ರಾಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪೂಜ್ಯ ಪುಜಾರಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಭೂಮಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೋಕಮಾತೆ, ಕೂಡ震ಪಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ, ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಂಭಗಳು, ಲೋಕದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಇವರಿಗೂ ಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಪುರುಷರು ಕೂಡ, ಹೇಗೆಂದರೆ, ಇಂದ್ರನಂತಹ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಅನುಭವಗಳಿವೆ; ಎಲ್ಲರೂ ವಿಧಿಯ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಮಾ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ನೀನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಹಾಗೆ ದುಃಖ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕಾಣುವ ಪುರುಷನಾಗಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಯಾವ ಕಾರ್ಯವು ಶುಭ-ಅಶುಭ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಫಲ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೀನು ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದೆ; ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತಲೂ ನೀನು ಬುದ್ಧಿವಂತ. ಆದರೆ ದುಃಖದಿಂದ ನೀನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರೆತಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ವೀರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಗರुड, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸು. ಎಲ್ಲರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದೆಂದರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ; ಆ ದುಷ್ಟ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಹರಿಸು." ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಮನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಬೃಹತ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, "ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ? ನಾವು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು? ಹೇಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ದುಃಖದಿಂದ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಈ ಜನಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಿದ್ದಾರೆ, ಬಲವಂತದ ಮರಗಳು, ಬೆಲ್ಲಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಗುಹೆಗಳು, ಭಯಾನಕವಾದ ಜಂಗಲಗಳು, ಕಿನ್ನರರ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು, ಗಂಧರ್ವರ ನಿವಾಸಗಳು ಇದ್ದವೆ. ನೀನು ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹುಡುಕಬೇಕು; ಮಹಾತ್ಮರು, ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಡಿಲಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ." ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮನು ಅವನ ಜೊತೆ ಸಮಸ್ತ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪದಿಂದ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಭಯಾನಕ, ವಜ್ರದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದಿರುವ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಜಟಾಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಿಂದ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಇವನಿಂದಲೇ ಸೀತಾ, ವಿದೇಹರಾಜನ ಪುತ್ರಿ, ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ; ಈ ಗೃಹದಾನಿ ರಾಕ್ಷಸನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ತಿಂದ ನಂತರ, ಇವನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ನಾನು ಅವನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ." ಅಂತಹ ಕೋಪದಿಂದ, ರಾಮನು ಭೂಮಿಯ ಅಂಚನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಣವನ್ನು ಹಾಕಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಜಟಾಯು, ರಕ್ತವನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತ, ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ರಾಮನಿಗೆ ದುರ್ಬಲ, ದಯನೀಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಆಯುಷ್ಮಾನ್, ನೀನು ಈ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ರಾವಣನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ರಾಮಾ, ನೀನು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಇಲ್ಲದಾಗ, ನಾನು ವಿದೇಹರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡೆ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಅವನ ರಥ ಮತ್ತು ಛತ್ರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದೆ, ಅವನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು. ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುರಿದ ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣಗಳು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ರಥ ಇದೆ. ಅವನ ರಥದ ಚಾಲಕನು ನನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ; ರಾವಣನು, ನಾನು ಶಕ್ತಿ ಹೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ನನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಸೀತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದನು; ರಾಮಾ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಡ, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ." ಸೀತೆಯ ಕುರಿತ ಈ ಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ರಾಮನು ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಅಳುತ್ತಾನೆ; ಧೈರ್ಯವಂತನಾದ ರಾಮನು, ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿರಾಶನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು, ಒಂಟಿಯಾಗಿ, ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ರಾಮನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಳೆದು, ಜಟಾಯುವನ್ನು ಕಳೆದು—ಈದುಃಖ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯನ್ನೂ ಸುಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇಂದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ನನ್ನ ದುಃಖದಿಂದ ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಒಣಗಿಬಿಡಬಹುದು. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ಈ ಮಹಾ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವವನಂತೆ ದುಃಖಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ." ಇಂತಹ ದುರಂತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಹೃದಯದ ನೋವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಈ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಅರಣ್ಯಕಾಂಡದ ಸತ್ತಮ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ, ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ದುಃಖ, ಜಟಾಯುವಿನ ತ್ಯಾಗ, ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ಅಪಹರಣದ ಕಥೆ ಹೀಗಿದೆ.