ರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡದ ಐವತ್ತೆಂಟನೇ ಸರ್ಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕೇಳು. ತ್ರಿಶಂಕು ಮಹಾರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಮಹರ್ಷಿಯ ಶತಪುತ್ರರು ಅಂದರೆ ವಸಿಷ್ಠರ ನೂರಾರು ಪುತ್ರರು, ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ನಿನ್ನ ಸತ್ಯವಂತ ಗುರುವು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವನೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶಾಖೆಗೆ ಹೋಗಿ ಆಶ್ರಯ ಹೋದೆಯೆ? ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದಲ್ಲಿ ಕುಲಗುರುನೇ ಪರಮ ಮಾರ್ಗ; ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಪೂಜ್ಯ ವಸಿಷ್ಠರು ‘ಇದು ಅಸಾಧ್ಯ’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೂ ನಾವು ಹೇಗೋ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನೀನು ಬಾಲಿಶನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗು. ಆ ಮಹಾನುಭಾವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬಲ್ಲವನು, ರಾಜನೇ. ನಾವು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಅವಮಾನಿಸಬಹುದು?” ಅವರ ಈ ಕೋಪಭರಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ತ್ರಿಶಂಕು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ನನ್ನ ಗುರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರು ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ವಂದನೆಗಳು, ಮುನಿಗಳೇ.” ರಾಜನ ಈ ಭಯಾನಕ ಉದ್ದೇಶದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಸಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರು ಭಾರೀ ಕೋಪಗೊಂಡು, “ನೀನು ಚಂಡಾಲನಾಗುವೆ!” ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತ್ರಿಶಂಕು ಚಂಡಾಲನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು—ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ, ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮ, ಚಿದಿದ ಕೂದಲು, ಚೀರಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಹಾರಗಳು, ಬೂದು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನನ್ನು ಚಂಡಾಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳು—allರೂ ಆತಂಕಗೊಂಡು ಓಡಿಹೋದರು. ಕಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶದ ಆ ಮಹಾರಾಜನು ಮಾತ್ರ, ಪರಮ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ, ಒಬ್ಬನೇ ಹೊರಟು ಹೋದನು. ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತ್ರಿಶಂಕು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆತನನ್ನು ಫಲವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಕಂಡು, ಚಂಡಾಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಶುಭವಾಗಲಿ, ಮಹಾರಾಜನೇ! ಈ ಭಯಾನಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಏಕೆ ಬಂದಿರುವೆ? ಏನು ಬೇಕಾಗಿದೆ, ಅಯೋಧ್ಯಾಧಿಪತಿ?” ತ್ರಿಶಂಕು ಕೈಮುಗಿದು, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ನನ್ನ ಗುರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರು ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ನನಗೆ ಸಿಗದೆ, ವಿರುದ್ಧವಾದ ದುಃಖವೇ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು, ನಾನು ದೇಹದೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಲು ಸಹಾಯಮಾಡು. ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಫಲವಿಲ್ಲ; ನಾನು ಎಂದೂ ಸುಳ್ಳು ಮಾತು ಆಡಿಲ್ಲ. ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೈಬಿಡದೆ, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಹಿರಿಯರು ನನ್ನ ನಡೆಗೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು, ಆದರೂ ಅವರ ಅನುಗ್ರಹ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಈಗ ವಿಧಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹವೇ ನನಗೆ ಆಶ್ರಯ. ನಾನು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನೀವೇ ನನ್ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು.” ಈಗ ಬಾಲಕಾಂಡದ ಐವತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಕುಶಿಕಪುತ್ರನು, ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಿಜವಾದ ಚಂಡಾಲನಾದ ತ್ರಿಶಂಕು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜನೇ, ಸ್ವಾಗತ! ನೀನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೆಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಭಯಪಡಬೇಡ. ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಯಜ್ಞಸಹಾಯಕರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಈ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು. ಈ ರೂಪದಲ್ಲೇ ದೇಹದೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಹಾತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಯಜ್ಞದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ನನ್ನ ವಚನದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು, ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು, ಅವರ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ, ವೇದಪಾಂಡಿತ ಪೂಜಾರಿಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ. ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಾದರೂ, ಅವರನ್ನೂ ಕರೆಯಿರಿ.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಿಷ್ಯರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ತೆರಳಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಎಲ್ಲರು ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಆದರೆ, ಮಹೋದಯದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದರು; ವಸಿಷ್ಠರು ಮಾತ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಕೇಳಿ: ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಚಂಡಾಲನಿಗೆ ಯಜ್ಞಕರ್ಮ ಮಾಡಬಹುದು? ದೇವತೆಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಚಂಡಾಲನ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು? ಅವರ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು?” ಹೀಗೆ, ತ್ರಿಶಂಕು ಮಹಾರಾಜನ ದುಃಖ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ದಯೆ, ವಸಿಷ್ಠಪುತ್ರರ ಶಾಪ, ಯಜ್ಞದ ಸಿದ್ಧತೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಸರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದವು.