ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳ ಘಮಘಮ, ಮಾವಿನ ಹೂವಿನ ಪರಿಮಳ, ಚಂಪಕದ ಸುಗಂಧ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಕುಳದ ಸುವಾಸನೆ, ಮತ್ತು ರುಚಿಕರ ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳ ರುಚಿ—all these blended together—ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾದ ರಾವಣನ ಬೃಹತ್ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಆ ಮನೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿದವು. ಆ ಮಹಾ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುಗಂಧ ಹರಡಿತ್ತು. ಅವನ ತಲೆಗೆ ಮುತ್ತು, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಕಿರೀಟವಿತ್ತು; ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಿಗೆ ಸರಿದಿದ್ದರೂ ಅವನ ಮುಖವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಚಂದನವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಂದರವಾದ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಅವನ ವಿಶಾಲವಾದ, ಭರಿತವಾದ, ಅಗಾಧವಾದ ಎದೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಗಾಯಗೊಂಡ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಳಿಯ ರೇಷ್ಮೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ದುಬಾರಿ ಹಳದಿ ಉಪ್ಪರಂಗಿಯನ್ನು ಹೊದಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅವನ ಉಸಿರಾಟ ಸರ್ಪದಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು; ಅವನ ದೇಹವು ಕಪ್ಪು ಹುರಳಿಕಾಳಿನ ರಾಶಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಗಂಗೆಯ ದಂಡೆಯ ಬಳಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ರಾವಣನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆನೆಗೆ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದನು. ನಾಲ್ಕು ಬಂಗಾರದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೆಳಕು ಹರಡಿತ್ತು; ಆ ದೇಹವು ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವ ಮೋಡದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ಪಾದಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾವಣನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯರು ಮಲಗಿದ್ದರೆಂಬುದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಮುಖಗಳು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಸುಂದರವಾದ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಅವರ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ತಾಜಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು—ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವಾನರರಾಯನು ನೋಡಿದನು. ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಆ ಮಹಿಳೆಯರು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಸುಂದರವಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಂತೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದನ್ನು ವಾನರನು ನೋಡಿದನು. ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿವಿಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ವೈಡೂರ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೈಬಂದಿಗಳು ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮುಖಗಳು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಸುಂದರವಾದ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಸಾದವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ಆಯಾಸಗೊಂಡ ಆ ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳಾಗಿ, ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಮಲಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಕಾಂತಿಯು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ವೀಣೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿನ ಹೂವಿನಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕರುನಾಡ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಹಿಳೆ, ತಮಟೆಯ ಬಳಿ ಮಲಗಿದ್ದಳು; ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗು ಹತ್ತಿರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ ಆಕೆಯು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಅದ್ಭುತವಾದ ಅಂಗವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು, ತನ್ನ ತಮಟೆಯನ್ನು ಬದಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದಳು; ಹತ್ತಿರವಾದ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಪ್ರೇಮಿಕೆಯಂತೆ ಅವಳು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಮಲನಯನಳು, ತನ್ನ ವೀಣೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಇಷ್ಟಪ್ರಿಯನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಪ್ರೇಮಿಯಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಳು, ತನ್ನ ವಿಪಂಚಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಲಗಿದ್ದಳು; ಪ್ರೇಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿರುವ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಅವಳು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು, ಮದ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿ, ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ತಮಟೆಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಲಗಿದ್ದಳು; ಆ ತಮಟೆ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಸೊಂಟಸುಂದರಿಯು, ನಿರ್ದೋಷೆಯು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಆಯಾಸಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಕೈಗಳ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ತಮಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ತಮಟೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದಳು; ತನ್ನ ಕರುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೇಮಮಯಿಯಂತೆ ಅವಳು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಮಲನಯನಳು, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹಿತಳಾಗಿ, ತನ್ನ ತಾಳವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಿಳೆ, ಕುಂಭವನ್ನು ಬದಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಸಂತಕಾಲದ ಲತೆಯಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯುವತಿಯು, ನಿದ್ರೆಯ ಬಲದಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಣದ ಕುಂಭದಂತೆ ತೋರುವ ವಕ್ಷೋಸ್ಥಳವನ್ನು ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಮಲನಯನಳು, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೇಮಿಗಳಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಮಲಗಿದ್ದರು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ವಾನರನು ನೋಡಿದನು. ಅವಳು ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಕಾಂತಿಯು ಆ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶೋಭಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲೆ, ವಾನರನು ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಚರ್ಮವಿರುವ, ಅಂತಃಪುರದ ಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಣಿ ಮಂದೋದರಿಯನ್ನು ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವಳ ಶೋಭೆ, ಕಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ಕಂಡ ವಾಯುಪುತ್ತ್ರನು, ‘ಇವಳು ಸೀತೆಯಾಗಿರಬೇಕು’ ಎಂದು ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ಲಾಲಿತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಭಾವಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾವೀರ ವಾನರನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೈ ತಟ್ಟಿದನು, ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಮುದ್ದಾದನು, ಕುಣಿದನು, ಹಾಡಿದನು, ಹಾರಿದನು; ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ, ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ವಾನರನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಈಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಆ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಆ ಮಹಾವಾನರನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ಸೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದನು. ರಾಮನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನಳಾಗಿ ಇರುವ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಯಿಯಾದ ಸೀತೆ, ನಿದ್ರೆ, ಆಹಾರ, ಅಲಂಕಾರ, ಪಾನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಚ್ಛಿಸುವದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಅವಳು ಬೇರೆ ಪುರುಷನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಮರರಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ‘ಇವಳು ಬೇರೆ’ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರು ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ಆಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಹಾಡಿನಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನೃತ್ಯದಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ, ಕೆಲವರು ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ತಮಟೆ, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾಸ ವೇದಿಗಳ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಅವನು ನೋಡಿದನು—ರಾವಣನು, ಸಾವಿರಾರು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪಗಳ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದನು.