ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಈ ಸುಂದರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಳಿದ ಕರ್ಣಿಕಾರ ಮರಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಅವು ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಾಟದಿಂದ ಈ ವಸಂತಕಾಲ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಆದರೆ ಸೀತೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಅನುಭವಿಸುವ ದುಃಖವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಚ್ಛೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗುವ ಕೋಗಿಲೆಯ ಧ್ವನಿ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗುವ ಕೋಗಿಲೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಈ ಸುಂದರ ಅರಣ್ಯ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಸೀತೆಯು ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಕೂಗಾಟವನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಆ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ನೋಡು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮರಗಳು, ಗಿಡಗಳು, ಮತ್ತು ಲತೆಗಳು ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿವೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿವೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿ; ಜೇನುಗೂಸುಗಳ ರಾಜನು ಕೂಡ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅವರ ಧ್ವನಿಗಳು ಮಧುರವಾಗಿವೆ. ಈ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಹಾಡುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಮರಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ; ಅಶೋಕ ಮರದ ಗುಚ್ಛಗಳು ಕೆಂಡದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ, ಜೇನುಗೂಸುಗಳ ಹೂಗಳ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆ. ವಸಂತದ ಬೆಂಕಿ, ಕೆಂಪು ತುದಿಯ ಹೊಸ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನನ್ನು ಸುಡುವಂತಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಆ ಮೃದುವಾದ ಕಣ್ಣು, ಸುಂದರ ಕೂದಲು, ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವಳನ್ನು ನೋಡದೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿ, ನನ್ನ ಬದುಕಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ; ಈ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿದ ಕಾಲ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕೂಗಾಟದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಅರಣ್ಯವು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ, ದೋಷರಹಿತನೇ; ವಸಂತದ ಗುಣಗಳು ಪ್ರೇಮದ ಹಾತಿರೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಈ ದುಃಖದ ಬೆಂಕಿ ನನ್ನನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ದಗ್ದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ನಾನು ಈ ಸುಂದರ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನೊಳಗಿನ ಈ ದುಃಖ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ವಿದೇಹಿಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ನನ್ನ ನೋವು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ವಸಂತಕಾಲ, ದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಾತಿರೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿದೆ; ಆ ಮೃಗನಯನ, ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಚೈತ್ರ month's ಅರಣ್ಯದ ಕ್ರೂರವಾದ ಗಾಳಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿ; ನೋಡು, ಮೊರೆಯುಳ್ಳ ನವಿಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ, ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅವರ ಪंखಗಳು ಚಿರಂಜೀವಿ ಕಿಲಿಕಿಲಿಯ ಕಿಟಕಿಗಳಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಿವೆ; ನವಿಲುಗಳು ನವಿಲಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ನನಗೆ, ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನನಗೆ, ಈ ದೃಶ್ಯಗಳು ನನ್ನ ಹಾತಿರೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ; ನೋಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನವಿಲು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನವಿಲಿ ಕೂಡ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಕಾಡಿರುವ ಈ ನವಿಲಿ, ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ನವಿಲು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸುಂದರ ಪंखಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು, ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಈ ನವಿಲಿನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸನು ಅಪಹರಿಸಿಲ್ಲವೇನೋ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಈ ಸುಂದರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ನನಗೆ, ಈ ಹೂಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೋಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಪ್ರೇಮದ ಹಾತಿರೆ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಈ ನವಿಲಿ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿರದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ವಿಶಾಲ ನಯನ ಜಾನಕಿ ಕೂಡ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದಿತ್ತು. ನೋಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಈ ಹೂಗಳು ನನಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲ; ಚಳಿಗಾಲದ ನಂತರ ಅರಣ್ಯವು ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮರಗಳ ಸುಂದರ ಹೂಗಳು, ಹೊಳೆಯುವಂತಿದ್ದರೂ, ಜೇನುಗೂಸುಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿವೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಿವೆ, ಪರಸ್ಪರ ಕರೆಯುತ್ತಿವೆ; ಅವರ ಕೂಗಾಟ ನನ್ನ ಹಾತಿರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಂತಕಾಲ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯು ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಸೀತೆಯೂ ನನ್ನಂತೆ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವಳಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಸಂತಕಾಲ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀತೆಯು ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ತಾಳಬಹುದು? ಅಥವಾ ವಸಂತಕಾಲ ಅವಳಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಆ ಸುಂದರ ನಿತಂಬವತಿಗೆ, ಇತರರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಳಾಗಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ? ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ, ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮ, ಕಮಲ ನಯನ, ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳವಳು—ವಸಂತಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಳೋ ಎಂಬ ಭಯ ನನಗೆ ಇದೆ. ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ: ಸೀತೆಯು, ಆ ಸತೀ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ತಾಳಲಾರಳು. ವಿದೇಹಿಯ ಪ್ರೇಮ ನನಗೆ ದೃಢವಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ಪ್ರೇಮವೂ ಸೀತೆಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿದೆ. ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಳಿ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆನೆಸುವಾಗ ಅದು ನನಗೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಗಾಳಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ; ಈಗ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಅದು ನನಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಂದಿದೆ. ಅವಳಿಲ್ಲದೆ, ಆ ಹಕ್ಕಿ, ಕಾಗೆ, ಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದೆ. ಆ ಹಕ್ಕಿ ವಿದೇಹಿಗೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕ; ಆದರೆ ಆ ಹಕ್ಕಿಯು ನನ್ನನ್ನು ವಿಶಾಲ ನಯನ ವಿದೇಹಿಯ ಹತ್ತಿರ ತರುವುದಾಗಿದೆ. ನೋಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಧ್ವನಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದು. ಗಾಳಿ ಈ ಎಳ್ಳು ಹೂಗಳ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಜೇನುಗೂಸು ಹಠಾತ್ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿದ ಪ್ರಿಯೆಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೂಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಶೋಕ ಮರ, ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು, ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಗುಚ್ಛಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ, ಬೆದರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನೋಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಮರಗಳು ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ; ಗಾಳಿಯ ಆಟದಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಉನ್ನತವಾಗಿದೆ, ಚಂದನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಪುರುಷರು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ವಸಂತಕಾಲ, ಈ ಸುಂದರ ಅರಣ್ಯ, ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಾಡುಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಹಾತಿರೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸೊಬಗು ನನಗೆ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ.