ಈ ಘಟನೆಯು ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಕೈಕೆಯಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುತ್ತಾ, "ಯಾರು ಇಂದು ಮಹಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಯಾರು ಭಾರೀ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ? ದುಃಖಪಡಬೇಡ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ತೊಳೆದಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ, ಓ ಮಹಿಳೆ," ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಯಾರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಾರದು ಎಂಬವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆ? ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದವರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕೆ? ಬಡವರು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಬೇಕೆ? ಶ್ರೀಮಂತರಾದವರು ಬಡವರಾಗಬೇಕೆ? ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ; ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ," ಎಂದು ಆತನು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. "ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳು, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ನಾನು ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಬೇಡ," ಎಂದು ಆತನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. "ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಾನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಕಾಲಚಕ್ರ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ಈ ಭೂಮಿ ನನ್ನದು." ದ್ರಾವಿಡ, ಸಿಂಧು, ಸೌವೀರ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ದಕ್ಷಿಣದ ಜನರು, ವಂಗ, ಅಂಗ, ಮಗಧ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಶ್ರೀಮಂತ ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಕೋಸಲ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. "ಕೈಕೆಯಿ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಚ್ಛೆಯಾದದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸು," ಎಂದು ಆತನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಏಕೆ ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ, ಭಯಪಡುವವಳೇ? ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು, ಸುಂದರಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಭಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು; ನಾನು ಅದನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯನು ಮಂಜನ್ನು ದೂರಮಾಡುವಂತೆ," ಎಂದು ಆತನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೈಕೆಯಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಯಾನಕ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕಾಂಡದ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಯು ಬರುತ್ತದೆ. ಕೈಕೆಯಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಗಂಡನಿಗೆ, ಪ್ರೇಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕಾಮಭಾವನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ, ಕಡುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: "ಸ್ವಾಮಿ, ನನಗೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಶಯವಿದೆ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಪೂರೈಸಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ." ನಂತರ, "ನೀನು ನನಗೆ ವಚನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀಯೆಂದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಕೈಕೆಯಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುತ್ತಾ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕೈಕೆಯಿಯನ್ನು ತಲೆಗೆ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಹೆಮ್ಮೆಯವಳೇ, ನಿನ್ನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ರಾಮನಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಯಾರೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನು." "ಅನನುಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡಲಾರದ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನ ಮೇಲೆ ನಾನು ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳು." "ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡದೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬದುಕಲಾರೆನು; ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಆತನು ಪುನಃ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. "ನಾನು ನನ್ನನ್ನು, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಎಲ್ಲರನ್ನು ಮೀರಿ ಆರಿಸಿದ ರಾಮನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಶಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಆತನು ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. "ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು; ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಕೈಕೆಯಿ, ನಿನ್ನಿಗೆ ತೋಚುವದನ್ನು ಹೇಳು," ಎಂದು ರಾಜನು ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. "ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಹಿಂಜರಿಯಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಆಶಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಆತನು ಮತ್ತೆ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೈಕೆಯಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಕೆ ತನ್ನ ಭಯಾನಕ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಮರಣದೇವತೆ ಬಂದಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು. "ನೀನು ಶಪಥ ಮಾಡಿ ನನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆಂದಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳಲಿ." "ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಆಕಾಶ, ಗ್ರಹಗಳು, ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಲೋಕಗಳು, ಈ ಭೂಮಿ, ಗಂಧರ್ವರು, ರಾಕ್ಷಸರ—all ಇವರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿ." "ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಭೂತಗಳು, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವತೆಗಳು, ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿ." "ಈ ಸತ್ಯವಂತ, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಶುದ್ಧವಾದ ರಾಜನು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳಲಿ," ಎಂದು ಕೈಕೆಯಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ, ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ: "ರಾಜನೇ, ದೇವತೆ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ, ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನಗೆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೆ. ಆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ರಘುವಂಶದ ರಾಜನೇ." "ನೀನು ಧರ್ಮದಂತೆ ನನಗೆ ನೀಡಿದ ವರವನ್ನು ಈಗ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಇಂದು ನಿನ್ನಿಂದ ಅವಮಾನಗೊಂಡು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ." ಕೈಕೆಯಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ರಾಜನು ಅವಳ ವಶವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬಲಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ, ಆತನು ತನ್ನ ಸಂಹಾರವತ್ತಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕೈಕೆಯಿ ಮತ್ತೆ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: "ಸ್ವಾಮಿ, ನೀನು ನನಗೆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೆ, ಆಗ ಶಪಥ ಮಾಡಿದ್ದೆ." "ಈಗ ನಾನು ಆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು: ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ." "ಆ ಅಭಿಷೇಕದೊಂದಿಗೆ, ಭರತನನ್ನು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸು; ಇದು ಎರಡನೇ ವರ, ನೀನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೀಡಿದ್ದೆ." "ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ನೀನು ಶಪಥ ಮಾಡಿದ್ದೆ; ಈಗ ಆ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ: ರಾಮನು ಒಂಭತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ." "ರಾಮನು ಕಷಾಯವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ, ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ; ಭರತನಿಗೆ ಇಂದು ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯ ದೊರಕಲಿ." "ಇದು ನನ್ನ ಪರಮ ಆಶಯ; ನೀನು ನೀಡಿದ ವರವನ್ನು ನಾನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದು ನಾನು ರಾಮನ ಅರಣ್ಯಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ." "ರಾಜಾಧಿರಾಜನಾಗು, ನಿನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸು; ವಂಶ, ಸ್ವಭಾವ, ಜನ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಸತ್ಯವಚನವೇ ಮಾನವರಿಗೆ ಪರಮ ಪುಣ್ಯ." ಈ ಭಾಗದ ನಂತರ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕಾಂಡದ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೈಕೆಯಿಯ ಈ ಕ್ರೂರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾರಾಜ ದಶರಥನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಭಾರೀ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.