ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಕೆಲವರು ತಾಳಗಳು, ಜೋಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯ ವೇದಿಕೆಗಳ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮುಖ್ಯ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿದನು—ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಗಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿರುವ, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವರ ಜೊತೆ ರಾವಣನು ಒಗ್ಗೂಡಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹನುಮಂತನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸಾವಿರಾರು ಸುಂದರ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾದ ಯುವತಿಯರು ನಿದ್ದೆಗಿಡುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದ, ಆನಂದದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಮಹಿಳೆಯು ನಿದ್ದೆಗಿಡುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನು ಅವರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಆನೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಆನೆಗಳು ಸುತ್ತುವಂತೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾನಶಾಲೆಯನ್ನು ಹನುಮಂತನು ನೋಡಿದನು—ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಆನಂದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಪಾನಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಕ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡು ಹಂದಿಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿನ್ನದ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಯೂರಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಳಿಗಳು, ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದೆ ಇಡಲಾಗಿದ್ದವು. ಹನುಮಂತನು ಕಾಡು ಹಂದಿಯ ತಲೆಗಳು, ಗಂಡಮೃಗದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಮೊಸರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಸವಿನಯವಾಗಿ ಸವಿಯಲಾಗಿದ್ದನ್ನು, ಜಿಂಕ ಮತ್ತು ಮಯೂರಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿವಿದಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಕಾಡು ಕೋಳಿಗಳು, ಆಡುಗಳು, ಅರ್ಧಭಕ್ಷಿತ ಕಾಡು ಮೊಲಗಳು, ಹಲವಾರು ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು, ಮತ್ತು ತಯಾರಾದ ಕುರಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತುಪ್ಪದ ಮತ್ತು ಕರಗಿದ ಆಹಾರಗಳು, ಕುಡಿದು, ತಿಂದ, ಸವಿದ, ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ, ಹುಳಿ-ಉಪ್ಪು ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಸಿಹಿ ಆಹಾರಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಭಾರೀ ನಡುಕಾಲುಗಳು, ಕೈಗಡಿಗಳು ಎಡವಾಡಿದ್ದವು; ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಉರುಳಿದ್ದವು; ಹಲವಾರು ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಪೂಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಆಸನಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದವು. ಪಾನಶಾಲೆ, ಅಗ್ನಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ರುಚಿಕರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳು ಇದ್ದವು. ಪಾನಶಾಲೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಾಂಸಗಳು, ದೇವೀಯ, ಪಾರದರ್ಶಕ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಮದ್ಯಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳು ಇದ್ದವು. ಸಕ್ಕರೆ, ಜೇನು, ಹೂವು, ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಪುಡಿಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದ್ದವು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಹಾರಗಳು ಹರಡಲಾಗಿದ್ದವು; ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಬಂಗಾರದ ಗ್ಲಾಸ್ಗಳು, ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿ ಕುಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಜಾರಗಳು ಇದ್ದವು. ಹನುಮಂತನು ಆ ಪಾನಶಾಲೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಕಪ್ಗಳು, ರತ್ನಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮದ್ಯಪಾತ್ರೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಅವನು ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು—ಕೆಲವು ತುಂಬಿದ್ದವು, ಕೆಲವು ಅರ್ಧ ಖಾಲಿ, ಕೆಲವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಲಿ ಆಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಮದ್ಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಕುಡಿಯಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಆಹಾರಗಳು ಇಡಲಾಗಿದ್ದವು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮದ್ಯಗಳು ಅರ್ಧ ಕುಡಿಯಲಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಅರ್ಧ ಹಾಸು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದವು; ಹನುಮಂತನು ಚಲಿಸಿದ್ದನು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಮಹಿಳೆಯ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು; ಕೆಲ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಿದ್ದೆಗಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬಳು, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ನಿದ್ದೆಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದಳು. ಅವರ ಶೀತವಾದ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ, ಅವರ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಹಾರಗಳು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ, ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಶೀತವಾದ ಚಂದನ, ಸಿಹಿ ಮದ್ಯ, ವಿವಿಧ ಹಾರಗಳು, ಅನೇಕ ಹೂವುಗಳ ಸುಗಂಧಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದವು. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಚಂದನ, ಧೂಪಗಳ ಮಿಶ್ರಿತ ವಾಸನೆ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ತಂಪು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಿತು; ಕೆಲ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಪ್ಪು, ಕೆಲವರು ಗೋರ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಪ್ಪು ಸುಂದರರು ಇದ್ದರು. ಕೆಲ ಮಹಿಳೆಯರು ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣದ ಅಂಗಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಿದ್ದೆಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಕಾಮದಿಂದ ಮಾಯವಾಗಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿದ್ದೆಗಿಡಿದ ಕಮಲಗಳಂತೆ, ಅವರ ರೂಪವೂ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಿದರೂ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹನುಮಂತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಭಯ ಉದಯವಾಯಿತು. "ಇತರರ ಹಾಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಗಿಡಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೋಡುವುದು ಧರ್ಮದ ಭಂಗವಾಗುತ್ತದೆ," ಎಂದು ಆತನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. "ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಇತರರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಕಾಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಇತರರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ನೋಡಿರುವೆನು." ಆ resolute ಹನುಮಂತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು—"ನಾನು ರಾವಣನ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಅವರು ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭ್ರಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ." "ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಲನೆಯ ಕಾರಣ; ಶುಭ-ಅಶುಭ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ; ಆದರೆ ನನ್ನದು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ." "ಇನ್ನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇಲ್ಲ; ಹುಡುಕುವಾಗ, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ನೋಡುತ್ತೇವೆ." "ಯಾವ ಜೀವ ಯಾವ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬೇಕು; ಕಾಡು ಜಿಂಕಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." "ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಾನು ರಾವಣನ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹುಡುಕಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ." ಹನುಮಂತನು ದೇವತೆಗಳ, ಗಂಧರ್ವರ, ನಾಗರ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಆದರೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.