ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣಮ್

ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯೊಂದಿಗೆ, ರಾಮಾಯಣದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾದಾತಿಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಿಗಳು ರಾಮನ ಹಿಂದೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಆ ಮಹಾಪುರುಷನು ಏಕಾಂತವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೋ ಎಂದು ಅಯೋಧ್ಯಾಧಿಪತಿ ದಶರಥನು ದುಃಖದಿಂದ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೃಗಗಳು, ಹಂದಿಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಷಧರ ಕಪ್ಪು ಹಾವುಗಳು ವಾಸವಾಗಿರುವಂತಹ ಭಯಾನಕ ಜಾಗಕ್ಕೆ, ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ವಿದೇಹ ಪುತ್ರಿ ಸೀತೆಯವರು ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ದಶರಥನು ಆತುರಗೊಂಡಿದ್ದ. ಸುಮಂತನಿಗೆ ದಶರಥನು ಕೇಳಿದನು: “ಆ ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ, ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನ ಪುತ್ರರು ಹೇಗೆ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು? ನೀನು ಅದನ್ನು ನೋಡಿರುವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯ. ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿರುವೆ, ಅದು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಮಂದರ ಪರ್ವತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ.” “ಅರಣ್ಯ ತಲುಪಿದಾಗ ರಾಮನು ಏನು ಹೇಳಿದ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಏನು ಮಾತನಾಡಿದ, ಮೈಥಿಲಿ ಸೀತೆಯು ಏನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಸುಮಂತಾ. ರಾಮನು ಅಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು, ಹೇಗೆ ಮಲಗಿದನು, ಹೇಗೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸು; ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ನಾನು ಬದುಕಬಹುದು, ಯಯಾತಿ ಪುಣ್ಯಜನರ ನಡುವೆ ಬದುಕಿದಂತೆ.” ರಾಜನ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಚಾರಿಯೋಟೀರ್ ಸುಮಂತನು ಆನಂದ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದ. “ಮಹಾರಾಜನೇ, ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾದ ರಾಮನು ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿದನು. ‘ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಂದೆಗೆ ಹೇಳು; ಆತನು ಆತ್ಮಜ್ಞ, ಆತನ ಪಾದಗಳು ಪೂಜ್ಯ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸು’ ಎಂದು ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು. ‘ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಮಹಳಿಗೆ ಹೇಳು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸು. ನನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳು, ಸದಾ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಇರಲು ಸೂಚಿಸು. ಧರ್ಮಪರಾಯಣಳಾಗಿ, ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಂತೆ ಪತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸು. ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ದರ್ಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಇತರ ತಾಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸು; ಕೈಕೆಯಿಯನ್ನು ಸಹ ತಾಯಿಯಂತೆ ಗೌರವಿಸು. ಭರತನನ್ನು ರಾಜನಂತೆ ಗೌರವಿಸು; ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊ, ರಾಜರು ಧನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಭರತನಿಗೆ ನನ್ನ ವಂದನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳು; ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಶೂರವೀರನಾದ ಭರತನಿಗೆ ಹೇಳು: ‘ನಿನ್ನ ತಂದೆ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಹಿಡಿದಿರುವಾಗ, ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.’’ ‘ಮಹಾರಾಜನು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಅವನನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿ ತಡೆಯಬೇಡ; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸು, ಬದುಕು.” ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ, “ನನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೀನು ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂದನು. ಈ ರೀತಿ ರಾಮನು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕಮಲದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಅಳತೊಡಗಿದನು. ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, “ಯಾವ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. “ಕೈಕೆಯಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ, ರಾಜನು ಇದು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ದುಃಖ ತಂದಿರುವನು. ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಇದು ತಪ್ಪಾದ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆದಿರುವುದು; ಆದರೆ ರಾಮನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಯಾವ ಕಾರಣವನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಯುಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ರಾಮನ ವನವಾಸವು ಜನರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ. ನನಗೆ ತಂದೆಯ ಬಂಧನೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ; ರಾಮನೇ ನನ್ನ ಅಣ್ಣ, ಸ್ವಾಮಿ, ಬಂಧು, ತಂದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವ, ಎಲ್ಲರ ಹಿತಚಿಂತಕನಾಗಿರುವ ರಾಮನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಲೋಕವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು? ಜನಪ್ರಿಯನಾದ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ನೀನು ಲೋಕವಿರೋಧಿಯಾಗಿರುವಾಗ ರಾಜನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತೀ?” ಜನಕನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಸೀತೆಯು, ಆ ಮಹಾರಾಜನ ಮುಂದೆ, ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ, ದುಃಖದಿಂದ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಅವಳು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಂತಹ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಾ, ನನಗೆ ಮಾತು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ, ದುಃಖದಿಂದ ಒಣಗಿದ ಮುಖದಿಂದ, ನಾನು ಹೊರಡುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ, ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯಿತು. ರಾಮನು ಕೂಡ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಭುಜದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಸೀತೆಯು ಕೂಡ ಅಳುತ್ತಾ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ನನ್ನತ್ತ ಮತ್ತು ರಾಜರಥದತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದಳು. ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ, ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು; ರಾಮನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಯಾದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿದವು. ನಂತರ, ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಾನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೊರಟೆ. ನಾನು ಬಹು ದಿನಗಳು ಗುಹನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು, ರಾಮನು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ಕರೆ ನೀಡುವನೋ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ನನಗಾಗಿ ಕೂಡ ಮರಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಗಳು, ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಮೊಳಕೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಅವು ಒಣಗಿವೆ. ನದಿಗಳ ನೀರು ಬಿಸಿ ಆಗಿದೆ; ಸರೋವರಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು ಒಣಗಿವೆ; ಕಾಡುಗಳು, ವನಗಳು ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾಡುಮೃಗಗಳೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಮನಿಗಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಆ ಕಾಡು ಮೌನವಾಗಿಹೋಗಿದೆ. ಪದ್ಮಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆ, ನೀರು ಕಲುಷಿತವಾಗಿದೆ; ಸರೋವರಗಳು ಒಣಗಿವೆ; ಲೀಲಿಗಳು, ಮೀನುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹೂಗಳು ಇಂದು ಹೊಳಪಿಲ್ಲದೆ, ಸುಗಂಧವೂ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ; ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಳೆಯದಂತೆ ರುಚಿಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂತಿ, ರಾಮನು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಸಹ ದುಃಖದಿಂದ ನिस्तಬ್ಧವಾಗಿಹೋಗಿತು.