ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣಮ್

ಮಹರ್ಷಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪುತ್ರರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದಾಗ, ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿದವು. ಅವರು ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು: “ನೀವು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೀರಾದರೂ, ಇದು ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ವಿರೋಧವಾದದ್ದು. ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವಗಣಿಸಿ, ನೀವು ಹೇಳಿದುದು ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರವಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಸಿಷ್ಠ ವಂಶದವರು ಎಂಬಂತೆ, ನೀವು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರವೂ ನಾಯಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.” ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದ ಮಹರ್ಷಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು, ದುಃಖಿತನಾದ ಶುನಶೇಪನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಅವನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. “ಪವಿತ್ರ ದಾರಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ, ಕೆಂಪು ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ, ವಿಷ್ಣು ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭದ ಬಳಿ ಹೋಗು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ಓ ಯುವ ತಪಸ್ವಿ, ಈ ಎರಡು ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಬರೀಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಾಡು; ಆಗ ನೀನು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.” ಶುನಶೇಪನು ಆ ಎರಡು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ರಾಜಸಿಂಹ ಅಂಬರೀಷನಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ರಾಜಸಿಂಹ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ, ನಾವು ಬೇಗ ಹೋಗೋಣ; ರಾಜಾಧಿರಾಜ, ನಿನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡೆಂದು ಘೋಷಿಸು.” ಮಹರ್ಷಿಪುತ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅಂಬರೀಷನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೂಡಿದನು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಮಂಟಪಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ತೆರಳಿದನು. ಯಜ್ಞಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ರಾಜನು ಯಜ್ಞಪಶುವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ದಂಡೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದರು. ಹೀಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶುನಶೇಪನು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಆಗ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಇಂದ್ರನು, ಆ ಗುಪ್ತ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಶುನಶೇಪನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು. ಆ ರಾಜನು, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅಂಬರೀಷನು, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಇಂದ್ರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅಪಾರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು. ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೂಡ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು. ಇದಾದ ನಂತರ, ರಾಮಾ, ಶ್ರೀಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಳಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸು ಮುಗಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನ ಬಳಿ ಬಂದರು, ಅವನು ವ್ರತಾನಂತರ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನು, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ, ಆನಂದಕರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: “ನೀನು ಮಹರ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದೀಯ, ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುಣ್ಯದಿಂದ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು; ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದನು, ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಬಹು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮೀನಾಕೆಯಾದ ಅಪ್ಸರೆಯು ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕುಶಿಕನ ಪುತ್ರ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಆಕೆ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಮೆರೆದಿಳಿಯುವ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಮರುಳುಗೊಂಡ ಮಹರ್ಷಿ ಆಕೆಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು: “ಸ್ವಾಗತ, ಅಪ್ಸರೆ! ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೋ.” “ಮೇಲೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡು; ನಾನು ಕಾಮದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿದನು. ಆ ಸುಂದರಿ ಆತನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಮೀನಾಕೆಯು ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಯಾಯಿತು. ಆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದವು. ಆದರೆ ಅವು ಮುಗಿದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದನು, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ವಿಷಾದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು. “ಇದು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯ, ನನ್ನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ವಂಚನೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಹೀಗೆ ಹೋದವು,” ಎಂದು ಆತನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿದನು. “ಈ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಯು ನನಗೆ ಕಾಮ ಮತ್ತು ರಾಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ವಿಷಾದದಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟನು. ಭಯದಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅಪ್ಸರೆ ಮೀನಾಕೆಯನ್ನು ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ಕಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಉತ್ತರಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು, ಆತ್ಮವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು. ಕೌಶಿಕೀ ನದಿಯ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಅಪಾರವಾದ, ಸಾಧಿಸಲು ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಯಂಕರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಉತ್ತರಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಯ ಮೂಡಿತು. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿದರು: “ಕುಶಿಕನ ಪುತ್ರನು ಮಹರ್ಷಿಯ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.” ದೇವತೆಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು— ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು: “ಸ್ವಾಗತ, ವತ್ಸ! ನಿನ್ನ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಓ ಕೌಶಿಕ.” ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯ ಅಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟವನ್ನು— ನೀನು ನನಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರೆ ನಾನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಾಗುತ್ತೇನೆ.” ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: “ನೀನು ಇನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು, ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ದೇವತೆಗಳು ಹೋದ ನಂತರ, ಮಹರ್ಷಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಬರುವ ವಾಯುವನ್ನಷ್ಟೇ ಸೇವಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡತೊಡಗಿದನು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿಂತನು, ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ನೆನೆದು ನಿಂತನು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂ ಕಾಲ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದನು. ಹೀಗೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಯಂಕರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು. ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಈ ರೀತಿ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಭಾರೀ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಯಿತು.