ ಹೃಷ್ಟಾಃ
ಕೆಸರು ಇಲ್ಲದ, ಮರಳು ತುಂಬಿದ, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನ, ಹಸುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಸಾರಸ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಗೋಜಿಗೊಳ್ಳುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಸಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ.
ನದೀಘನಪ್ರಸ್ರವಣೋದಕಾನಾ- ಮತಿಪ್ರವೃದ್ಧಾನಿಲಬರ್ಹಿಣಾನಾಮ್। ಪ್ಲವಂಗಮಾನಾಂ ಚ ಗತೋತ್ಸವಾನಾಂ ಧ್ರುವಂ ರವಾಃ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ಸಮ್ಪ್ರಣಷ್ಟಾಃ
ಈಗ ನದಿಗಳ, ಜಲಪಾತಗಳ, ಗಾಳಿಯ, ನವಿಲುಗಳ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಕಪಿಗಳ ಶಬ್ದಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿಂತಿವೆ.
ಅನೇಕವರ್ಣಾಃ ಸುವಿನಷ್ಟಕಾಯಾ ನವೋದಿತೇಷ್ವಮ್ಬುಧರೇಷು ನಷ್ಟಾಃ। ಕ್ಷುಧಾರ್ದಿತಾ ಘೋರವಿಷಾ ಬಿಲೇಭ್ಯ- ಶ್ಚಿರೋಷಿತಾ ವಿಪ್ರಸರನ್ತಿ ಸರ್ಪಾಃ
ಹೆಚ್ಚು ಬಣ್ಣದ, ದೇಹ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡ, ಬಹುಕಾಲ ಬಿಲದಲ್ಲಿ ಮರೆತಿದ್ದ ಹಾವುಗಳು, ಹೊಸ ಮೋಡಗಳು ಮಾಯವಾದಾಗ, ಭಯಾನಕ ವಿಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ.
ಚಞ್ಚಚ್ಚನ್ದ್ರಕರಸ್ಪರ್ಶಹರ್ಷೋನ್ಮೀಲಿತತಾರಕಾ। ಅಹೋ ರಾಗವತೀ ಸಂಧ್ಯಾ ಜಹಾತಿ ಸ್ವಯಮಮ್ಬರಮ್
ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಕಂಪಿಸುವ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅರಳಿದ ಸಂಧ್ಯೆ, ಪ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೊರೆದಿಹುದು.
ರಾತ್ರಿಃ ಶಶಾಙ್ಕೋದಿತಸೌಮ್ಯವಕ್ತ್ರಾ ತಾರಾಗಣೋನ್ಮೀಲಿತಚಾರುನೇತ್ರಾ। ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಂಶುಕಪ್ರಾವರಣಾ ವಿಭಾತಿ ನಾರೀವ ಶುಕ್ಲಾಂಶುಕಸಂವೃತಾಙ್ಗೀ
ಚಂದ್ರನು ಉದಯಿಸಿ ಮೃದುವಾದ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ರಾತ್ರಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂಬ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊದಿದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿಪಕ್ವಶಾಲಿಪ್ರಸವಾನಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಹರ್ಷಿತಾ ಸಾರಸಚಾರುಪಙ್ಕ್ತಿಃ । ನಭಃ ಸಮಾಕ್ರಾಮತಿ ಶೀಘ್ರವೇಗಾ ವಾತಾವಧೂತಾ ಗ್ರಥಿತೇವ ಮಾಲಾ
ಪಕ್ವವಾದ ಅಕ್ಕಿಯ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸಾರಸಗಳ ಸಾಲು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತೂಗಾಡುತ್ತಾ, ಹಾರಿದ ಹಾರವಾಗಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ.
ಸುಪ್ತೈಕಹಂಸಂ ಕುಮುದೈರುಪೇತಂ ಮಹಾಹ್ರದಸ್ಥಂ ಸಲಿಲಂ ವಿಭಾತಿ। ಘನೈರ್ವಿಮುಕ್ತಂ ನಿಶಿ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರಂ ತಾರಾಗಣಾಕೀರ್ಣಮಿವಾನ್ತರಿಕ್ಷಮ್
ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಒಂದು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಂಸವಿರುವ ಮಹಾ ಸರೋವರದ ನೀರು, ಮೋಡರಹಿತ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕೀರ್ಣಹಂಸಾಕುಲಮೇಖಲಾನಾಂ ಪ್ರಬುದ್ಧಪದ್ಮೋತ್ಪಲಮಾಲಿನೀನಾಮ್। ವಾಪ್ಯುತ್ತಮಾನಾಮಧಿಕಾದ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ- ರ್ವರಾಙ್ಗನಾನಾಮಿವ ಭೂಷಿತಾನಾಮ್
ಹಂಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಂಡೆ, ಅರಳಿದ ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀರಳೆಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸುಂದರ ಕೆರೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾದ ಮಹಿಳೆಯರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ವೇಣುಸ್ವರವ್ಯಞ್ಜಿತತೂರ್ಯಮಿಶ್ರಃ ಪ್ರತ್ಯೂಷಕಾಲೇಽನಿಲಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಃ। ಸಮ್ಮೂರ್ಛಿತೋ ಗರ್ಗರಗೋವೃಷಾಣಾ- ಮನ್ಯೋನ್ಯಮಾಪೂರಯತೀವ ಶಬ್ದಃ
ಪ್ರಭಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ, ವೇಣುವಿನ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಂಗಮ, ಎತ್ತುಗಳ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳ ಕೂಗು ಸೇರಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಶಬ್ದವನ್ನು ತುಂಬಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ನವೈರ್ನದೀನಾಂ ಕುಸುಮಪ್ರಹಾಸೈ- ರ್ವ್ಯಾಧೂಯಮಾನೈರ್ಮೃದುಮಾರುತೇನ। ಧೌತಾಮಲಕ್ಷೌಮಪಟಪ್ರಕಾಶೈಃ ಕೂಲಾನಿ ಕಾಶೈರುಪಶೋಭಿತಾನಿ
ಹೊಸ ಬಿಳಿ ಕಾಶೆ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ನದಿಯ ದಂಡೆಗಳು, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ ಹಾರಿ ಹರಡುತ್ತಾ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿವೆ.
ವನಪ್ರಚಣ್ಡಾ ಮಧುಪಾನಶೌಣ್ಡಾಃ ಪ್ರಿಯಾನ್ವಿತಾಃ ಷಟ್ಚರಣಾಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ। ವನೇಷು ಮತ್ತಾಃ ಪವನಾನುಯಾತ್ರಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಪದ್ಮಾಸನರೇಣುಗೌರಾಃ
ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧುಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತರಾದ, ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ, ಹೂಮಣಿಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಜೇನುಹುಳಗಳು, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಹಾರಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಜಲಂ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಕುಸುಮಪ್ರಹಾಸಂ ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ವನಂ ಶಾಲಿವನಂ ವಿಪಕ್ವಮ್। ಮೃದುಶ್ಚ ವಾಯುರ್ವಿಮಲಶ್ಚ ಚನ್ದ್ರಃ ಶಂಸನ್ತಿ ವರ್ಷವ್ಯಪನೀತಕಾಲಮ್
ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರು, ಅರಳಿದ ಹೂವುಗಳು, ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗು, ಪಕ್ವವಾದ ಅಕ್ಕಿಹಣ್ಣುಗಳು, ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರನು—all ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಮಳೆಗಾಲ ಮುಗಿದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೀನೋಪಸಂದರ್ಶಿತಮೇಖಲಾನಾಂ ನದೀವಧೂನಾಂ ಗತಯೋಽದ್ಯ ಮನ್ದಾಃ। ಕಾನ್ತೋಪಭುಕ್ತಾಲಸಗಾಮಿನೀನಾಂ ಪ್ರಭಾತಕಾಲೇಷ್ವಿವ ಕಾಮಿನೀನಾಮ್
ಮೀನಿನ ಗುಂಪಿನಿಂದ ದಂಡೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ನದಿಯ ವಧುಗಳು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ರಾತ್ರಿ ನಂತರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ, ಇಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ.
ಸಚಕ್ರವಾಕಾನಿ ಸಶೈವಲಾನಿ ಕಾಶೈರ್ದುಕೂಲೈರಿವ ಸಂವೃತಾನಿ। ಸಪತ್ರರೇಖಾಣಿ ಸರೋಚನಾನಿ ವಧೂಮುಖಾನೀವ ನದೀಮುಖಾನಿ
ಕಾಷಾ ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನದಿಗಳ ತುದಿಗಳು, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಹಸಿರಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಅವು ಎಲೆಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಧುವಿನ ಮುಖಗಳಂತಿವೆ.
ಪ್ರಫುಲ್ಲಬಾಣಾಸನಚಿತ್ರಿತೇಷು ಪ್ರಹೃಷ್ಟಷಟ್ಪಾದನಿಕೂಜಿತೇಷು। ಗೃಹೀತಚಾಪೋದ್ಯತದಣ್ಡಚಣ್ಡಃ ಪ್ರಚಣ್ಡಚಾಪೋಽದ್ಯ ವನೇಷು ಕಾಮಃ
ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಾಸನ ಮರಗಳು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಳಿವೆ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಜೇನುಹುಳಗಳು ಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವನು ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಬಲದಿಂದ ಎಳೆದು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಲೋಕಂ ಸುವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪರಿತೋಷಯಿತ್ವಾ ನದೀಸ್ತಟಾಕಾನಿ ಚ ಪೂರಯಿತ್ವಾ। ನಿಷ್ಪನ್ನಸಸ್ಯಾಂ ವಸುಧಾಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನಭಸ್ತೋಯಧರಾಃ ಪ್ರಣಷ್ಟಾಃ
ಜಗತ್ತಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ, ಈಗ ಮೋಡಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿವೆ.
ದರ್ಶಯನ್ತಿ ಶರನ್ನದ್ಯಃ ಪುಲಿನಾನಿ ಶನೈಃ ಶನೈಃ। ನವಸಂಗಮಸವ್ರೀಡಾ ಜಘನಾನೀವ ಯೋಷಿತಃ
ಶರದ್ಕಾಲದ ನದಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮರಳುಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅದು ಹೊಸ ಸಂಗಮದ ನಂತರ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತನ್ನ ನಡುಕಟ್ಟನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯುವತಿಯರಂತಿದೆ.
ಪ್ರಸನ್ನಸಲಿಲಾಃ ಸೌಮ್ಯ ಕುರರಾಭಿವಿನಾದಿತಾಃ। ಚಕ್ರವಾಕಗಣಾಕೀರ್ಣಾ ವಿಭಾನ್ತಿ ಸಲಿಲಾಶಯಾಃ
ನೀರಿನ ಕೆರೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಕೂರರಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಾಟದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆ ನೀರು ಮಿಂಚುತ್ತಿವೆ.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಬದ್ಧವೈರಾಣಾಂ ಜಿಗೀಷೂಣಾಂ ನೃಪಾತ್ಮಜ। ಉದ್ಯೋಗಸಮಯಃ ಸೌಮ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಮುಪಸ್ಥಿತಃ
ಮಿತ್ರ, ಪರಸ್ಪರ ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ, ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಹವಣಿಸುವ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
ಇಯಂ ಸಾ ಪ್ರಥಮಾ ಯಾತ್ರಾ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ನೃಪಾತ್ಮಜ। ನ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸುಗ್ರೀವಮುದ್ಯೋಗಂ ಚ ತಥಾವಿಧಮ್
ರಾಜಕುಮಾರ, ಇದು ರಾಜರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಕಾಲ. ಆದರೆ ನಾನು ಸುಗ್ರೀವನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಅಸನಾಃ ಸಪ್ತಪರ್ಣಾಶ್ಚ ಕೋವಿದಾರಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ। ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಬನ್ಧುಜೀವಾಶ್ಚ ಶ್ಯಾಮಾಶ್ಚ ಗಿರಿಸಾನುಷು
ಏಳು ಎಲೆಗಳ ಅಸನ ಮರಗಳು, ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಕೋವಿದಾರ ಮರಗಳು, ಬಂಧುಜೀವ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಶ್ಯಾಮಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.