ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನಾದ ರಾಘವ, ಲೋಕನಾಥರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿಯಾಗಿರುವ ರಾಮನಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವನು nobleವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ನೀನು ಸದಾ ಸದ್ಗುಣದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಹಜವೇ ಎಂದು ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು. ರಾಮನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನು ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನು; ಅವನ ನಡೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅವನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಮಹಾನ್ ವibhೀಷಣನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ ಎಂದು ರಾಮನು ಹೇಳಿದರು. ಮಕರಾಧಿಪತಿಯಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ನಂತರ, ಮಾನವಾಧಿಪತಿಯಾದ ರಾಮನು ಇಂದ್ರನು ಗರುಡರಾಜನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವಂತೆ, ವibhೀಷಣನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋದನು. ಈಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಸರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ರಾಮನು ವibhೀಷಣನಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ರಾವಣನ ತಮ್ಮನಾದ ಮಹಾಪಂಡಿತ ವibhೀಷಣನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಆ ಧಾರ್ಮಿಕ ವibhೀಷಣನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಳಿದು, ರಾಮನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ವibhೀಷಣನು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ರಾಕ್ಷಸ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ರಾಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: “ನಾನು ಈಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ರಾವಣನ ತಮ್ಮ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನನಗೆ ಅವಮಾನವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಕರಾದ ನಿಮಗೇ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಲಂಕೆಯನ್ನು, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಧನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ರಾಜ್ಯ, ಜೀವನ, ಸುಖವು ಈಗ ನಿಮಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.” ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಮನು ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, “ರಾಕ್ಷಸರ ಶಕ್ತಿಯೂ ದುರ್ಬಲತೆಯೂ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು,” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಅಪರಾಧರಹಿತನಾದ ರಾಮನ ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ವibhೀಷಣನು ರಾವಣನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: “ಪ್ರಭು, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ವರದಿಂದ, ದಶಮುಖನಾದ ರಾವಣನು ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯಿಂದ, ಗಂಧರ್ವ, ನಾಗ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ರಾವಣನ ನಂತರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನು. ಅವನ ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷನು ಪ್ರಹಸ್ತನು, ಅವನು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮನಿಭದ್ರನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತಾಗದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕುಡಿತ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕಾಣಿಸದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಕೊಲ್ಲಲಾಗದು. ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಗೋಚರವಾಗದೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಹೋದರ, ಮಹಾಪರ್ಷ್ವ, ಹಾಗೂ ಅಕಂಪನ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರೂ ರಾವಣನ ಸೇನಾನಾಯಕರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲರಿಗೆ ಸಮಾನರು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿದ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸರು ಲಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ರಾವಣನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ್ದನು.” ವibhೀಷಣನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಮನು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ, “ರಾವಣನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ನಾನು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ರಾವಣನು ರಸಾತಲ ಅಥವಾ ಪಾತಾಳಕ್ಕೂ ಹೋಗಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೂ ಹೋಗಲಿ, ಅವನು ನನ್ನಿಂದ ಜೀವಂತನಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು. ಅವನನ್ನು ಅವನ ಪುತ್ರರು, ಬಂಧುಗಳು, ಸಂಬಂಧಿಕರೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸದೆ ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಈ ಮೂರು ಸಹೋದರರ ಮೇಲೆ ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ರಾಮನ ನಿರ್ದೋಷಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವibhೀಷಣನು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, “ರಾಕ್ಷಸರ ನಾಶಕ್ಕೂ ಲಂಕಾ ವಿಜಯಕ್ಕೂ ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಸುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ವibhೀಷಣನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ, “ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನೀರನ್ನು ತಂದುಕೊಡು,” ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನು. “ಈ ಪಂಡಿತ ವibhೀಷಣನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡು,” ಎಂದು ರಾಮನು ಹೇಳಿದರು. ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಮುಂದೆ ಇರುವ ವಾನರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ವibhೀಷಣನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ರಾಮನ ಈ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರರು ಕೂಡಲೇ “ಶಭಾಶ್! ಶಭಾಶ್!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅನಂತರ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವ ವibhೀಷಣನನ್ನು ಕೇಳಿದರು: “ಸಮುದ್ರದ ಈ ಪಾರಾಗಲು, ನಾವು ಎಲ್ಲ ವಾನರಸೇನೆಗಳೊಡನೆ ಹೇಗೆ ದಾಟಬಹುದು? ಸಮುದ್ರದ ದೈವವಾದ ವರಣನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಟುವುದು?” ವibhೀಷಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ರಾಮನು ಸಮುದ್ರದ ದೇವನನ್ನು ಶರಣಾಗಬೇಕು. ಈ ಅಪಾರವಾದ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಾಗರರು ತೋಡಿದ್ದಾರೆ; ರಾಮನು ಅವರ ವಂಶಜನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮುದ್ರವು ರಾಮನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವಳಿಸಬೇಕು.” ವಿಭೀಷಣನ ಈ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸುಗ್ರೀವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಸುಗ್ರೀವನು ವibhೀಷಣನ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ವಿಭೀಷಣನ ಸಲಹೆ ರಾಮನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು; ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೂ, ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೂ ಕೂಡ ಅದು ಮೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರಾಮನು, ಸ್ಮಿತವನ್ನಿಟ್ಟು, “ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ವibhೀಷಣನ ಈ ಸಲಹೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ,” ಎಂದನು. “ಸುಗ್ರೀವನು ಸದಾ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನು, ನೀನು ಕೂಡ ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನು; ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹೆ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ,” ಎಂದು ರಾಮನು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ, ಧರ್ಮಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಘಟನಾವಳಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮಾತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಗಿತು.