ಅದು ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನ ಅಶೋಕವಾಟಿಕೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಆ ಮಹಾರಾಜನ ಮಹಲ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂದರ ವನಿತೆಯರನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಾಯಿಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ ಹಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕಮಲದಂತೆ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ರಾತ್ರಿ ಮುಗಿದು ಬೆಳಗಿನ ಬೆಳಕು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರ ಮುಖಗಳು ಅರಳಿದ ಕಮಲದಂತೆ ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಮತ್ತೆ ಹೂವು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ, ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಆವರಿಸಿತು. ಆ ಕಮಲಮುಖಿಯರ ಮುಖಗಳಿಗೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತವಾದ ಜೇನಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹನುಮಂತನು ಆ ಮಹಿಳೆಯ ಮುಖಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಮಲಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು, ಅವರು ಕೂಡ ಆ ಕಮಲಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಹನುಮಂತನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆ ವಸತಿ ಮಂದಿರವು ಆ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಶರದೃತುವಿನ ಗಗನದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ನಡುವೆ ರಾವಣನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳಗುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಹನುಮಂತನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: “ಇವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜಮಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ, ಪುಣ್ಯಶೇಷದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.” ಹಗುರವಾದ ಬೆಳಕು, ರಂಗು, ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶವು ಹೇಗೆ ಮಹಾನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಕೂದಲುಗಳು, ಹಾರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು; ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಅವರು ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರ ಭಾಲದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಚೆಲ್ಲಿಹೋಗಿದ್ದವು, ಕೆಲವರ ಪಾದಸರಣಿಗಳು ಜಾರಿಹೋಗಿದ್ದವು, ಕೆಲವರ ಹಾರಗಳು ಬದಿಗೆ ಸರಿದಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಕೆಲವರ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಜಾರಿಹೋಗಿದ್ದವು, ಸುತ್ತುಬಂದ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿದ್ದವು; ಅವರು ಪುಷ್ಪಿತ ಲತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೆಲವರ ಹಾರಗಳು ಮುರಿದು ಹಾಳಾಗಿದ್ದವು, ಪುಷ್ಪಿತ ಲತೆಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನ ಮಹಾ ಗಜನು ತುಳಿದಂತೆ. ಕೆಲವರ ಹಾರಗಳು ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಅವರ ವಕ್ಷಸ್ಥಲಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಂಸಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತವರಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕಡಂಬ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ, ಚಿನ್ನದ ತಂತಿಗಳು ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಜೋಡಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹಂಸಗಳು, ಕಾರಂಡವ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರ ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗಗಳು ನದಿಯ ದಡದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವರು ಚಿನ್ನದ ಕಮಲಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಗಂಟುಮಣೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು; ಅವರು ಸುಂದರ ದಡಗಳಿರುವ ನದಿಗಳಂತೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರ ಮೃದುವಾದ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಅವರ ವಸ್ತ್ರದ ತುದಿಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಹೊಳೆಯುವ ವಸ್ತ್ರದ ತುದಿಗಳು, ಧ್ವಜಗಳಂತೆ, ಅವರ ಮುಖದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಗುವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು, ಅವರ ಉಸಿರಿನಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸುಗಂಧವು ಅವರ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ರಾವಣನ ಕೆಲವು ಪತ್ನಿಯರು, ಅವರ ಮುಖಗಳು ರಾವಣನ ಮುಖದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಸಹಪತ್ನಿಯರ ಮುಖಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಘ್ರಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಮನಸ್ಸು ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸ್ವತಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಸಹಪತ್ನಿಯರ ಇಚ್ಛೆಗೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪರಸ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಇತ್ತು. ಒಬ್ಬಳು ಮತ್ತೊಬ್ಬಳ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಕೈ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಸ್ತನಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಪರಸ್ಪರದ ತೊಡೆ, ಪಾರ್ಶ್ವ, ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಪರಸ್ಪರ ಕೈಕೈ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ದೇಹಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿ, ಸೊಂಟಸೊಂಟ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಕೈಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾರವು, ಹೂವಿನ ಹಾರದಲ್ಲಿ ಮದುಮಕ್ಕಿಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಹಾರಾಡುವಂತೆ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ತಟ್ಟಿದ ಪುಷ್ಪಿತ ಲತೆಯ ಗುಂಪುಗಳಂತೆ, ಅವರ ಹೂವುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆ ರಾವಣನ ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪು, ಸುಂದರ ಭುಜಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮದುಮಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಗಾಳಿ ತಟ್ಟಿದ ಕಾಡಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರಿಯಾದ ಆಭರಣ, ದೇಹ, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರಗಳ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಯಾರು ಎಂದು ಪೆÇೀಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾವಣನು ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿವಿಧ ವರ್ಣದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಚಿನ್ನದ ದೀಪಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರು ಮಿಡಿಯದ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜರು, ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ರಾಕ್ಷಸರ ಪತ್ನಿಯರು—all desireಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ರಾವಣನವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರೆಲ್ಲರೂ ರಾವಣನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮದುಮತ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬಲವಂತದಿಂದ, ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವಳಲ್ಲ; ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದವಳೊಬ್ಬಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ—ಜನಕನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕುಲಹೀನಳಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಅಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾದವಳಲ್ಲ, ಯಾರೂ ದಯೆ ಇಲ್ಲದವಳಲ್ಲ, ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವಳೊಬ್ಬಳೂ ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಅಸುಂದರಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ನೋಡಿ, ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಹನುಮಂತನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: “ರಾಘವನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಕೂಡ ಇಂತಹವಳಾದರೆ, ಈ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಪತ್ನಿಯರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು” ಎಂದು ಅವನು ಉದಾತ್ತವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಗುಪ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: “ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸೀತಾದೇವಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು; ಆದರೂ ಈ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ ಮಹಾತ್ಮನು ಅವಳಿಗೆ ಮಹಾಪಾಪವಾದ ದೋಷಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.” ಈ ರೀತಿ ಸుందರಕಾಂಡದ ದಶಮ ಸರ್ಗವು ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹನುಮಂತನು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕ್ರಿಸ್ತಳದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.