ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣಮ್

ರಾಮನು ಆ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. "ಇಂದು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇರುವ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿ. ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಮಗನಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ನಿನಗೆ ಆತಂಕ ತಂದರೆ ಬೇಡ," ಎಂದು ರಾಮನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದನು. "ಇಂದಿನಿಂದ ನಾವು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಸೀತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ. ನಾವು ಈ ರಾತ್ರಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಕಳೆಯೋಣ, ನಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸೋಣ," ಎಂದನು ರಾಮನು. ಐಶ್ವರ್ಯಯುತ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಲು ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ, ರಾಮನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ, ಸುಮಿತ್ರಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. "ಈ ರಾತ್ರಿ ಮಹಾರಾಜನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ. ಆದರೆ ಕೈಕೇಯಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು ಸಂತೃಪ್ತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆ ರಾಣಿ ಕೈಕೇಯಿ, ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಭರತನು ವಾಪಸ್ಸು ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೂ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಯೋವೃದ್ಧನಾದ, ನನ್ನಿಂದ ವಂಚಿತನಾದ ರಾಜನು ಕೈಕೇಯಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವಾಗ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ?" "ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜನ ವಿಕಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇಚ್ಛೆ ಧನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯಾರು, ಅಜ್ಞರೇ ಆಗಿರಲಿ, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಹೆಣ್ಣಿನ خاطر ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ? ನಮ್ಮ ತಂದೆ, ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸಿದ ನನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ." "ಭರತನು, ಕೈಕೇಯಿಯ ಪುತ್ರನು, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ; ಅವನಿಗೇ ಕೋಸಲ ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಮುಖವಾಗುತ್ತಾನೆ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ವಯೋವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾರೆ, ನಾನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಯಾರು ಧನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಶೀಘ್ರವೇ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ದಶರಥನೂ ಹಾಗೆ." "ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಕೈಕೇಯಿಯು ದಶರಥನ ಅಂತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ನನ್ನ ವನವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಭರತನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೈಕೇಯಿಯು ಈಗ ತನ್ನ ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡು, ಕೌಸಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಮಿತ್ರೆಯನ್ನೊ ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾಡಬಾರದು ಎಂದು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ." "ನನ್ನಿಂದ, ರಾಣಿ ಸುಮಿತ್ರೆ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗಬಾರದು; ನೀನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕು. ನಾನು ಸೀತೆಯೊಡನೆ ದಂಡಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದ ತಾಯಿಗೆ ನೀನು ರಕ್ಷಕನಾಗಬೇಕು, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ." "ಕೈಕೇಯಿಯು ದುಷ್ಟತನದಿಂದ ತಪ್ಪು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು; ಅವಳು ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಭರತನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನು, ಬೇರೆ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಂದ ದೂರವಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಏನೋ ಪಾಪ ಮಾಡಿರಬಹುದು; ಆದರೂ ಈಗ ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಈ ದುಃಖ ಬಂದಿದೆ." "ಕೌಸಲ್ಯ, ನನನ್ನು ಬಹುಕಾಲ, ಬಹುಯಾತನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದವರು, ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ವಂಚಿತಳಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಬಹು ದುಃಖವಿದೆ—ನಾನು ಲಜ್ಜೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಯಾವ ಮಹಿಳೆಯೂ ನನ್ನಂಥ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಬಾರದು, ಸೌಮಿತ್ರಿ; ಅವನು ತಾಯಿಗೆ ಅನಂತ ದುಃಖವನ್ನು ತರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಾನೆ." "ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಮನುಷ್ಯರ ಪೋಷಿತ ಹಕ್ಕಿಗಿಂತ, ಶತ್ರುವಿನ ಪಾರಿವಾಳದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವಾಗ ಕೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ, ನಾನು ತಾಯಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನಾಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನಾನು ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅವಳು ದುಃಖದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗದೆ, ಅವಳಿಗೆ ಏನು?" "ನನ್ನ ತಾಯಿ ಕೌಸಲ್ಯ, ನನ್ನಿಂದ ವಂಚಿತಳಾಗಿ, ಮಹಾ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಳೆ, ದುಃಖದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಳೆ. ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಬಹುದು, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ; ಆದರೆ, ವೀರತ್ವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ." "ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದ ಭಯದಿಂದ, ಪಾಪರಹಿತನಾದ ನೀನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ನಾನು ಇಂದು coronation ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ದುಃಖಭರಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಮನು, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಶ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಾತ್ರಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತನು." ರಾಮನು ತಮ್ಮ ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ದೀಪ ಇಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ತಡಿವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದನು. "ಇಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮಾ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ಪ್ರಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ, ನೀನು ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಚಂದ್ರವಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ." "ನೀನು ಹೀಗೆ ದುಃಖಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ರಾಮಾ; ನೀನು ಸೀತೆಯನ್ನೂ, ನನನ್ನೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ. ಸೀತೆಯೂ, ನಾನೂ, ರಘುವಂಶದವರಾದ ನೀನು ಇಲ್ಲದೆ ಕ್ಷಣವೂ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮೀನು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ." "ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನೂ, ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನೂ, ತಪಸ್ವಿನಿ ಸುಮಿತ್ರೆಯನ್ನೂ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ, ನೀನು ಇಲ್ಲದೆ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ." ಆ ಬಳಿಕ, ಸೀತೆಯು ದೂರವಿಲ್ಲದೆ, ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಸಹೋದರರು ದೊಡ್ಡ ವಟಮರವಿನ ಕೆಳಗೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅರಣ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಉನ್ನತ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಉಳಿದನು. ಆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆ ರಘುವಂಶದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹೋದರರು, ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಿಂಹಗಳಂತೆ, ಭಯ ಅಥವಾ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಇದೀಗ, ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಮಹಾ ರಾಮಾಯಣದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕಾಂಡದ ಐವತ್ತ್ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಆ ಮಹಾ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಂತರ, ಶುಭ್ರವಾದ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರು. ಭಾಗೀರಥಿ ಗಂಗೆಯು ಯಮುನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದ ಕಡೆಗೆ, ಆ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು, ಸುಂದರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅವರು ಹಿಂದೆ ನೋಡಿರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಸಾಗಿದರು. ಅನೇಕ ವಿಧದ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ದಿನ ಮುಗಿಯುವಾಗ, ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಗೆ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು.